De onmisbaren moeten zich organiseren en in actie komen om zelf hun lot te verbeteren

Nederland is een klassenmaatschappij waar grote economische ongelijkheid heerst. De hard werkende en weinig verdienende onderklasse moet zich organiseren en in actie komen voor verandering.

Stakers demonstreren in maar 2019 op de Dam tijdens de landelijke actiedag voor een goed pensioen. Vakbonden eisen dat de AOW-leeftijd wordt bevroren op 66 jaar. Volgens Ron Meyer moeten de onmisbaren zich organiseren en actie voeren

Stakers demonstreren in maar 2019 op de Dam tijdens de landelijke actiedag voor een goed pensioen. Vakbonden eisen dat de AOW-leeftijd wordt bevroren op 66 jaar. Volgens Ron Meyer moeten de onmisbaren zich organiseren en actie voeren Foto: ANP

De klassenmaatschappij in Nederland is terug van nooit weggeweest. Dat schrijft Ron Meyer (1981) in zijn onlangs verschenen boek De onmisbaren. Een ode aan mijn sociale klasse . Meyer, oud-voorzitter van de SP, bestuurder van de FNV en raadslid in de voormalige Limburgse mijnstad Heerlen, is een echte socialist die een lans wil breken voor de zogenoemde arbeidersklasse, hoewel hij dat woord niet gebruikt. Meyer stelt dat tegenwoordig goederen diensten zijn geworden, de onmisbaren zijn de schoonmakers, beveiligers, zorgverleners, vuilnismannen of pakketbezorgers.

Bezetting door schoonmakers

Meyer viel als jonge vakbondsbestuurder op met onorthodoxe acties: een bezetting door schoonmakers van station Utrecht Centraal of in een tank naar schoonmaakbedrijven van kazernes.

Meyers boek is niet een analyse waarin droge feiten worden opgesomd. Hij trekt wel conclusies, maar schrijft die zeer beeldend op, soms gericht aan zijn vader of moeder. ‘Dit is het verhaal van jullie leven, volharding en opoffering, van mijn worsteling met die opoffering’, stelt Meyer, zelf afkomstig uit de klasse waarvoor hij een lans breekt, maar als een van de weinigen van zijn milieu die is opgeklommen na een studie fiscaal recht. ‘Dit is het verhaal van een klasse die niet meer leek te bestaan. Bespot en bespuugd, vergeten en genegeerd door de heersende macht. Dit is een verhaal van mensen waar het aan de talkshow-tafels en in de boeken vrijwel nooit over gaat. Een klasse van onzichtbaren die onmisbaar blijken.’

Vergeten

‘Wie een bescheiden inkomen, een klein huis en werk met weinig status heeft, is zogenaamd dom, lui en zonder ambitie’, schrijft Meyer. ‘Vergeten, genegeerd en zes jaar eerder dood. Eigen schuld, dikke bult. Had je maar moeten studeren of harder je best moeten doen. Schoonmaker, pakketbezorger, vuilnisophaler, distributiewerker, zorgverlener en miljoenen anderen. Mensen die niet thuis kunnen werken, de hardste klappen vangen en ons land overeind houden.’

De coronacrisis heeft er flink ingehakt bij de onmisbaren, terwijl de allerrijksten er flink op vooruit zijn gegaan. ‘De 500 rijkste Nederlanders hebben samen een vermogen van 186 miljard euro en dat is ruim zes miljard meer dan vóór de coronacrisis. In de armste buurten gebeurde het tegenovergestelde. De werkloosheid, armoede en ellende nemen toe. Van leerachterstanden tot meer afnemers van de voedselbank. De armoede onder de kinderen loopt op. Maar nee joh, sociale klasse bestaat niet meer.’

Zorgen

Meyer wijst erop dat er onder de onmisbaren ook meer slachtoffers zijn gevallen dan bij de middenklasse en de rijken. Ze leven ongezonder: ze hebben overgewicht, roken, drinken, zitten de hele dag aan de koffie. Ze leven sowieso zes jaar korter . De auteur wijdt het ongezonde leven aan stressbestrijding, een manier om dagelijks te leven met een laag salaris en veel zorgen. In het huis waar hij opgroeide stond de woonkamer de hele dag blauw van de rook. Hun ‘zorgen verdwenen even achter dat rookgordijn van teer en koolmonoxide’.

Meyer komt tot de conclusie dat je van de overheid en de elite niets moet verwachten om het tij te keren. En de formele democratie is krachteloos zo lang de grote economische ongelijkheid bestaat. De auteur vindt dat de gelijkheid moet worden afgedwongen. ‘Het pad naar verandering is dat van een belangen- en ideeënstrijd.’ Mensen moeten zelf in actie komen, zich organiseren om op hun eigen terrein veranderingen voor elkaar te krijgen. Dat lukt niet altijd, maar soms ook wel. De onmisbaren moeten zich niet langer laten verdelen. ‘Verandering komt nooit van de speech of het pleidooi van een eenling, maar van de overtuiging van een massa. Ze moeten ons weer vrezen. Onze acties, onze ideeën, onze macht.’ Het is lang geleden dat dit pure linkse geluid in Nederland werd gehoord.

De onmisbaren. Ron Meyer. Prometheus, 17,50 euro