Fotofestival Noorderlicht trapt af in Fryslân: Theaterkerk Nes laat je nadenken en verwonderen over de relatie tussen mens en technologie

Fotofestival Noorderlicht laat vanaf zaterdag in Fryslân van zich horen. Op zes plekken openen exposities die spelen met de gevolgen van moderne technieken en internet. Is het onderscheid tussen nep en echt nog te maken? Theaterkerk Nes belicht vanuit dit thema de relatie tussen mens en de medische technologie.

Dynamic Arm, portet uit de fotoserie Medical engineering van Aristidis Schnelzer.

Dynamic Arm, portet uit de fotoserie Medical engineering van Aristidis Schnelzer. Foto: Aristidis Schnelzer

Tien werken zijn er slechts te zien in Theaterkerk Nes, negen foto’s van de Duitse fotograaf Aristidis Schnelzer en een video van de Belg Frederik Heyman. Maar de impact is er niet minder om, zegt Anke Bijlsma, uitbaatster van de theaterkerk. ,,Jo wurde hjir oan it tinken set oer wa’t noch de baas is: binne dat de minsken of is dat de technologie?” Ze betrapte zich op deze vraag toen ze de tien minuten durende video van Heyman bekeek. ,,Is dit echt of nep, nimme masines en moderne apparatuer echt op dizze wize ús libben oer? Dêr boartet hy hiel sterk mei.”

De Belg schept een dystopische wereld waarin feit en fictie en heden en verleden in elkaar overlopen, waarin hij de machtspositie aan de kaak stelt: wie heeft de controle over deze wereld? Confronterend, vindt Bijlsma. En heel wat anders dan de expositie Nachtwacht 360 die tot voor kort bij haar in de kerk te zien was. ,,Dit binne net allinnich mar moaie keunstige bylden, dizze tentoanstelling lit jo neitinke oer wat wy normaal fine en wat net.”

Het werk dat de meeste indruk op haar maakt bij deze Noorderlicht-expositie is het portret van een jonge vrouw uit de serie Medical Engineering van Schnelzer. Bedachtzaam en een tikje achteloos staart ze voor zich uit, terwijl ze met haar ellenboog op tafel leunt en met de wijsvinger subtiel haar lip aanraakt. Een nonchalant en alledaags beeld, ware het niet dat haar arm een sterk staaltje techniek is: een medische kunstarm. ,,Dy foto is yntrigearjend om’st sa’n pose net ferwachtest by in keunstearm.”

Schnelzer laat in zijn serie zien dat de technologische vooruitgang een kritische blik verdient, maar dat deze tegelijk ongelooflijke mogelijkheden biedt. Zeker in de medische wereld wordt steeds meer futuristisch aandoende technologie ontwikkeld. Exoskeletten die mensen met een dwarslaesie weer laten lopen of 3D-printers die organisch weefsel printen? De wetenschap begint langzaam op fictie te lijken. ,,Dat is sa sterk oan dit portret, krekt of kloppet de hâlding net mei de assosjaasje dy’t wy fan in keunstearm hawwe: in tige funksjoneel apparaat.”

The makeable mind

Het is precies het thema dat Noorderlicht dit jaar bij de kop pakt: The makeable mind heet deze 28e editie van het festival. Hoe beïnvloeden techniek en het internet ons denken? Welke werkelijkheden worden ons voorgeschoteld en in hoeverre kunnen we het onderscheid tussen nep en echt nog maken? Ruim zeventig fotografen bogen zich over deze vragen. Hun werk is te zien op zestien locaties, overwegend in Groningen maar er is ook een tentoonstelling in Den Haag en vandaag komt Fryslân daarbij.

De expositie in Theaterkerk Nes maakt deel uit van de eerste Waddenroute die Noorderlicht dit jaar presenteert, met als doel die de komende edities uit te breiden. Dit jaar bestaat deze naast de theaterkerk uit Museumkerk Eben-Haezer in Wierum, Zeegemaal Ropta in Pietersbierum en gemaal De Heining in Marrum.

Geportretteerden in fictieve wereld

Wie liever zuidelijker de provincie ingaat, kan terecht in Heerenveen. Museum Heerenveen toont fotoseries, van drie fotografen, waarbij de geportretteerden in een fictieve wereld lijken te leven. Zo maakte Silas Bahr een serie van een Zwitser die zegt contact te hebben met ruimtewezen en brengt Elisa Maenhout het fenomeen zeemeerminzwemmen in beeld.

Fotofestival Noorderlicht, in Fryslân en Groningen, zijn tot en met 31 oktober te bezichtigen