Schijnwerpers alsnog op mijlpalen bij Galerie Koopmans in Earnewâld

De viering van de 100ste geboortedag van Fries schilder Klaas Koopmans viel vorig jaar door corona grotendeels in het water. Met de expositie Verder pakt Galerie Koopmans de draad weer op. Zondag verschijnt ook een boek over zoon Gosse Koopmans, op alweer een bijzondere datum.

Anje Wester-Koopmans in Galerie Koopmans bij het werk van haar vader en broer.

Anje Wester-Koopmans in Galerie Koopmans bij het werk van haar vader en broer. Foto: Jilmer Postma

Het was zo mooi bedacht. Op 7 augustus 2020 was het honderd jaar geleden dat Klaas Koopmans (1920-2006) in Garyp werd geboren. Op die dag zou een grote overzichtstentoonstelling van de expressionistische schilder van het Friese land in Museum Dr8888 openen. Maar vanwege corona moest de opening worden uitgesteld. ,,En yn stee fan moannen wie de eksposysje úteinlik mar in pear wiken te sjen”, vertelt Anje Wester-Koopmans.

Teleurstelling

Een kleinere expositie met werk van haar vader in haar eigen Galerie Koopmans in Earnewâld opende zelfs helemaal niet voor het grote publiek. ,,In hiele teloarstelling.”

Inmiddels mogen musea en galeries weer door. ,,Dat woenen wy graach dwaan fan wêr’t wy bleaun wienen; de tried wer oppakke mei noch wat oandacht foar it iuwfeest.” Dat gebeurt toepasselijk met Verder ; een dubbelexpositie met werk van vader Klaas en zoon Gosse Koopmans.

‘De boer en syn bisten’

Van Klaas zijn vooral zijn kenmerkende landschappen te zien. ,,In oar bysûnder wurk is bygelyks De boer en syn bisten . In hiel ekspressyf en fan deunby skildere oaljeferfskilderij.”

Er worden ook aquarellen en tekeningen van hem getoond. ,,Foar de leafhawwer”, zegt Wester-Koopmans. Haar vader, die ook gestichtstekeningen maakte tijdens zijn psychiatrische opnames voor depressies, maakte zijn tekeningen vaak met vet krijt of houtskool.

Familieleden en particulieren stelden de werken voor de expositie beschikbaar. ,,De famyljekolleksje hâlde wy sels mar de oare wurken binne allegear te keap .”

Nieuwe winterlandschappen

Van Anje’s broer Gosse zijn winterlandschappen te zien. ,,Resint skildere yn de iepen loft. Dêrneist hawwe wy simmerlanskippen, ynterieurs en wurken makke yn pastelkryt.”

In 2018 verruilde Gosse Eastermar voor het Groningse Warfhuizen. Mede dankzij een geldprijs uit de Postcode Loterij kon hij daar samen met zijn vrouw de galerie en lijstenmakerij Nou Nòg Mooier overnemen. ,,Foaral syn omjouwing ynspirearret him. Neist Fryske lanskippen hawwe wy no dus ek in pear doeken mei it Hegelân en stedsgesichten fan Grins derop.”

Verschillen en overeenkomsten

Waar Klaas lid was van de Friese expressionistische schildersgroep Yn ’e line, werkt Gosse altijd figuratief. ,,Minsken tinke faak dat harren wurk och sa ferskillend is, mar der binne ek in protte oerienkomsten. Beide koesterje it ljocht en it lânskip. By beide draait it ek om it sjen fan de skientme fan saken en se brûke natuerlike kleuren.”

De expositie toont daarnaast ook bronzen beelden van vaste exposant Hans Jouta, stenen beelden van Elske Sigmond – de Bruin en Francies van Ochten. Van Johan de Vries is er mondgeblazen glas.

Rond de honderdste geboortedag van Klaas zouden ook twee boeken verschijnen. ,, Klaas Koopmans. Op zoek naar de essentie kaam wol út mar is troch koroana nea presintearre. It boek oer Gosse hawwe wy dêrom in jier útsteld.”

Panorama’s

Schrijfster en inhoudelijk medewerker van Museum Belvédère Susan van den Berg, die in 2010 Gosse Koopmans. onderweg. underweis. on the road schreef, tekende voor het nieuwe boek Reflecties wederom zijn verhaal op. Ze zoomt daarin onder meer in op de panorama’s die Gosse sinds enkele jaren maakt.

Gosse begon met tekeningen van pastelkrijt te experimenteren toen hij vanaf 2017 deelnam aan het Culturele Hoofdstad-initiatief Ljochtstill dat Anje initieerde. ,,Daarin speelt hij met zijn standpunt”, omschrijft Van den Berg. ,,Dat verspringt steeds een beetje, iedere tekening is an sich interessant maar ook weer een toevoeging aan het totaalbeeld. Samen vormen ze meterslange panorama’s van bijvoorbeeld zijn atelier, zijn huis of een oude boom.”

Als kunstenaar is Gosse doorgaans honkvast. ,,Als er sneeuw ligt en er wordt geschaatst dan weet je dat hij daar ook is om het vast te leggen. Met de panorama’s heeft zijn werk nu daarnaast een andere afslag genomen, en dan is hij als rasfries ook nog naar Groningen verhuisd. Een hele nieuwe tijd voor hem dus, die het verdiende om gemarkeerd te worden.”

Vrijheid

Zijn persoonlijke signatuur is bij het tekenen - waarbij hij de kleuren niet op een palet maar rechtstreeks op papier mengt – veel zichtbaarder dan bij het schilderen, vindt Van den Berg. ,,Zijn tekeningen zijn ook losser van toets. Hij heeft er een vrijheid in gevonden waar hij ook bij het schilderen veel aan heeft. Ze maken hem tot een echte chroniqueur van het alledaagse, en dat valt heel goed samen met wie hij zelf is.”

Verder opende eerder deze maand, Reflecties wordt zondag gepresenteerd. ,,Wer útsteld troch koroana”, vertelt Wester-Koopmans. ,,No omdat it papier troch krapte langer duorre om te krijen.” Zo schoof de presentatie op naar 1 augustus. ,,Lit dat no krekt de hûndertste bertedei fan ús mem wêze. Eins komt it diskear dus wol hiel moai út.”

De expositie Verder bij Galerie Koopmans in Earnewâld duurt tot en met 12 september, www.galeriekoopmans.nl

Gosse Koopmans. Reflecties , Susan van den Berg, Utjouwerij De Ryp, 22,50 euro