Koninklijk paar wil op bezoek meer weten van regio, taal en skûtsje

Zonder toeschouwers was het bezoek aan Zuidoost-Fryslân door het koninklijk paar donderdag anders dan anders. Toch sprak de koning van een geslaagd bezoek. Het was zeker de moeite waard om dit deel van Fryslân te bezoeken, stelde hij.

Koning Willem-Alexander en koningin Maxima op Friese les in OSG Singelland.

Koning Willem-Alexander en koningin Maxima op Friese les in OSG Singelland. Foto: ANP

Als koning Willem-Alexander en koningin Máxima uit de auto stappen bij het Ecomunitypark in Oosterwolde krijgt het echtpaar van de jonge Fleur de Vries een boeketje bloemen van eigen bodem. Haar moeder, Jeanine de Vries, is de derde generatie die het familiebedrijf ECOstyle, dat materiaal voor duurzaam bodemgebruik ontwikkelt, bestuurt. Het bedrijf werd bezocht als voorbeeld van innovatiekracht in de omgeving.

,,Die innovatiekracht is precies wat het gebied nodig heeft”, stelde commissaris van de Koning Arno Brok donderdag. Want Zuidoost-Fryslân ligt sociaaleconomisch achter op veel andere gebieden. Het is daarom ook dat de regio 30 miljoen euro krijgt uit de Regiodeal. Dat geld moet de leefbaarheid in kleinere dorpen stimuleren en het landschap verbeteren.

De paradox van Fryslân

Op hun bezoek sprak het koninklijk paar met bewoners over die regeling. Ook Ingrid van der Vegte, directeur van het Fries Sociaal Planbureau, nam deel aan dat gesprek. Zij benoemde de ‘paradox van Fryslân’: enerzijds bungelt de provincie onderaan inkomens-, bbp- en opleidingsniveaulijstjes, anderzijds scoort ze het hoogst op geluk, veiligheid, welzijn en onderling vertrouwen.

,,Voor ons als onderzoekers klopte dat niet”, zegt Van der Vegte. ,,Maar Friezen snappen dat heel goed: zij zijn misschien niet zo ambitieus, maar vinden andere dingen waardevol. Zoals landschap en autonomie.” Volgens Van der Vegte kan de Regiodeal die waarden die voor Friezen zo belangrijk zijn een goede impuls geven.

De koning was benieuwd of leerlingen ook afkortingen op sociale media gebruikten. De leerlingen konden er eentje bedenken: BG, Bêst Genôch

De deal kan ook de werkgelegenheid en innovatie verbeteren, voegde Brok daar aan toe: ,,De Regiodeal die ons is toegekend geeft zo’n van oudsher buitengewoon arm gebied een toekomstperspectief.”

De koning liet merken op de hoogte te zijn van de vergrijzing in het gebied. Hij vroeg zich af of de lockdown ervoor zou kunnen zorgen dat er meer mensen komen wonen. Dat sloot ook Van der Vegte niet uit.

Trots op Friese boer

Het agrarische landschap definieert het zuidoosten van Fryslân, merkte koning Willem Alexander gisteren op tijdens een werkbezoek aan Zuidoost-Fryslân. Het was het eerste werkbezoek sinds de uitbraak van het coronavirus in Nederland.

Het koninklijk echtpaar ging tijdens dat bezoek langs bij de melkveehouders Bauke en Hendrika de Jong, die in Tijnje een kaasboerderij hebben. Drie kwart van de melk gebruikt de boerenfamilie voor het maken van kaas. Goed voor een hoger rendement en een mogelijkheid om duurzamer te werk te gaan, aldus de familie. Nadat de koning en koningin samen een Friese kaas doormidden sneden, gingen ze aan tafel met boeren van de Agrarische Jongeren Fryslân (AJF). De veenweideproblematiek, investeringsproblemen en politiek beleid kwamen aan bod.

In dat gesprek liet de koning weten trots te zijn op de boeren. Volgens koning Willem Alexander blijkt duidelijk uit de coronacrisis hoe belangrijk de landbouwsector is, en hoe afhankelijk we zijn van een betrouwbare voedselvoorziening.

Dat het de jongere boeren dwars zit dat de politieke koers en regelgeving steeds verandert, staken ze niet onder stoelen of banken. AJF-penningmeester Uulco Brouwer uit Damwâld liet weten: ,,Heel vaak hoor je partijen die zeggen: Als jullie veranderen, dan komt alles goed.’ Maar op het moment dat je met een bedrijf al financieel zwaar zit, en je gaat kosten maken waar een onzekere opbrengst tegenover staat, dan werkt dat niet.”

Volgens voorzitter Hendrik Galema willen veel jongere boeren de laatste stappen voor duurzamere bedrijfsvoering ook graag zetten. ,,Maar dat moet niet ten koste gaan van het verdienmodel.”

Het belang van de Friese taal

Het paar woonde ook een Friese les bij op het OSG Singelland. Eenmaal aangekomen bij de school werden zij onthaald door honderden joelende, filmende leerlingen op het schoolplein en in de aula. Daarna liepen Willem Alexander en Máxima door naar de les Fries, waar zij moesten raden wat de woorden ‘dei’, ‘dêr’, ‘kâld’ en ‘tsiis’ betekenden. Een leerling gaf het belang van Fries onderwijs aan. ,,Ik wil het kunnen schrijven. En ik vind het belangrijk dat Fries een gedeelde taal blijft.” De koning was benieuwd of leerlingen ook afkortingen op sociale media gebruikten. De leerlingen konden er eentje bedenken: BG, Bêst Genôch. Volgens Brok gaf het koninklijk bezoek een goed signaal af over de status van de tweede rijkstaal. ,,Dat doet Friezen van binnen heel veel.”

Een groet van de skûtsjes

De koning en koningin sloten de dag af met een zeiltocht bij Zeilschool De Veenhoop. Zij voeren langs een rij skûtsjes die allemaal voor de koning de witte fok streken.

,,Wij zijn er als vereniging trots op dat we dit in ons 75-jarig jubileumjaar mee mogen maken”, zei René Nagelhout, voorzitter Sintrale Kommisje Skûtsjesilen over het koninklijk bezoek. ,,Fryslân is groot geworden door boeren en schippers. Dat heeft de koning deze dag kunnen zien.”

Nieuws

Meest gelezen