CDA wil het roer om in de landbouw: rentmeesterschap vergt een andere, milieuvriendelijkere agrarische sector

Het CDA heeft een nieuwe positie ingenomen als het gaat om de toekomst van de Nederlandse landbouwsector. De traditionele boerenpartij zegt dat er niet meer valt te ontkomen aan de aanpak van bijvoorbeeld de intensieve veehouderij. Maar boeren moeten wel een goed inkomen houden. Dat kost geld.

Als de voorstellen van het CDA worden doorgevoerd zal de intensieve veehouderij gaan krimpen.

Als de voorstellen van het CDA worden doorgevoerd zal de intensieve veehouderij gaan krimpen. Foto: ANP

Het CDA wil een omslag in de agrarische sector om die toekomstbestendig te maken. Door verschillende maatregelen die de partij voorstelt, zal de intensieve veehouderij gaan krimpen, stellen de christendemocraten, die van oudsher voor boeren opkomen. Inkrimping is echter geen doel op zich en daarom wil het CDA geen specifieke doelstelling hiervoor geven. De komende tien tot vijftien jaar zal voor de transitie naar een nieuwe landbouw 1,5 tot 2 miljard euro per jaar nodig zijn.

Aan meerdere knoppen draaien

Dat staat in een toekomstvisie die het Wetenschappelijk Instituut voor het CDA en de Tweede Kamerfractie hebben opgesteld. Uitgangspunt van de veranderingen zijn drie ontwikkelingen: minder regeldruk voor de boer, van economische marktwaarde naar maatschappelijke waarde en van bodemuitputting naar bodemgezondheid. Volgens de nieuwe CDA-woordvoerder op het gebied van landbouw, Derk Boswijk, ,,moeten we aan meerdere knoppen draaien” om te komen tot een nieuwe landbouw en tegelijk boeren perspectief bieden.

De visie van het CDA is belangrijk omdat de christendemocraten waarschijnlijk zullen meedoen in een nieuwe regeringscoalitie. Nederland is op dit moment tweede landbouwexporteur ter wereld. Boswijk vindt in navolging van een eerder ingenomen standpunt van het Wetenschappelijk Instituut dat deze positie moet worden verlaten ten gunste van maatschappelijke waarde en bodemgezondheid. Na kritiek van CDA-boegbeeld en zelfverklaard voorvechtster van boerenbelangen Annie Schreijer-Pierik werden teksten hierover gewijzigd. Boswijk zegt in het AD : ,,Ik denk eerlijk gezegd dat een boer er niks aan heeft dat wij de tweede landbouwexporteur ter wereld zijn. Die wil dat zijn kinderen het bedrijf kunnen overnemen. Dat is nu bij veel boeren nu niet het geval.’’

Boeren moeten ruim betaald krijgen

Boeren moeten ruim betaald krijgen als zij met hun bedrijf willen stoppen of goed kunnen rondkomen met een kleiner bedrijf of als zij meer doen aan landschapsbeheer. Maar Boswijk waarschuwt ook voor te rigoureuze maatregelen. ,,Alles gooien op het aanmoedigen van boeren om te stoppen zal zorgen voor een kaalslag, een aantasting van de vitale infrastructuur in de agrarische sector en een verrommeling van het landschap en de natuur.” Overheden moeten ook goed meewerken. Het CDA pleit daarom in het rapport voor een nationale landschapscommissaris die de omvorming op gang kan brengen, de regie heeft en ook doorzettingsmacht.

De miljardeninvestering is volgens Boswijk niet alleen nodig voor de agrarische sector, maar komt ook ten goede ook aan de bodem, de natuur en het landschap. ‘Iedereen heeft kunnen profiteren van datgene wat in het verleden door de boer en tuinder is voortgebracht. Nu is het tijdstip gekomen om als samenleving solidair te zijn met de boeren en tuinders’, staat in het rapport. Een betere investering voor toekomstige generaties dan deze is volgens het CDA nauwelijks denkbaar.

Verkleining van de intensieve veehouderij

Gevoelig in de politiek en vooral bij het CDA ligt de verkleining van de intensieve veehouderij. Vooral D66, GroenLinks en PvdD pleiten hier al langere tijd voor, onder meer vanwege de stikstofuitstoot, de aantasting van natuur en klimaat en de kans op ziekten. Een krimp is volgens Boswijk geen doel op zich. ,,De milieugebruiksruimte en de draagkracht van de leefomgeving bepalen de ruimte die er zal zijn voor de veehouderij.”

In het rapport is ook aandacht voor de rol van consumenten. Voedsel in de supermarkten wordt voortaan voorzien van de vermelding van de herkomst, zodat de consument makkelijker Nederlandse (streek)producten kan herkennen. Daarbij wordt de consument gestimuleerd om bewuster seizoenproducten te kopen. Consumenten moeten een eerlijke en betere prijs voor de producten betalen. ‘Door het aanpassen van het Europese en nationale mededingings- en aanbestedingsbeleid kan de oneerlijke marktmacht van de tussenhandel en verwerkende industrie ten opzichte van de boer worden aangepakt’, staat in het rapport. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) zou meer kunnen functioneren als een voedselscheidsrechter, die toeziet op de naleving van een gedragscode voor supermarkten.

Rentmeesterschap als belangrijke waarde

Boswijk: ,,We willen een duidelijke invulling geven aan rentmeesterschap, een belangrijke waarde voor het CDA. Veel boeren willen dat ook. Er is een heel grote natuur- en klimaatopgave. Daarom moeten we kleur bekennen.”

Onder meer het strengere stikstofbeleid zorgt voor felle kritiek onder boeren, die het afgelopen jaar meerdere keren protesteerden. Ook vandaag gaan boeren demonstreren, in Den Haag en regionaal.