Liefde en oorlog tussen het maïs: Ryptsjerk brengt met iepenloftspul 'Maistiid' een eigentijdse versie van Lorca's toneelklassieker 'Bloedbruiloft'. Midden in een maïsveld.

Met Maistiid haalt WIG Producties Lorca’s toneelklassieker Bloedbruiloft van het hete en droge katholieke Spanje naar het groene Fryslân. Letterlijk: het iepenloftspul wordt gespeeld in een speciaal daarvoor aangelegd maïsveld.

Repetitie van iepenloftspul Maistiid.

Repetitie van iepenloftspul Maistiid. Foto: Marcel van Kammen

,,Dik twee meter al”, schat regisseur Hans van Buuren. Zo hoog reiken de in mei ingezaaide maïsstengels op het weiland bij de driesprong Nieuwlandseweg/Oosterdyk in Ryptsjerk inmiddels. ,,Mooi op schema dus.”

Benauwend

Het maïsveld is in september het decor voor Maistiid . ,,In het midden is een stukje grond vrij gehouden, ons speelvlak. Een smal weggetje brengt het publiek daarnaartoe”, omschrijft Van Buuren. ,,Heel spannend, plus: hoe hoger het maïs wordt, hoe benauwender. En dat is precies waar we heen willen.”

In het iepenloftspul bereiden twee families zich namelijk voor op een bruiloft. Maar waar de liefde moet zegevieren, worstelt de bruid met gevoelens voor haar vroegere minnaar, zint de moeder van de bruidegom op bloedwraak en zetten sociale conventies nog meer druk op de ketel.

Waargebeurde tragedie

Het plot kan vertrouwd klinken. Voor Maistiid maakten Van Buuren en tekstschrijver en dramaturg Bouke Oldenhof een eigentijdse versie van Bodas de sangre ( Bloedbruiloft ) uit 1933 van Federico García Lorca. De Spaanse dichter en toneelschrijver baseerde zich hiervoor op krantenartikelen. ,,Het stuk is dus ook geïnspireerd op een waargebeurde tragedie.”

Een van de grote toneelstukken van Lorca opvoeren was al lang een wens voor de regisseur. ,,Van Bouke wist ik dat hij die liefde voor deze schrijver ook deelde.” Daarbij was er sinds de WIG- en mienskipsproductie Yn it skaad fan ’e Toer in 2018 de behoefte om nog eens een openluchtevenement in Ryptsjerk neer te zetten”, vertelt Van Buuren die zelf in het dorp woont.

Maïsvolk

Maistiid is Fries- en Nederlandstalig. ,,Het poëtische van Lorca heeft Bouke in stand gehouden met de Friese taal.” Verder ligt de nadruk niet zozeer zoals in Bloedbruiloft op de bruid die valt voor haar ex. ,,Ze wil vooral ook aan de gemeenschap ontvluchten.” En waar het verhaal zich bij Lorca in Zuid-Spanje afspeelt tussen de olijven en de wijnteelt, gebeurt dat in Ryptsjerk tussen ‘het maïsvolk’. ,,Een eigen volk bedenken gaf vrijheid om dingen te doen die anders misschien niet zo realistisch lijken: zoals hen een eigen klederdracht en gewoontes geven. Wat surrealisme past overigens prima bij Lorca: van de maan en de dood maakte hij bijvoorbeeld ook rollen.”

Anderhalve scène

Het stuk wordt mede gespeeld door het WIG-ensemble, maar bovenal schittert de mienskip erin. ,,De bruid wordt vertolkt door een meisje uit Ryptsjerk, onze bruidegom komt uit Birdaard. Het ensemble heeft dus niet de hoofdrollen. Kimberley Piek heeft als de vrouw van de ex-vrijer van de bruid bijvoorbeeld slechts anderhalve scène.”

Toch zijn die kleine rollen van groot belang voor de totaalprestatie, meent Van Buuren. ,,Zo speelt Kimberley een scène met twee meiden van vijftien; je ziet gewoon dat zij dan meegetrokken worden naar haar niveau. Voor Kimberley is dat ook weer een kick.”

Martin Beekman componeerde de muziek. Leden van Koar Excentriek uit Ryptsjerk en zangers uit omliggende dorpen verklanken die en ook de band bestaat uit lokale muzikanten.

Nieuwe vriendschappen

Van Buuren regisseerde zijn eerste iepenloftspullen in de jaren tachtig in Burgum. ,,Wat ik toen al zo bijzonder vond aan iepenloftspullen: ze brengen iets in het hele dorp teweeg. Je leert elkaar op andere manieren kennen, en niet alleen op het toneel: er ontstaan nieuwe vriendschappen, buren die elkaar niet kenden weten elkaar te vinden wanneer het nodig is.”

Maar ín Maistiid komt de gemeenschap er minder goed af. ,,Daar wordt het oorlog”, lacht Van Buuren. ,,Leven in een hechte gemeenschap met sterke tradities kan ook sociale druk geven.”

Herkansing

De première werd vorig jaar vanwege corona uitgesteld. Ook dit jaar was het maïsveld in mei inzaaien een risico. ,,De besmettingscijfers volg ik niet meer in het nieuws, daar word ik alleen maar zenuwachtig van.” Vol goede moed repeteren ze liever door voor de herkansing. ,,Straks alleen met 100 in plaats van 250 man publiek.” Minder kaarten kunnen verkopen drukt op de begroting dus er moest worden bezuinigd. ,,Ook hierbij hadden we veel aan de mienskip, waarvan we bijvoorbeeld de nodige machines konden lenen.”

Een deel van het maïs is verwerkt in het decor. Wat na het spelen – of, als de voorstelling onverhoopt toch niet doorgaat– overblijft, wordt geoogst. ,,Dat gaat dus sowieso niet verloren. Maar vooralsnog gaan wij er vanuit dat we in september los mogen. En reken maar dat we daar zin in hebben.”

Maistiid speelt op 3, 4 , 8, 10, 11, 15, 17 en 18 september 2021 in Ryptsjerk. Deze serie belicht de iepenloftspullen die de komende tijd in Fryslân te zien zijn. Dit is deel 3.