De film 100UP vertelt over honderdplussers die zin aan het leven geven

Hoe is het om honderd te zijn en nog steeds aan het leven te hechten? In de documentaire 100UP doet documentairemaakster Heddy Honigmann een dappere poging ouderen te portretteren die nog steeds wat in hun mars hebben.

Still uit 100UP.

Still uit 100UP. Foto: Amstelfilm

Waarom zou je iedere morgen nog opstaan, vraagt Honigmann aan Raul (1918) uit Peru. Gewoon om naar het ziekenhuis te gaan, antwoordt hij laconiek. Hij is in zijn werkzame leven arts geweest en biedt nog steeds zijn diensten aan in het lokale ziekenhuis. Het houdt hem gaande.

Dat geldt eigenlijk voor alle zeven hoofdrolspelers die met elkaar gemeenschappelijk hebben dat ze al meer dan honderd jaar hebben geleefd. Hoe verschillend van karakter ze allemaal ook zijn, hun profiel is vergelijkbaar: het zijn professionals die een intens leven achter de rug hebben en uiteindelijk een goede levensstandaard hebben opgebouwd.

Hier en nu

Honigmann (1951) heeft haar sporen ruim verdiend op het gebied van documentaires. Zij is vooral bekend geworden door Crazy , dat doordringt in de levens van uitgezonden militairen op VN-vredesmissies. Honigmann is voor 100UP niet echt geïnteresseerd in wat de door haar geportretteerde mensen allemaal hebben meegemaakt. Ze is vooral gericht op hun hier en nu en hun overlevingsmechanismes.

Een uitzondering maakt ze voor Mathilde Freund (1916). Ze is in Wenen geboren, heeft ‘Herr Hitler’ nog in de straten van Wenen zien rijden en is daarna gevlucht naar Frankrijk en later de Verenigde Staten. Ze is nog dagelijks te vinden in de zalen van de lokale universiteit waar zij lessen in filmgeschiedenis volgt.

Wat alle honderdplussers gemeenschappelijk hebben is dat de rollator hen nog houvast geeft. Viola Smith (1912) vertelt dat zij uit een gezin komt met zeven zussen, en dat haar vader met alle meiden een muziekband oprichtte. Ze prijst zichzelf gelukkig dat zij van meet af aan op het drumstel heeft gespeeld. ‘Het heeft me actief en in beweging gehouden’. Haar dagelijkse oefeningen getuigen inderdaad nog van een uitzonderlijke lenigheid.

Therapeute

Shirley Zussmann (1915) is nog tot haar oude dag actief geweest als therapeute voor mensen met seksuele problemen. Het meest deprimerende vindt zij dat je niet meer alles kunt doen wat je altijd wilde doen. In een gesprek met haar iets jongere zus wil de ene het niet meer hebben over vroeger (‘Weet je nog toen onze moeder jarig was’). De ander, Shirley, wil het wel graag over het verleden hebben om die herinneringen te integreren in het nu.

De enige Nederlander in deze documentaire is de Haagse oud-Olympiër Hans Maier (1916) die zijn ziel en zaligheid stopt in een beweging die hij noemt de ‘Universele plichten van de mens’. We hebben naast rechten ook plichten vindt hij, zoals de zorg voor de ander en voor de aarde. We zien hem nog werken aan de opbouw van een website. Of zijn streven misschien nog wel honderd jaar kan duren voordat daar iets van zichtbaar wordt? ‘Ik ben veel optimistischer dan dat’, zegt hij.

Zorgen over milieu

Gevraagd naar hoe iedereen de toekomst ziet zijn anderen minder positief. Ze zien het egoïsme van de mensen, maar vooral is er zorg voor de toekomst van de aarde en de aantasting van het milieu.

Een redelijk vitale oudere dag is niet voor iedereen weggelegd. Maar zin blijven zoeken is wel de rode draad die uit alle gesprekken naar voren komt. Daarmee is deze film toch een eerbetoon aan het leven.

100UP is een knipoog naar een serie BBC-documentaires die in 1963 is begonnen en de deelnemers iedere zeven jaar weer voor de camera haalt. De oorspronkelijk maker Michael Apted, wilde er mee aangeven dat er op je zevende al zo veel vastligt wat voor de rest van het leven zijn doorwerking krijgt. Twee jaar geleden kwam 63Up uit. Voor 70Up moeten we nog geduld hebben tot 2026. Daar wilde Heddy Honigmann niet op wachten. Ze nam vast de sprong naar de honderd.

100UP van Heddy Honigmann laat zeven portretten zien van mensen die al een eeuw leven met een aanstekelijke levenslust. De film is te zien in Slieker Leeuwarden . *** / Rustige niet erg verrassende feelgoodfilm