In dit 'laboratorium' op Terschelling bedenken theatermakers, storytellers, muzikanten en circusmensen de ene na de andere voorstelling

Terschelling is tijdens Oerol een snelkookpan voor theatermakers, muzikanten, dansers en kunstenaars. Tientallen artiesten werken aan hun voorstelling, met ondersteuning van de organisatie. Maar wat brengt het eiland die makers nou, wat zo waardevol is?

Sien Vanmaele (l) en Amber Docters van Leeuwen werken bij Oerol Lab op Terschelling aan hun creaties als respectievelijk kokend theatermaker en celliste-verteller.

Sien Vanmaele (l) en Amber Docters van Leeuwen werken bij Oerol Lab op Terschelling aan hun creaties als respectievelijk kokend theatermaker en celliste-verteller. Foto: Neeke Smit

,,De natuur op Terschelling zorgt voor minder prikkels, waardoor je beter kunt nadenken en meer inspiratie krijgt”, zegt Sien Vanmaele. Zij is een van de veertien jonge theatermakers die meedoet aan Lab, dit jaar voor het eerst georganiseerd door festival Oerol op Terschelling. Het programma helpt veertien jonge makers bij de ontwikkeling van hun werk. Gisteren was de eerste dag. Het idee: het eiland inspireert de deelnemers, en deze inspireren vervolgens ook elkaar.

Zelf vertelt de Vlaamse kunstenaar Vanmaele haar verhalen via een theatrale kookworkshop. In de dagen sinds ze op het eiland is, ging ze al meerdere keren naar het Wad. Daar plukt ze eetbare planten. Voor een voorstelling denkt ze na over de micro-algen op het Wad. ,,Mijn fantasie wordt geprikkeld om een verhaal te schrijven over die eerste micro-organismen. Die zijn eigenlijk heel ‘oer’, maar kunnen ook de voeding van de toekomst zijn. Met voeding kunnen we een nieuwe wereld bouwen.”

De groep kunstmakers in Lab is heel divers, vertelt Ira Judkovskaja, programmeur van Oerol Lab ,,Het leuke is dat de makers verschillende achtergronden en podiumkunsten hebben. Het zijn theatermakers, storytellers, muzikanten, circusmensen... Sommigen met ervaring, anderen die zich afvragen: hoe maak je iets op Terschelling?”

Normaal is het voor een festivalorganisatie moeilijk om kruisbestuiving tussen de artiesten te faciliteren. ,,Dat zijn van die dingen die je graag wilt, maar normaal nooit lukken. De coronacrisis geeft nu die kans”, is de Cruijffiaanse redenering van Judkovskaja.

Afzondering en natuur

De meerwaarde van het werken op het eiland is volgens Judkovskaja vooral dat deelnemers afzondering ervaren van het eigen netwerk en van de vele alledaagse prikkels. Daarnaast helpt de natuur bij het creatieve proces. ,,Er zijn verschillende soorten landschappen. En de verhouding tot je omgeving is hier intenser.”

Dat herkent ook kokend theatermaker Vanmaele, die woensdagochtend met de Lab-groep op het strand was. ,,Hier zijn alleen natuurlijke prikkels: zon, zout, geluid van de zee, wind. Omdat je de elementen zoveel beter voelt, ben je meer in je lichaam en minder in je hoofd. Dat is beter voor je creativiteit.”

Een andere deelnemer van het Lab is Amber Docters van Leeuwen. Zij is celliste van wereldniveau, maar maakte ook een theatervoorstelling over haar adoptieverhaal; vanuit een weeshuis in Seoul naar haar nieuwe familie in Den Haag. Haar Oerol-voorstelling komt vanaf 24 juni in de Harmonie in Leeuwarden. ,,Ik heb mezelf verbreed omdat ik mijn persoonlijke adoptieverhaal wilde vertellen: een urgent sociaal-maatschappelijk vraagstuk én een persoonlijk urgente kwestie. Daarbij kan ik de lading niet dekken als ik met een klassiek cellostuk kom.”

Onderzoeksvragen

Daarmee laat Docters van Leeuwen zien wat het Lab ook de andere artiesten kan opleveren: multidisciplinaire inzichten omtrent een onderwerp. ,,We zijn allemaal inspirators van elkaar - en het eiland is onze gezamenlijke inspirator. Het is waardevol om klankbord van elkaar te zijn, zodat je ideeën kan uitwisselen en frisse nieuwe input krijgt.”

De deelnemers werken allemaal aan een eigen onderzoeksvraag en vragen elkaar om raad. De vraag waar Docters van Leeuwen de komende dagen mee bezig wil, is welke rol de muzikant of theatermaker moet innemen ten opzichte van omgevingsgeluid. ,,Als ik cello speel in een schapenstal, en een schaap blaat erdoorheen, is dan Bach de kunstenaar of het blatende schaap? Het omgevingsgeluid vervormt en vervreemdt het publiek. Dat voegt een extra dimensie toe.”

Artists in residence

Overigens werken op Terschelling niet alleen deze veertien Lab-kunstenaars. Verspreid over het eiland zijn overal ‘artists in residence’ te vinden; kunstenaars die even de eigen woonstek verlaten om op een andere plek tentoonstellingen voor te breiden.

Een van hen is actrice Ritzah Statia, die een solo-optreden maakt met de titel Kibra Silensio (Papiaments voor: ‘doorbreek de stilte’). Die stilte, bijvoorbeeld vanwege taboes als seksueel geweld, wil Statia proberen te doorbreken met muziek, zonder woorden of tekst. ,,Ik zoek op Oerol de verdieping in mijn werk”, vertelt Statia. Zij maakt daarvoor onder meer wandelingen over het eiland, met haar driekoppige productieteam .

Het onderzoek vindt ze wel pittig, omdat het dichtbij komt. ,,Ik komt zelf ook uit de Afro-Caribische cultuur. Ik vind het met name spannend om de brutaliteit te vinden voor scènes die refereren naar seksueel misbruik. En dát dan openlijk te doen, voor een publiek.”

Ook Josephine van Rheenen en Guy Corneille van Utrechts dansgezelschap De Dansers zijn op Terschelling bezig met een dansuitvoering waarin spelers veel met de handen naar elkaar grijpen. Het eiland geeft nieuwe inzichten, vinden ook zij. ,,Grijpende handen zijn relatief kleine objecten in zo’n grote ruimte”, vertelt Van Rheenen tijdens de avondtalkshow van Oerol. De dansbewegingen lijken anders op het uitgestrekte, winderige wad en op het lege strand, dan in de repetitieruimte in Utrecht.

Andere focus

In de twee digitale versies van vorig en dit jaar richt Oerol zich meer op ontwikkeling van nieuwe producties door de makers dan voorheen. Dat geldt met name voor dit jaar. En dat is maar goed ook, vindt Bente Hout, perscoördinator van Oerol. Zij merkt dat er dit jaar onder de bezoekers minder animo is voor het online programma. De mensen zijn door de versoepelingen al meer bezig met wat er straks allemaal weer fysiek mogelijk is.

Ook in de toekomst wil Oerol de nadruk blijven leggen op het begeleiden van kunstenaars, muzikanten en theatermakers.