Het raadsel van een 2300 jaar oude ‘sloot’ bij Leeuwarden

Theun Varwijk stuitte in 2015 op een raadsel bij het onderzoek in de Bullepolder bij de Leeuwarder nieuwbouwwijk Blitsaerd. Vlakbij de fundamenten van een eeuwenoude boerderij uit de ijzertijd (500 tot 300 voor Christus) vonden ze de restanten van een sloot. Dat was vreemd. Een antwoord op het waarom van díe sloot op díe plek kwam er niet. Nu is er alsnog de kans het mysterie op te lossen.

Archeoloog Theun Varwijk ontdekte dat de sloot die hij vijf jaar geleden tegenkwam eigenlijk een waterhoudende laag was die door de bewoners met stro en mest (het gele rechts) werd opgehoogd.

Archeoloog Theun Varwijk ontdekte dat de sloot die hij vijf jaar geleden tegenkwam eigenlijk een waterhoudende laag was die door de bewoners met stro en mest (het gele rechts) werd opgehoogd. Foto: Geert Veldstra

Varwijk vond de vondst destijds maar opmerkelijk. ,,Dat fûnen wy frjemd, want wêrom soene jo nou de muorre fan in pleats sa ticht by in sleat sette?” De Bullepolder werd destijds door de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) onderzocht als onderdeel van het promotieonderzoek van Marco Bakker naar terpen in het veengebied en als vooronderzoek voor de wijk Blitsaerd-Oost. Varwijk was er destijds vanuit de RUG bij betrokken.

,,Yn prinsipe wie it gebiet fan de nijbouwyk doe hielendal ûndersocht. Mar omdat it skieden rioelsysteem foar de nije wyk dochs djipper komt te lizzen as ferwachte, wurde der wer argeologyske lagen fersteurd en moast der wer argeologysk ûndersyk dien wurde.” Hiervoor werd RAAP ingeschakeld, waar Varwijk in de tussentijd was komen te werken.

It foel ús ek op dat de sleat mei allegear laachjes strie tichtgoaid wie en dat fûnen wy ek frjemd, want wêrom soene jo dy sleat net yn ien kear tichtsmite

Zodoende kreeg hij een tweede kans om naar het raadsel met de sloot te kijken ,,It foel ús ek op dat de sleat mei allegear laachjes strie tichtgoaid wie en dat fûnen wy ek frjemd, want wêrom soene jo dy sleat net yn ien kear tichtsmite. Mar doe’t ik der oan it graven wie rûn myn kûpe ynienen fol wetter.”

Varwijk ontdekte dat er een watervoerende laag in de grond zat op een plek waar het veen iets meer ingeklonken was dan elders. ,,De iere bewenners fan dit gebiet hawwe hjir wierskynlik ek mei te krijen hân ûnder harren flier en hawwe it hieltyd mei laachjes strie ophege.”

Veenterp

De terp in de Bullepolder is een van de eerste veenterpen die archeologisch werd onderzocht. ,,Wy witte al aardich wat fan de terpen op ’e klaai, mar noch net fan it fean.” Het onderzoek moet dan ook meer informatie brengen over het leven op het hoogveen en de ontginning van het veen door de bewoners.

De eerste bewoners van de Bullepolder kwamen waarschijnlijk van de terpen op de klei van Oostergo, zoals Jelsum. Naast de restanten van de boerderij en de watervoerende laag vonden de archeologen diverse oude waterputten. ,,Dy sitte fol mei weardefol materiaal omdat der ek faak ôffal yngoaid waard, lykas bonken fan slachte bisten en ierdewurk.”

In totaal is er zo’n tachtig kilogram aan aardewerk gevonden, verdeeld over 2200 verschillende stukjes. ,,Dat kin wat oer de tiid fertelle want ierdewurk feroare yn de rin fan tiid lykas de moade hjoeddedei.”

Welvarende bevolking?

Daarnaast werd een mantelspeld gevonden, een fibula. In 2015 kwam er al een bronzen armband naar boven. Maar het is nog te vroeg om te concluderen dat bewoners redelijk welvarend waren.

De veenterp is tot ongeveer 300 na Christus bewoond geweest. Daarna is er een laag klei over het veen gekomen door overstromingen van de Middelzee, of een zijtak hiervan. In de middeleeuwen kwamen er nieuwe bewoners die iets verderop een kleiterp maakten. Die is vermoedelijk honderd jaar geleden afgegraven toen veel terpaarde naar arme zandgronden werd verscheept. Inmiddels worden er voorbereidingen getroffen voor de bouw van Blitsaerd-Oost: de eerste kavels zijn een maand geleden in de verkoop gegaan.

Der is noch hiel wat nijs te ûntdekken oer de bewenning út dizze tiid

De opgravingen vonden eind juni plaats en sindsdien wordt het materiaal onderzocht. De eindconclusie wordt over twee jaar verwacht. ,,Wy hoopje ûnder oaren ek wat mear te witten te kommen oer it grûngebrûk troch in polle-ûndersyk. Der is noch hiel wat nijs te ûntdekken oer de bewenning út dizze tiid.”

Nieuws

menu