Boek 'Op klompen door de dessa' van Hylke Speerstra in WTC Expo als theaterbelevenis in 360 graden-decor: 'Je mag alles aanraken en kunt in gesprek gaan met de acteurs'

Creatief producenten Ton Offerman en Danny van Zuijlen brengen het boek Op klompen door de dessa van Friese schrijver Hylke Speerstra dit najaar naar het theater, onder meer in Leeuwarden. Niet als voorstelling om vanuit je stoel te beleven, maar door zelf rond te lopen in een nagebouwde Friese boerderij als 360-graden decor.

Campagnebeeld 'Op klompen door de dessa'.

Campagnebeeld 'Op klompen door de dessa'. Foto: Studio Immersief

Immersief theater heet het, wat de Amsterdamse producenten van Studio Immersief van plan zijn. ,,Een theatervorm die in Engeland al opkomend is maar in Nederland nog relatief nieuw”, vertelt Van Zuijlen. ,,Daarbij integreer je elementen uit de game-industrie in je voorstelling, zodat het publiek zich daarin kan onderdompelen.”

Op klompen door de dessa speelt achtereenvolgens in Vlissingen (9 t/m 26 september), Leeuwarden (13 t/ 24 oktober) en Den Haag (1 t/m 12 december). Geïnspireerd op het gelijknamige boek waarin Hylke Speerstra de verhalen van Friese Indiëgangers optekende, vertelt het stuk het verhaal van een Nederlandse dienstplichtige soldaat. Tussen 1946 en 1949 moest hij in Nederlands-Indië het gezag over de voormalige kolonie helpen herstellen. Na meer dan 75 jaar stilzwijgen vertelt hij nu zijn verhaal.

Friese boerderij

Op iedere speellocatie verrijst daarvoor speciaal een 400 vierkante meter grote nagebouwde Friese boerderij als decor. ,,In Leeuwarden in de Frankenhal van het WTC Expo. In de boerderij komt het publiek onder meer replica’s tegen van dagboeken, brieven en fotoalbums”, vertelt Van Zuijlen. ,,Je mag alles aanraken, alsof je door een game loopt, en kunt ook in gesprek gaan met de acteurs.”

De plannen voor de theaterversie van Op klompen door de dessa ontstonden zo’n 1,5 jaar geleden. Van Zuijlen was gelijk onder de indruk toen hij het boek van Speerstra in handen kreeg. ,,Mijn opa heeft in Nederlands-Indië gediend, maar zijn verhaal kon ik als theatermaker nooit goed vatten. Toen ik de titel van dit boek las dacht ik al; dit is ook het verhaal van mijn opa. Bijzonder ook om in het boek het verhaal van de soldaten zelf te lezen, en niet die van de regering die lang de waarheid onder het tapijt heeft gemoffeld.”

Niet veel later vroegen ze de Friese schrijver of ze zijn boek op de planken mochten brengen. ,,Dat mocht gelukkig. Hij helpt ons ook: heel waardevol om bijvoorbeeld van hem zelf te horen met welke emoties de veteranen hem de verhalen vertelden.”

Lokaal verhaal

Per regio wordt het stuk aangepast naar het lokale verhaal. In Fryslân volgen ze zo het Bataljon Friesland en komt het nagemaakte en gedigitaliseerde erfgoedmateriaal onder meer uit de archieven van het Fries Museum en Tresoar.

Voor Hylke Speerstra is het de derde keer dat zijn boek uit 2014 het theater bereikt. ,,In 2015 brachten tekstschrijver Bouke Oldenhof en Stichting Pier21 Feteranen op de planken, later volgde toneelgroep Het Volk met de Nederlandse versie Veteranen . ,,En nu wordt het weer op een hele nieuwe manier verbeeld, vooral gericht op een jonger publiek: dapper en goed dat ze dat doen. Het is nooit stil geweest rond dit boek, maar het maakt me best wel een beetje trots en blij dat het boek zo weer even voortleeft in een andere vorm.”