'Oar hûs': in moetingsbondel fan Fryske en Deenske skriuwers om jin yn thús te fielen | Resinsje

Fryske keunstners, skriuwers, dichters fiele harren gauris ferbûn mei Skandinavië, ha ik it idee, sjogge harsels miskien as heale Wytsings, hawwe wat mei de talen fan it noarden, de skiednis, it skynsel fan de Aurora Borealis. Oars as de Hollanners: dat binne reserve-Dútsers! Dochs hawwe sokke dweperijen grif net de ynstek west fan Oar Hûs (Et Andet Hus), in twatalige sammelbondel mei diels nij wurk fan fjouwer Fryske en fiif Deenske dichters.

De Fryske dichters Syds Wiersma, Elmar Kuiper, Geart Tigchelaar en Cornelis van der Wal.

De Fryske dichters Syds Wiersma, Elmar Kuiper, Geart Tigchelaar en Cornelis van der Wal. Foto: Pieter Postma

De kontakten binne yn de rin fan de jierren lein troch hjoeddeistige Streekdichter fan Noardeast-Fryslân en literêre fytser Geart Tigchelaar, dy’t yn 2015 nei Denemarken tôge en sûnttiid ûnder oaren proazadichter Carsten René Nielsen nei Fryslân helle.

Denen

Nielsen is in ynternasjonale topper, waans wurk ek yn de United States útjûn wurdt en Tigchelaar sette syn wurk al oer foar it blêd Ensafh . De oare Denen dy’t hjir presintearre wurde, binne Annemette Kure Anderson, Tomas Dalgaard, Mads Mygind en spesjale gast Peter Laugesen. Dy lêste stiet bekend as dé dichter fan Aarhus, it plak dêr’t al dizze Denen aktyf binne.

Laugesen skreau spesjaal foar de bondel in fjouwerlûk, sunich fan taal, sparsume wurden as ryskerrels oer de siden útstruid. Romtlik wurk, hiel oars as dat fan punkdichter Dalgaard, dy’t as in rûge Neruda de karaktertrekken fan syn wenplak opsteapelet yn de ‘oade‘ Aarhus , ‘Moai hat de stêd nea west / De hûzen yn Graven steane skean fan syfilis’.

Rigels steapelje docht Mads Mygind ek, mar op in oare manier. It lykje op himsels ‘gewoane’ notaasjes, dy’t yn de rin fan de tekst hieltyd mear ferfrjemdzje, lykas yn it titelleaze fers dêr’t er oan de ein dichtet ‘ik gean sitten as in tsjinwicht foar de fûgels’. Mette Kure Anderson is de iennichste frou hjirre, sy falt fierder op omdat se leafst twa net-publisearre teksten nei foarren brocht hat. Se brûkt in noflike byldtaal yn wurk dat like kompakt as helder is.


Aarhus as spegel

De oare Friezen binne Syds Wiersma, Cornelis van der Wal en Elmar Kuiper. Sy tôgen yn 2019 op útnûging fan it Aarhus Literaturcenter mei Tigchelaar nei it noarden. Alle dichters sochten fjouwer eigen fersen út en ien moast oer Aarhus gean. Gjin punt foar de dichters út Aarhus, mar de Friezen skreaune dêrom teminsten ien nij fers. Yn dy fersen brûke se allegear Aarhus as spegel om wat oer harsels te sizzen.

Kuiper ferlit yn syn bydrage kultuersintrum Godsbanen en ferliket it runeskrift mei de hurde linen fan it moderne Fryske lânskip, dêr’t er argewaasje fan hat. Van der Wal werkent spoaren fan Dzjenghis Khan yn himsels nei in besite oan it Moesgaard Museum.

Mear in Ierlân-reizger

Tigchelaar fynt de Deensk modernistyske klokketoer ûnsjoch, nettsjinsteande de ynformaasje dy’t er fan syn muze krijt en ûntsnapt dêrmei net oan syn eigen provinsjalisme. Godsbanen, Tartaren en de toer komme (tafallich?) allegear werom yn Wiersma syn bydrage Grauballeman . Wiersma is dochs mear in Ierlân-reizger, sille syn lêzers witte, en oars komt men dat fia dit fers wol te witten - sa seit er fan it feanlyk (de Grouballeman), ‘Liddich leit er, as Oscar Wilde yn Dublin / op syn stien by Merrion Square (…)‘.

Lúks omkaft

De bondel is lúks útjûn, mei in hurd omkaft, stylfolle, nije swartwytportretten fan de dichters, en in ynlieding troch útjouwer Piter Boersma. Mear nij wurk, dat hie faaks noch nijsgjirriger west, mar sa’t it is, kinne lêzers harsels thúsfiele yn in waarmhertige útstalling fan typearjende en sprekkende poëzy út it oeuvre fan de ûnderskate dichters. Yn novimber komme de Denen nei Fryslân foar ferskate optredens mei de Fryske dichters.


Oar Hûs / Et Andet Hus , Fryske en Deenske poëzy yn twatalige oersetting, útjouwerij Hispel, 21,50 euro