Stadswandeling langs de Miniature People van Michel Tilma in Leeuwarden is populair bij jong en oud

Van persoonlijke hobby als houvast na een hersenbloeding, tot vrolijk verzetje voor velen in coronatijd. Sinds Michel Tilma (50) zijn papieren routekaart introduceerde, is de stadswandeling langs zijn Miniature People in Leeuwarden bij jong en oud populair. ,,Er valt zoveel meer in de binnenstad te ontdekken dan wat je op het eerste oog ziet.”

Het zouden zo avonturiers in Nepal of Tanzania kunnen zijn. Vijf mensen, bepakt en bezakt, die kijken over de rand van de bergtop die ze zojuist hebben bedwongen. Enkele kilometers verderop, reiken drie bergbeklimmers juist omhoog, zoekend naar grip op de steile rotswand waar zij aan bungelen.

In werkelijkheid zijn de figuren slechts een centimeter groot. Ze zijn niet op een exotische bestemming, maar staan in Leeuwarden. De bergtop is een steen in het ondiepe meer De Kleine Wielen. De wolken zijn een weerspiegeling daarvan op het water. En de rotswand? Dat is een oneffen muur op het Hofplein.

Wonderlijk universum

Welkom in het wonderlijke universum van Michel Tilma. Zijn rugzak is standaard gevuld met een camera, lijm, smeerstokjes, een pincet en handschoenen, en vooral met een heleboel miniatuurfiguurtjes. Alles wat hij nodig heeft om overal zijn minitaferelen te kunnen maken en te fotograferen. ,,Je wilt niet hebben dat je een mooi plekje ontdekt en dan het passende figuurtje niet bij je hebben”, vertelt hij. Wie niet oplet, loopt geheid aan zijn creaties voorbij. Maar wie tijd maakt voor fantasie, ontdekt een wereld waarin kieren spelonken worden, waarin paddenstoelen uitkijktorens kunnen zijn en waarin regenplassen in wereldzeeën veranderen.

De kaart is in trek; alleen al in de laatste week van februari zijn er bijvoorbeeld zo’n vijfhonderd van verkocht

Tilma’s Miniature People Leeuwarden Project telt inmiddels 49 scènes op 38 locaties in Leeuwarden. Met de routekaart die hij met A Guide to Leeuwarden maakte, zijn ze sinds een paar maanden gemakkelijk in één stadswandeling te bekijken. ,,De kaart is in trek; alleen al in de laatste week van februari zijn er bijvoorbeeld zo’n vijfhonderd van verkocht.” Omdat zijn foto op de achterkant van de routekaart staat, wordt Tilma ineens ook vaak herkend op straat. ,,Heel apart, en heel erg wennen.”

De Leeuwarder startte zijn project niet voor het grote publiek. Wat nu een vrolijk stadsuitje is, begon voor hem als een heel persoonlijke hobby. Miniatuurfotografie als een houvast om te herstellen van een hersenbloeding. Drie zelfs, om precies te zijn.

Foto: Michel Tilma

Bekerwedstrijd

Als trouwe Cambuurfan wachtte Tilma in oktober van 2012 – hij was toen 42 – op de tribune van het thuisstadion tot de bekerwedstrijd tegen Telstar zou beginnen. ,,Ik voelde me al een paar weken niet lekker”, herinnert hij zich. En toen was daar die steek in zijn achterhoofd. ,,Ik voelde letterlijk iets knappen, daarna kreeg ik het heel koud.” Hij wilde daarom een warme muts gaan kopen in de fanshop in het stadion. ,,De winkel heb ik niet meer gehaald. Bij de toiletten ben ik tegen een muur gaan zitten en kwam ik niet meer overeind.”

Hij werd gevonden, naar het ziekenhuis gebracht, en naar huis gestuurd. ,,In het MCL voelde ik me ook alweer beter.” Maar toen hij die nacht in zijn bed wakker werd, voelde hij de rechterkant van zijn lichaam niet meer. ,,Mijn mondhoek hing naar beneden en ik kon niet meer praten of bewegen.”

Toen ik daarvan bijkwam zaten mijn ouders en broers met tranen in de ogen naast mijn bed. We hadden je al opgegeven, zei een arts

Zo trof zijn vader hem de volgende ochtend ook aan. In het UMCG in Groningen kreeg hij een paar dagen later nog een derde hersenbloeding. ,,Toen ik daarvan bijkwam zaten mijn ouders en broers met tranen in de ogen naast mijn bed. We hadden je al opgegeven, zei een arts.”

