Weg met het leenstelsel: studenten worden zwaar gedupeerd | Commentaar

Jongerengroepen uit de studentenbeweging en de vakbonden verbonden aan de Sociaal Economische Raad (SER) willen dat er eindelijk haast wordt gemaakt met het afschaffen van het leenstelsel. Het zadelt beginners op de arbeidsmarkt op met een grote schuld, die hen achtervolgt, bijvoorbeeld als ze een hypotheek willen.

Foto:

Foto: FD

Bij de invoering van het stelsel in 2015 werd door de meerderheid in de Tweede Kamer bezworen dat de lening geen gevolgen zou hebben voor de beoordeling van een lening voor een woning, maar in de praktijk blijkt dat banken de studieschuld in sommige gevallen wel degelijk meewegen.

Het blijkt dat er (behalve de VVD) nauwelijks een partij in de Tweede Kamer is die achteraf gezien blij is met de invoering van het leenstelsel. Niet alleen stort het studenten in veel gevallen in hoge schulden , maar uit onderzoek van het CBS is ook gebleken dat het percentage studenten dat van de bacheloropleiding direct doorstroomt naar een masteropleiding afgenomen is sinds de invoering ervan. Dat heeft alles te maken met vrees voor oplopende schulden die een masterdiploma met zich mee brengt.

Waar heeft je wieg gestaan?

De meeste afgestudeerden met een universitair of hbo-diploma (maar lang niet allemaal) zullen terechtkomen in banen waar ze prima zullen verdienen. Het aflossen van hun schulden tegen een lage rente zal, hoe vervelend ook, te doen zijn.

Maar er is op het niveau van maatschappelijke ongelijkheid veel meer aan de hand. De positie van studenten wordt nu erg bepaald door waar de wieg staat, zo bracht het Nibud naar voren . Studenten met minvermogende ouders kunnen een aanvullende beurs krijgen. En van studenten met ouders die veel verdienen wordt verwacht dat pa en ma bijdragen en dat levert meestal geen moeilijkheden op.

Het probleem zit hem bij studenten uit een gezin met een middeninkomen. Dat zijn ouders die te veel verdienen om hun kinderen in aanmerking te laten komen voor een aanvullende beurs, terwijl ze toch niet goed in staat zijn hun kinderen financieel bij te staan: dat zijn gezinnen met een inkomen tussen de 49.000 en 69.000 euro.

Wrange keuze

Studenten met ouders met een middeninkomen staan voor een wrange keuze: óf veel lenen, dan wel veel werken in niet de meest uitdagende baantjes om de eindjes aan elkaar te knopen. En dat laatste is weer niet bevorderlijk voor de studieprestaties of voor het opdoen van bestuurlijke ervaring in commissies en verenigingen, belangrijke levenslessen om na de studie een betrokken en al deels ervaren staatsburger te zijn of een verantwoordelijke functie bij een bedrijf te kunnen uitoefenen.

Het is voor studenten te hopen dat de formatie opschiet en dat de basisbeurs voor iedereen in hernieuwde vorm terug komt. Het liberale project ‘leenstelsel’ is een faliekante mislukking geworden, mede doordat er nog steeds een heel diffuus beeld is over waar het geld van deze vorm van destijds ingevoerde bezuiniging nu precies terecht is gekomen.

Geld genoeg

Het is een kwestie van beschaving dat het rijk jongeren uit alle sociale klassen in staat stelt hoger onderwijs te volgen. Politici zouden er trots op moeten zijn dat de mogelijkheden daartoe zo ruimhartig als mogelijk worden aangeboden. Nederland heeft geld genoeg. Dat betekent concreet: terugkeer van de basisbeurs, aanvullende bijdragen voor minvermogende ouders en gezinnen met een middeninkomen en een volledige compensatie voor de studenten die de pech hebben gehad ná 2015 op de universiteit of het hbo te zijn gekomen en geld hebben moeten lenen.

hoofdredactie@frieschdagblad.nl