Sancties tegen Belarus zijn meer dan gerechtvaardigd

De Belarussische oppositieleider Svetlana Tichanovskaja is blij met de wereldwijde steun en de sancties tegen Aleksandr Loekasjenko, de dictatoriale president van Belarus.

De Belarussische oppositieleider Svetlana Tichanovskaja afgelopen week tijdens een protest tegen het regime van Aleksandr Loekasjenko op de Dam in Amsterdam.

De Belarussische oppositieleider Svetlana Tichanovskaja afgelopen week tijdens een protest tegen het regime van Aleksandr Loekasjenko op de Dam in Amsterdam. Foto: ANP

Het regime in Minsk dwong een week geleden een vliegtuig van Ryanair op weg naar Vilnius, met onder anderen de dissidente journalist Roman Protasevitsj aan boord, door een valse bommelding, een tussenlanding te maken. Protasevitsj en zijn Russische vriendin Sofia Sapega werden meteen gearresteerd. Deze staatskaping leidde tot grote internationale verontwaardiging en tot maatregelen tegen Loekasjenko.

De president in Minsk wordt wel de laatste dictator van Europa genoemd. Hij onderhoudt nauwe banden met de Russische leider Vladimir Poetin. Op de keper beschouwd is Belarus een vazalstaat van Rusland. Er gebeurt zoals critici zeggen in het land eigenlijk niets dat eerst niet ook door het Kremlin is goedgekeurd.

Samensmelting tussen staten

Bovendien gaan er verhalen dat er plannen zijn om de verbondenheid tussen Rusland en Belarus ook een formele status te geven in de form van een soort samensmelting tussen de staten zoals die ook bestond in het tijdperk van de Sovjet-Unie. Maar dit zijn vooralsnog speculaties.

Een van de doelstellingen van de Russische leider Poetin is zijn staat zoveel mogelijk invloed te geven in de regio. Daartoe hoorde ook de annexatie van de Krim in Oekraïne en bijvoorbeeld de interventie in interne problemen in Georgië. En het gaat hier om zaken waarin het Westen (en dan voornamelijk de Europese Unie) zich nadrukkelijk heeft gemengd. Het Kremlin heeft laten zien dat het dit soort bemoeienissen in de directe invloedssfeer niet duldt.

Het streven van Poetin naar een grotere invloedssfeer van Rusland gaat gepaard met het beperken van de mogelijkheden van critici tegen zijn regime om zich te laten horen. Bekend is natuurlijk de wijze waarop criticus Navalni is behandeld, maar ook andere mensen die opstaan tegen Poetin worden opgepakt. Voormalig directeur Andrei Pivovarov van de Russische oppositiegroep Open Rusland is maandag in Sint-Petersburg uit een vliegtuig gehaald en gearresteerd.

Burgerrechten ingeperkt

Het zijn voorbeelden van de manier waarop burgerlijke vrijheden en grondrechten steeds meer worden ingeperkt in Belarus en Rusland, waar autoritaire heersers hoe langer ze aan de macht zijn critici afknijpen en steeds minder openlijke tegenstand dulden.

Het is moeilijk vanuit het buitenland, bijvoorbeeld de Europese Unie, hiertegen acties te ondernemen. Leden van de oppositie zeggen dat het moet, maar het is de vraag in hoeverre sancties als het bevriezen van tegoeden zoden aan de dijk zetten. De critici van het regime zeggen echter dat sancties morele waarden hebben. Ze laten de wereld zien wat er aan de hand is. Daardoor zijn ze meer dan gerechtvaardigd.