Dichter Arjan Hut laat zich nu door anderen inspireren

De laatste jaren groeide Arjan Hut als dichter. Zijn benoeming als Wâlddichter bracht deadlines, maar ook inspiratie. Het ene na het andere vers vloeide uit zijn pen. Een aantal daarvan heeft hij gebundeld in Fjoertoer yn it Wâld.

Dichter Arjan Hut presenteerde onlangs zijn vijfde poëziebundel.

Dichter Arjan Hut presenteerde onlangs zijn vijfde poëziebundel. Foto: Marchje Andringa

Met gepaste trots legt Arjan Hut uit Leeuwarden zijn bundel op tafel. De claire obscure-achtige kaft, ontworpen door Monique Vogelzang, is nog mooier dan hij voor ogen had. ,,Ik hie it der mei har oer dat ik op Malta it skilderij De onthoofding van Johannes de Doper fan Caravaggio sjoen hie. It is sa’n donker skilderij wêr’t dan ien objekt yn it ljocht stiet, sûnder datst witst wêr’t dat ljocht weikomt.” Dat gegeven past ook een beetje bij zijn bundel.

De gedichten zijn soms wat donker en treurig, maar gaan ook over het licht. Dat is het centrale thema waarop hij de gedichten die hij in de afgelopen vier jaar heeft geproduceerd, heeft gekozen. Een aantal van de gedichten schreef hij in zijn functie als Wâlddichter voor de gemeente Achtkarspelen. Voor speciale gelegenheden schrijft hij een gedicht.

Nieuwe wereld

Het brengt hem in contact met een wereld die hij daarvoor niet kende. ,,Sa skreau ik in gedicht foar de útriking fan de ûndernimmerspriis. Dat is echt in wrâld dêr’t ik net folle fan wit. Ik bin gjin ûndernimmer. Ik ha ek gjin ûndernimmers yn ’e famylje. Mar sa’n opdracht twingt my om my yn harren wrâld te ferdjipjen.”

Dan gaat hij in de krant of jaarverslagen op zoek naar specifieke woorden en daar bouwt hij dan een heel vers omheen. ,,Yn myn earste bondel Nachtswimmers kamen de gedichten fan binnenút, út myn holle. No lit ik my ynspirearje troch de wrâld om my hinne.”

As in fjoertoer yn de wâlden. Sa seach ik in boargemaster. Sa’n ien moat in beaken wêze

Het eerste gedicht dat hij schreef als Wâlddichter, was die voor de installatie van burgemeester Oebele Brouwer: Smook yn de Wâlden. Het vers staat ook in de bundel. De titel van het boekje verwijst eigenlijk naar die installatie. ,,As in fjoertoer yn de wâlden. Sa seach ik in boargemaster. Sa’n ien moat in beaken wêze. Ien dêr’st dy op rjochtsje kinst.”

Beetje jeugdsentiment

Een paar interviews met de voormalige oud-officier van justitie brachten inspiratie, maar er zit ook een beetje jeugdsentiment in. ‘by in knip yn de âlde dyk tref ik Froukje Justitia, te kuierjen mei har i-Phone foar de snút en in golden retriever oan it rolsnoer / se draacht de winterkraach omheech, rûch strûst it waar har troch de sulvergrize krollen’. ,,Dy âlde dyk, dêr fytste ik eartiids faak del as ik út Surhústerfean wei nei skoalle yn ta Bûtenpost gie. En fan dat kuieren: dat lies ik yn de krante, dat Brouwer graach te kuierjen gie.”

Hij heeft er plezier in om op die manier te werken, met deadlines. In 2005, toen hij werd benoemd als Stadsdichter van Leeuwarden, werkte die titel en de verwachting verlammend. ,,It wie ien dei feest. Doe kaam de panyk.”

Yn it begjin tocht ik noch dat it myn orizjinaliteit oantaaste soe as ik it wurk fan oaren lêze soe, mar dat is net sa

Nu, vijftien jaar later, vloeien de woorden uit de pen. ,,Ik lês no ek folle mear fan oare dichters. Yn it begjin tocht ik noch dat it myn orizjinaliteit oantaaste soe as ik it wurk fan oaren lêze soe, mar dat is net sa.” De afgelopen tijd had hij, indien onderweg in bus of trein, de bundel Blomlêzing út ’e Spaanse poëzij (vertaald door Klaas Bruisnma) in z’n tas. Een boekje dat hij vond bij zijn eigen uitgeverij Afûk. Het ritme van de woorden, de formulering, de indeling van een gedicht: ze inspireren hem dan weer tot eigen werk. ,,Dat lyryske. Dat hie ik earst net sa. Mar it draacht hiel moai foar.”

Malta

Een optreden van de Amerikaanse singer-songwriter Mark Kozelek, bleek ook een inspiratie. Kozelek is ook zo’n vertellende schrijver. Het inspireerde hem tot het gedicht Ik brocht ús âlde dvd’s nei de Omrin. Het leest meer als een verhaal dan een gedicht. ,,It wie wat in eksperimint.”

Een reis naar Malta, waar hij als dichter naartoe werd gestuurd in het kader van LF2018, gaf hem zelfvertrouwen. Hij was er maar drie dagen - ,,Ik miste twa kear it fleantúch” -, maar de trip maakte een onvergetelijke indruk. Daar stond hij op het podium, met zijn Friese gedicht over aardappelen. En ze vonden het geweldig. Maar bovenal. ,,Ik kaam dêr foar it earst yn myn libben minsken tsjin dy’t binne sa as ik. Ik paste der tusken. Dat hie ik noch noait earder meimakke. Ik bin altyd wat in bûtesteander.”

