Jeugd Jorwert mag eindelijk voor publiek spelen: In het absurdistische 'Fan bûten út' nemen de jongeren de zelfingenomen samenleving op de hak

Ze hielden door corona rekening met alle mogelijke scenario’s. Dat ze nu voor honderd man publiek kunnen spelen, voelt voor de jongeren van Yn Waar en Wyn uit Jorwert als de absolute hoofdprijs. Vrijdag gaat hun Fan bûten út in première.

 In het absurdistische 'Fan bûten út' nemen de jongeren de zelfingenomen samenleving op de hak.

In het absurdistische 'Fan bûten út' nemen de jongeren de zelfingenomen samenleving op de hak. Foto: Simon Bleeker

Hij zag zijn spelers, overwegend tieners, gedurende de tweede lockdown letterlijk wegzakken. ,,Gjin ritme mear, pyamadagen en gjin enerzjy”, zag regisseur Marius Del Grosso in de koppies die op zijn laptopscherm in beeld kwamen tijdens de online repetities. ,,Koroana docht in protte mei de jongerein.” Ze hadden nieuwe energie nodig. Ze moesten, kortom, spelen. Wat er ook gebeurde. Vorig jaar was de uitvoering immers ook al afgeblazen. Dat zou hem en zijn spelers geen tweede keer gebeuren, besloot Del Grosso.

Al in januari, toen de kou hen om de oren sloeg, werd op de speellocatie aan de Hersensereed in Jorwert een speelvloer in elkaar getimmerd en gingen ze los met de repetities: buiten, warm aangekleed en op anderhalve meter afstand van elkaar. En ze bedachten oplossingen voor de coronamaatregelen. Er kwam een plan A, B, C én D. ,,Dy lêste opsje wie foar as der noch in folsleine lockdown wêze soe. Dan soene wy de spilersgroep filmje en dat fia in livestream útstjoere.”

Intieme setting

Zo ver kwam het niet. Sterker, ze mogen live spelen voor liefst honderd bezoekers per avond. ,,It wie tige spannend, de fergunning fan de gemeente is noch waarm, mar it is slagge. De ferrommings kamen foar ús krekt op tiid.” Het spannendste onderdeel zit in de intieme setting, die een voorwaarde is voor de producties van Yn Waar en Wyn. ,,It aktearnivo fan de bern is ferskaat. It is dan wichtich dat it publyk ticht op it spylflak sit.” Door families in bubbels bij elkaar te zetten, is dat probleem ondervangen. Fantastisch, vindt Delgrosso. ,,Nei moannen fan ûnwissigens fielt dit as de haadpriis.”

De jongeren van Yn Waar en Wyn spelen de voorstelling Fan bûten út , geïnspireerd op Inside Out (2015), de Amerikaanse animatiefilm van Pixar waarin de emoties boosheid, verdriet en blijheid een hoofdrol vertolken. Een idee van de spelers zelf. Het uitgangspunt van theatergroep Yn Waar en wyn is namelijk dat alle voorstellingen ontstaan op basis van toneelimprovisaties door de jongeren zelf. ,,Sy kamen mei Inside Out . Prachtich om al dy emoasjes út te byldzjen fansels. Dêr hawwe wy in hiele repetysje oan bestege.”

Assepoester

Tegelijk: met emoties heb je nog geen verhaal. Daar wisten de dertien spelers wel raad mee. Ze kwamen met het sprookje van Assepoester op de proppen in een geheel eigen interpretatie. Scriptschrijver Gerrit Hoekstra pakte dat als rode draad voor het verhaal. Het resultaat is volgens Del Grosso een absurdistische, humoristische en vrolijke voorstelling die het publiek een spiegel voorhoudt over onze individualistische samenleving vol hebzucht.

Spotgoedkope spullen uit China laten komen, een arm kindje financieel helpen om het geweten te sussen, het wapperen met creditcards en steeds meer leven vanuit je eigen cocon waarin je jouw mening van de toren blaast. In Fan bûten út komen al deze elementen voorbij. ,,Wy wolle it publyk in spegel foarhâlde: wêr draait it om yn it libben?”

,,Neffens ús meitsje jo in mienskip mei-inoar, helpe jo inoar én lústerje jo nei inoar.” In onze samenleving lijkt daar steeds minder van terecht te komen, stelt Del Grosso. Wanneer ben je werkelijk goed bezig en waarmee help je de maatschappij vooruit? Daarover heeft de regisseur veelvuldig met zijn spelers gesproken. ,,Goed is net altyd goed en kwea net altyd kwea. Dy grins is net swart-wyt.”

Schaatspakken

De emoties blijheid, verdriet en boosheid worden in Fan bûten út vertolkt door spelers in een groen, rood en geel schaatspak. Die dwarrelen voortdurend over het podium om de emoties van de personages te beïnvloeden. In deze opzet zat de moeilijkheid van het stuk, zegt Del Grosso. ,,Emoasjes binne fansels net sichtber. De libbende emoasjes sa’t wy dy yn dit stik hawwe moatte dus folslein negearre wurde troch de oare spilers. Net ienfâldich.”

Voor het publiek zit in de levende emoties de grote winst van de voorstelling, denkt Del Grosso. Ook op de achtergrond spelen ze, letterlijk, een rol namelijk. ,,Dêrtroch bart der in protte op it poadium.” Wat hem betreft hét grote voordeel van een iepenloftspul. ,,Yn in teäter wurdt mei it ljocht de fokus lein op de haadrolspilers. By in iepenloftspul hoecht dat net. Dêr kin oeral wat barre.” Dat geldt zeker voor dit stuk. ,,Ik tink dat as jo mei ien neiprate, de ien hiel oare dingen sjoen hat as de oar.”

Energie

Voor Del Grosso is Fan bûten út op voorhand een feestje. In de eerste plaats omdat hij en zijn spelers eindelijk voor publiek mogen spelen. Maar het is ook mooi om absurdistische voorstelling voor het voetlicht te brengen. ,,De ôfrûne jierren hawwe wy frij heftige, serieuze stikken spile. Prachtich om no hiel wat oars te dwaan, hielendal nei sa’n lange tiid fan koroana: fleurichheid en enerzjy binne dan tige wolkom.”

Fan bûten út is van 9 tot en met 17 juli te zien aan de Hersensereed 3 in Jorwert

Het Friesch Dagblad belicht deze zomer de iepenloftspullen die de komende tijd in Fryslân te zien zien zijn. Dit is deel 1

Lees ook