Elly en Rikkert: afscheid van een tegendraads duo

50 jaar mooi geweest: zo heet de jubileum- en afscheidstour van Elly en Rikkert, die aanstaande woensdag naar de Lawei in Drachten komt. Met ontelbare liedjes als Jezus is de goede herder en Ik zag een kuikentje, hebben ze nog altijd impact op zowel jong als oud.

Zangduo Elly en Rikkert: ,,Er zijn tegenwoordig heel veel goede Nederlandse zangers en zangeressen. Wij zijn volgens mij niet de beste. We zijn verhalenvertellers, troubadours.”

Zangduo Elly en Rikkert: ,,Er zijn tegenwoordig heel veel goede Nederlandse zangers en zangeressen. Wij zijn volgens mij niet de beste. We zijn verhalenvertellers, troubadours.” Foto: Rens Hooyenga

Met blote voeten zit ze aan tafel. Nog snel werkt Elly Zuiderveld-Nieman (73) haar make-up even bij. Rikkert Zuiderveld (72) heeft ook plaatsgenomen aan tafel. Drie albumfoto’s van het duo hangen aan de muur. In de kamer zijn piano’s, gitaren en kruisjes te vinden. Hier en daar hangen ook wat gekoesterde kindertekeningen; echt het huis van Elly en Rikkert.

Vijfentwintig jaar geleden streken ze neer in Vledderveen, op steenworpafstand van de Friese grens. Binnenkort komen ze weer in Fryslân voor hun jubileumtour. De boodschappen van vijftig albums in één optreden, dat is niet niks. „In het begin hadden we ook veel te veel liedjes geselecteerd”, zegt Elly. „Tijdens het repeteren werd wel duidelijk welke nummers er beter uit konden.” Rikkert: „Om toch een zo volledig mogelijk optreden te geven, hebben we sommige nummers ingekort om ze zo toch mee te kunnen nemen. We willen echter niet alleen maar liedjes spelen die de mensen graag willen horen. We willen wel ons eigen gang kunnen gaan.” Elly: „En als we in Friesland zijn zingen we sommige coupletten in het Fries. Het is een mooie taal. Ik vind het eigenlijk wel jammer dat wij geen eigen taal of streektaal hebben.”

Tijdens de tour worden ze bijgestaan door muzikale vrienden Jan Borger (keyboards en accordeon), Dick Le Mair (percussie) en Peter van Essen (viool). Als de tour volgend jaar stopt, houdt het duo ook op. Rikkert: „Ik denk niet dat we in een gat gaan vallen. Er blijven altijd mensen met kleine verzoekjes en we blijven liedjes en gedichten schrijven. De inspiratie is er namelijk altijd wel.”

Hoewel de creatieve sappen nog wel stromen, besloot het koppel toch te stoppen. „We beginnen ouder te worden en het is nu moeilijker om alle instrumenten en apparatuur het podium op te slepen. Na concerten maken we altijd nog even een praatje met de mensen. Daarna moeten we alles weer afbreken en in het busje stoppen. Dat wordt op onze leeftijd allemaal wat moeilijker.”

Er gaat altijd iets mis

Wat het stel na zo’n vijftig jaar samenwerken vooral nog bij staat is hun ontmoeting. Het is 1966 in Amsterdam. Rikkert is bij zijn vriend Jop Pannekoek (1943-2002). Elly is op weg naar haar oma, waar ze destijds woonde. Ze mist de trein en gaat daarom maar eens kijken bij Pannekoek, die zij ook kent. „Daar zag ik Rikkert voor het eerst en ik was meteen verkocht! Hij zou voor studenten zingen, samen met Jop. Ik besloot om mee te doen. De studenten vroegen na afloop: wanneer komen jullie weer? Anderhalf jaar lang hebben we met z’n drieën opgetreden.”

Rikkert was omgekeerd onder de indruk van Elly. „Ze is zo getalenteerd. Ze had wel musicals kunnen doen of actrice kunnen worden, maar de levensvisie van die beroepsgroep past gewoon niet bij haar.” Elly: „Rikkert heeft mij stabieler gemaakt. Hij helpt me en luistert naar me.”

We beginnen ouder te worden en het is nu moeilijker om alle instrumenten en apparatuur het podium op te slepen

Vanaf 1968 werden Elly en Rikkert echt als duo gezien. Rikkert: „Daar zaten we eigenlijk helemaal niet op te wachten. We wilden niet het imago krijgen van een duo waarvan het meisje goed kan zingen en de jongen haar wat ondersteunt op een gitaar. Wij vinden het juist belangrijk om elkaar goed aan te vullen en op te vangen.”

Tijdens optredens gaat er volgens de twee altijd wel iets mis. „Zo heeft Elly me soms wel eens heel hulpeloos aangekeken als ze de eerste regels van een liedje niet meer wist. Ik begon dan gewoon met zingen en Elly viel dan wel weer in. Het publiek heeft het eigenlijk nooit door”, lacht hij.

De kracht van verzoening

Samen zocht het stel jarenlang naar de zin van het leven. Rikkert: „Ik heb me verdiept in vele geloofsstromingen, maar eigenlijk konden we nergens de antwoorden vinden op onze levensvragen.”

De persoon Jezus sprak hem wel enorm aan. Elly nog niet zozeer. „Ik ben opgegroeid met strenge nonnen die enorm veel bezig waren met goed en fout. Je kon een flinke straf verwachten als je iets niet goed deed. Ik heb heel vaak gedacht: ik hoop dat ik door dit leven kom zonder Jezus en de Bijbel.”