Hij maakte er vrienden, andere dichters met wie hij spart over het werk. Via de contacten hoopt hij meer in het buitenland te kunnen voordragen. In Frankrijk of Spanje vraagt niemand waarom je niet in het Nederlands schrijft. Maar als je in het buitenland gewaardeerd wordt, ben je ook thuis interessanter. Kijk maar naar Tsjêbbe Hettinga. ,,De Fryske kritiken wienen net altyd posityf. Guon fûnen him te langtriedderich, te âlderwetsk, it neuzele tefolle troch. Mar doe waard syn wurk oppikt op de Frankfurter Buchmesse en letter stie der foar in útsinnich publyk op in festival yn Kolombia en doe feroare it hoe’t de minsken hjir tsjin him oanseachen.”

Ast it perfekt hawwe wolst, rinst fêst. Dat haw ik ek leare moatten

Succes heeft deels ook te maken met uitstraling, heeft hij geleerd. Tsead Bruinia bijvoorbeeld bijvoorbeeld is artistiek, experimenteel en zichtbaar. ,,Eltsenien fynt Tsead Bruinja in topdichter. It is ek in hiele goeie, mar net in perfektionist. Hy docht gewoan. Ast it perfekt hawwe wolst, rinst fêst. Dat haw ik ek leare moatten.”

Een status als Bruinia (die toevallig naar dezelfde middelbare school ging) heeft Hut nog niet, maar wie weet. Komend weekeinde treedt hij op voor het Franse festival Faim. Weliswaar online (vanwege corona), maar het is een begin. ,,Ik presintearje mysels yn it Ingelsk, mar draach foar yn it Frysk en ha dêr dan op boerdsjes in Frânske fertaling by, dy’t ien fan dy dichters dy’t ik op Malta troffen ha foar my makke hat.”

Versiertruc

Dat Hut dichter is geworden, lag niet voor de hand. Hij had niet zoveel met boeken, meer met muziek. Maar vanwege Elizabeth, wilde hij schrijver worden. Zij zat bij hem op het Lauwerscollege in Buitenpost en nadat hij een switch maakte naar het VWO en een keer bleef zitten, belandde hij bij haar in de klas. Aanspreken durfde hij haar nog niet, maar hij had zo z’n versiertruc. ,, Hja wie fan de boeken, dat ik tocht: dan moat ik mar skriuwer wurde.” Later, toen hij naast een docentenopleiding Engels bij de NHL ook Fries ging studeren, ontdekte hij de schoonheid van zijn memmetaal. ,,Ik lies noait in Frysk boek. Mar ik fûn dat it der prachtich útseach.”

Inmiddels zijn Arjan en Elizabeth bijna 25 jaar samen. Twee kinderen hebben ze samen. En hoe stralend ze elkaar ook af en toe aankijken. De relatie gaat de laatste jaren niet van een leien dakje. Vier jaar geleden kreeg Elizabeth een hartstilstand. Drie kwartier lang probeerden ze haar te reanimeren. Het lukte uiteindelijk, maar het leven werd niet meer hetzelfde. ,,Earst yn it sikehûs tocht ik: as it mar goed komt. De earste dagen koe se gjin nije herinneringen meitsje. Eltse dei fertelde ik har dat David Bowie stoarn wie en dat se net mear smoke mocht. Dêr waard se dan poerrazend fan - soks kin se nei dat barren net goed mear yn perspektyf sjen. Mar op ien dei sei se: dat hast my juster ek al ferteld.”

Oerdel oere even knalle. Dêr krij ik wol enerzjy fan. Mar om no eltse dei foar de klasse te stean: dêr moat ik net oan tinke

Redelijk snel mocht ze naar huis, maar al snel bleek dat Elizabeth niet meer dezelfde was. Het leven kon haar weinig schelen. ,,Ik hie in ôfwiking yn myn bloed. Ik ha dêrom altyd witten dat ik net âld wurde soe”, mengt ze zich in het gesprek. Dat ze het overleefde, klopt in haar beleving niet. Het is lastig om je vrouw zo initiatiefloos op de bank te zien zitten. ,,Hja wie altyd myn rots.” Ze krijgen nu hulp. Dat scheelt. Maar als dromer moet Arjan eraan wennen dat hij de kar moet trekken, het initiatief moet nemen en hoofdverantwoordelijke is voor het gezinsinkomen. Dat laatste is lastig als dichter/recensent en daar worstelt hij dan weer mee.

Maar goed, het is z’n lot. En het dichten. Daar geniet hij enorm van. En ook van de dichtworkshops die hij geeft aan kinderen. De docentenopleiding Engels komt hier enorm van pas. ,,Oerdel oere even knalle. Dêr krij ik wol enerzjy fan. Mar om no eltse dei foar de klasse te stean: dêr moat ik net oan tinke. Nee, dêr soe ik hiel depressief fan wurde.”

Arjan Hut, Fjoertoer yn it Wâld, Afûk, 17,50

Schrijver Jaap Krol gedijt goed op plek aan de zijlijn

De bakens verzetten en verder kijken. Schrijver en Friesch Dagblad-columnist Jaap Krol doet momenteel niet anders. Zijn Nederlandstalige verhalenbundel De hond die overstak is daarvan een voorbeeld, maar ook privé verbreedt hij zijn horizon. ,,De wierheid dy't tusken de earen sit, is faak net de realiteit."

Nieuws

menu