Muziek en poëzie geïnspireerd op de waanzinnige wereld van bomen: de broers Jan en Romke Kleefstra gaan meerjarig residentieproject 'It Deel' aan met Oranjewoud Festival

Nieuw op het Oranjewoud Festival: residentieproject It Deel. De komende vier jaar werken broers Jan en Romke Kleefstra hiervoor samen met nationale en internationale musici. De resultaten klinken op het festival. Hun inspiratiebron: de bossen rond Oranjewoud.

De broers Romke (r.) en Jan Kleefstra, met in hun midden de Poolse componist, producer en geluidskunstenaar Michal Jacaszek.

De broers Romke (r.) en Jan Kleefstra, met in hun midden de Poolse componist, producer en geluidskunstenaar Michal Jacaszek. Foto: Michal Jacaszek

Een dag eerder dan nodig kwam de Poolse componist, producer en geluidskunstenaar Michal Jacaszek in juni naar Fryslân. Want voor ze een week met elkaar in de Thomaskerk in Katlijk in residentie gingen, wilde Jan Kleefstra met hem op pad. ,,We zijn van Zwarte Haan naar Lemmer gereden”, zegt de dichter uit Akkrum.

Jacaszek maakte geluidsopnames om te verwerken in zijn elektro-akoestische muziek. ,,Ik vertelde over onze provincie en de natuur.”

Meerjarig project

Het landschap, met name rond Oranjewoud, is het vertrekpunt van It Deel . Dat is het nieuwe meerjarige project van Jan, zijn broer en gitarist Romke Kleefstra, hun gastmusici, de Popfabryk en het Oranjewoud Festival. Het is vernoemd naar de gelijknamige vaart achter Akkrum. ,,Vroeger lagen we daar als gezin al vaak met de boot. De overkant is ’s winters een rustgebied voor ganzen. Nog altijd zijn we dan vaak bij It Deel te vinden, Romke als vogelteller, ik voor de beleving. De vaart verbindt voor mij ook ons leefgebied met de bossen rond Oranjewoud.”

De afgelopen jaren hield hij zich als dichter, maar ook in zijn werk in de ruimtelijke ordening, veel bezig met de ,,geijkte natuurthema’s in Fryslân”. In zijn bundels en muzikale projecten – vaak improvisatieprojecten van The Kleefstra Bros met andere muzikanten – vroeg hij zo al aandacht voor de noodlijdende weidevogels ( Ljerke ) en de veengebieden ( Fean van collectief Piiptsjilling). Met kunstenaar Christiaan Kuitwaard maakte hij het boek Veldwerk over de teloorgang van de Friese biodiversiteit.

Hoop opgegeven

De hoop op herstel heeft hij inmiddels wel zo’n beetje opgegeven. ,,Voor mijn ogen zie ik het landschap waarin ik ben opgegroeid wegkwijnen, en bij verschillende invloedrijke partijen is er niet genoeg urgentie om het tij te keren.” Ditmaal verdiepte hij zich daarom in de staat van de bossen.

,,Onze bomen hebben minder de aandacht maar hun verhaal is eigenlijk net zo desastreus”, zegt hij. ,,Verdroging, pesticiden, stikstofuitstoot; onze bossen lijden onder de landbouw, het verkeer, de industrie, de enorme recreatiedruk en bosbeheer.”

‘Wood wide web’

Tegelijkertijd ging er een waanzinnige nieuwe wereld voor hem open. ,,Waarvan we nog maar een fractie weten, maar vol fascinerende feiten. Zoals dat zich onder één voetafdruk in het bos kilometers aan schimmeldraden bevinden; één groot netwerk van schimmels met wortels van planten en bomen: het wood wide web .” Eén schep in de grond kan heel wat leed veroorzaken.

,,Bomen kunnen ook geuren losmaken die insecten lokken die schadelijke insecten opeten waar ze last van hebben”, vervolgt hij. ,,Er kan dus ook veel positiefs over bossen verteld worden om bewustwording mee te creëren. Al deze verwondering wil ik graag delen.”

Maar niet op een geforceerde manier. ,,Voor It Deel willen Romke, Michal en ik vooral mooie poëzie en muziek maken.” Het verhaal van de bossen is de inspiratiebron en daarover vertellen ze met name om hun optredens heen, zoals met de introfilm die Jaap Ruurd Feitsma en Willem Tiemersma over het project maakten.

Trillende handen

De Popfabryk ondersteunt het project en onder de vlag van het Oranjewoud Festival konden ze ook subsidie krijgen. ,,Daardoor kunnen we met wat grotere namen samenwerken.” Michal Jacaszek stond bovenaan zijn wensenlijst. ,,Voor mij echt een held. Met trillende handen heb ik hem gemaild met de vraag of hij wilde meedoen.”

Tijdens het Oranjewoud Festival brengt het trio It Deel I tweemaal, met ook een violiste en celliste. ,, Michal wilde zijn gebruikte samples van strijkers graag live laten klinken.”

Meer noviteiten

It Deel is niet de enige noviteit op het ruim honderd concerten en activiteiten tellende Oranjewoud Festival van 19 tot en met 21 augustus. Ook gaat bijvoorbeeld Inner Voice in première, de eerste voorstelling van mezzosopraan Cora Burggraaf en is er dagelijks De Salon te zien; een huiskamerconcert en talkshow ineen.

Verder geeft het Ruysdael Kwartet onder meer een zonsopkomstconcert waarbij artistiek directeur van het festival Yoram Ish-Hurwitz meespeelt als pianist, laat Holland Baroque Bachs Die kunst der fuge klinken en brengen Tatiana Koleva en haar Youth Percussion Pool percussiemuziek op een tot muziekinstrument omgedoopte cactus.

Naar Polen

Met wie de broers Kleefstra komende jaren residenties aangaan staat nog niet vast. ,,Eerst gaan we in het najaar hopelijk met It Deel I naar Polen voor optredens. Elk deelproject verschijnt bij Moving Furniture Records op vinyl, en waarschijnlijk ook digitaal via de streamingsdiensten.”

Of Kleefstra positief is over het lot van de bomen? ,,Lastig. Mijn negatieve ik zegt dat we het point of no return al ver voorbij zijn. Tegelijkertijd zie ik op kleine schaal veel mooie initiatieven waar ik heel hoopvol van kan worden. Ook voor mijn kinderen wil ik graag vasthouden aan het idee dat het met het leven nog goed kan komen. Hopelijk planten al die mooie projecten daarvoor vruchtbare zaadjes.”

It Deel, 21 augustus om 19.30 en 21.00 uur, in de Thomaskerk in Katlijk. Het Oranjewoud Festival duurt van 19 t/m 21 augustus