Rikkert stond er anders in en begon met het lezen van de Bijbel. „Jezus trok mijn aandacht vanwege zijn radicalisme, maar tegelijkertijd ook zijn barmhartigheid. Je wordt gevraagd om los te laten en je over te geven. Een teken van moed, of lafheid. Het is maar net hoe je het bekijkt. Wij vinden het een teken van moed. Door leerling van Jezus te worden, zet je je in voor het herstel van de Schepping. Iedereen is namelijk gebroken. Wij ook.” Elly: „Je loopt kneuzingen op door de mensen die zijn weggeglipt uit je leven. Daarnaast heeft ieder mens zijn onvolkomenheden. De kracht van verzoening, met wat dan ook maar, is voor ons belangrijk. Ik heb me uiteindelijk ook kunnen verzoenen met de nonnen. Ik heb er zelfs een liedje over geschreven.”

In 1976 brachten ze hun eerste christelijke album uit: Levend water. Wie de discografie van de twee bekijkt kan wel zien dat hun album van 1974 Sta op en wandel, ook al wat christelijke elementen bevat zoals de titel al doet vermoeden.

Wij waren niet belerend denk ik, maar we waren wel radicaal

Van sprookjesachtig naar verkondigend. Niet alle fans konden dat waarderen. Rikkert: „Een gedeelte kon het respecteren, volgen of op zijn minst gedogen. Daarnaast waren er ook mensen die niets meer van ons wilden weten.” Elly: „Dat waren vaak de mensen die in hun jeugd zelf negatieve ervaringen hebben gehad met de kerk. Wij waren niet belerend denk ik, maar we waren wel radicaal.” „We hadden een boodschap”, vult Rikkert aan. „We hadden een schat gevonden en we wilden dat iedereen diezelfde schat zou vinden.”

Voor sommige kerken waren Elly en Rikkert juist weer te vrij. „Ik heb vaak gewaden aan en sta met blote voeten op het podium”. vertelt Elly. ,,Dat werd in bepaalde kerken niet echt gewaardeerd. We hoefden daar ook niet aan te komen met nummers als Soms zou ik willen vliegen als een vlindertje.” Rikkert vult aan: „We traden wel op in kerken, maar nooit tijdens een dienst. We wilden niet alleen maar een paar liedjes zingen en dan weer weggaan. Dat zou het voor ons namelijk moeilijker hebben gemaakt om een band op te bouwen met het publiek. Dat is denk ik ook wel ons sterkste punt: de communicatie met mensen. We vinden het ook leuk om te zien dat zij het naar hun zin hebben. In concertzalen vragen we altijd om een beetje zaallicht. Dan kunnen we zien hoe mensen elkaars hand vasthouden of even naar elkaar lachen.”

Hun eigen gang gegaan

Dat het duo het nooit helemaal goed kon doen bleek wel toen ze het album Maskers af uitbrachten in 1984. Rikkert: „Die liedjes waren maatschappijkritisch, waar de christelijke fans weer van schrokken.”

Dat niet iedereen altijd blij is met de nummers, lijkt ze niet zo te deren. „We zijn vooral dankbaar voor heel veel dingen”, vervolgt Rikkert. ,,Zo konden we altijd ons eigen gang gaan. Van platenmaatschappijen voelden we vroeger helemaal geen druk. Die zeiden: schrijf maar gewoon, dan zien we wel. Later begonnen we zelf cd’s uit te brengen en dan kun je natuurlijk ook doen wat je wilt.”

Die vrijheid zorgt ervoor dat hij nog altijd enigszins de dichter kan zijn die hij vroeger zo graag wilde worden. Daarnaast schreef hij ruim vijf jaar lang iedere week een actueel gedicht voor het EO-programma Dit is de Dag op NPO Radio 1.

Elly heeft altijd een voorliefde gehad voor sprookjesachtige liedjes. Ze kon het mysterie van de sprookjes kwijt in haar liedjes, al was dat aan het begin van hun christelijke oeuvre niet altijd gemakkelijk. „In de protestantse wereld was het me allemaal een beetje te kaal; ik vond ineens ook geen poëzie en mysterie meer in de Bijbel. Pas later zag ik dat de Bijbel juist volledig om de verbeelding draait. Het Koninkrijk kun je bijvoorbeeld alleen maar verbeelden.”

Ook het sprookjesachtige van de Bijbel was voor sommige fans moeilijk om te accepteren. Rikkert: „Het zit in de aard van de mens om bang te zijn om de controle te verliezen. We willen duidelijkheid in een gereguleerde maatschappij.” Elly: ,,Maar door middel van het Bijbelse sprookje kom je wel bij de Waarheid. We zijn dankbaar dat we dat ook aan kinderen kunnen laten zien.”

Of er ooit een nieuwe Elly en Rikkert komen? „Nee, dat denken we niet”, zegt Rikkert. „En dat moet ook niet. Authenticiteit is zo belangrijk. De jongelui van tegenwoordig hebben allemaal een eigen en unieke insteek en dat is mooi. Er zijn tegenwoordig heel veel goede Nederlandse zangers en zangeressen. Wij zijn volgens mij niet de beste. We zijn verhalenvertellers, troubadours.”

ellyenrikkert.nl

Nieuws

Meest gelezen