Een lang revalidatieproces volgde. ,,Van hoe ver ik moest komen, realiseerde ik me pas echt na zo’n twee weken. Toen pas kon ik voor het eerst weer naast het ziekenhuisbed staan en een stukje lopen.” Tijdens een onderzoek kreeg hij later de houten blokjes van een vormendoos maar niet door de juiste openingen gedrukt. ,,Mijn creativiteit en ruimtelijke inzicht waren verdwenen, werd me verteld.”

Meteen verkocht

Oké, dan koop ik een camera, was zijn reactie. ,,Want ik wilde me daar niet zomaar bij neerleggen. Uiteindelijk ben ik door de artsen voor 60 procent goedgekeurd. Met fotografie had ik iets om de tijd die ik over hield te vullen. Een reden om erop uit te gaan, en toch iets creatiefs.”

Aanvankelijk fotografeerde hij vooral zijn stad en de natuur eromheen. ,,Dat deed het niet echt voor mij.” Op internet vond hij wel inspiratie bij het werk van de Britse streetart-kunstenaar Slinkachu. ,,Ook hij verstopt kleine poppetjes in het straatbeeld en maakt daar foto’s van.” In 2016 kocht Tilma bij De Treinenpassage zijn eerste eigen miniatuurpoppetjes. ,,Figuurtjes die bijvoorbeeld ook wel bij modelspoorbanen worden gebruikt. En een bankje. Bij de Oldehove fotografeerde ik daarop zittende poppetjes, zodat het leek alsof ze voor de kerktoren zaten.”

Foto: Michel Tilma

Hij was meteen verkocht. ,,Mijn stad, die ik al zo goed dacht te kennen, zag ik ineens op een heel nieuwe manier. Allerlei hoekjes en gaatjes die me nooit eerder opgevallen waren, werden nu ook interessant. En toen ik mijn eerste foto’s deelde via sociale media waren de reacties ook gelijk enthousiast.”

De eerste week ben ik er een paar keer per dag langs gefietst om te kijken of ze er nog stonden, maar niemand nam ze mee

De eerste jaren pakte hij zijn miniatuurtaferelen na het fotograferen weer in. ,,Voor een doosje met zes poppetjes betaal je al gauw zo’n vijftien euro. Zonde dus om ze te laten staan.” Maar sinds 2019 laat hij ze toch achter op straat. ,,Dat jaar werd ik door tv-programma Het klokhuis gevraagd om elders in Nederland een blijvend tafereel te maken. De opnames gingen uiteindelijk niet door maar door een bericht dat er al over op internet was gedeeld werd ik vanuit Leeuwarden aangemoedigd om het dan hier te doen.”

In de Bagijnestraat lijmde hij voor het eerst poppetjes vast. ,,Backpackers op weg naar de Oldehove. De eerste week ben ik er een paar keer per dag langs gefietst om te kijken of ze er nog stonden, maar niemand nam ze mee. Vanaf dat moment ben ik er bijna wekelijks een scène bij gaan maken.”

Het komt ook geregeld voor dat hij zijn miniaturen wél moet vervangen. ,,Sommige poppetjes staan op de wind en waaien soms weg. In de Vijzelstraat heb ik een tuinscène gemaakt op een stukje mos in een muur, dat blijft ook niet liggen.” Andere poppetjes verbleken in de zon of blijken toch gewild roofgoed. ,,Gek genoeg zijn het vaak dezelfde poppetjes die steeds weer verdwijnen. Meestal staan ze op kindhoogte.”

Foto: Michel Tilma

Vastgelijmd beentje

Van een miniatuurbandje dat hij in de Haniasteeg bij poppodium Neushoorn neerzette, was na drie maanden alleen een vastgelijmd beentje over. ,,Die poppetjes bleken op in de winkel, dus ik kon ze niet vervangen. Wel had ik nog andere in witte pakken, die heb ik er toen maar als onderzoeksteam neergezet.” Niet veel later bleken ze besmeurd met rode spetters van een spuitbus. ,,Ik zag er bloedspetters in. Niet heel gezellig maar wel passend bij de scène.” En sinds ook het onderzoeksteam zelf verdween, staan er nu straatvegertjes op hun plaats. ,,De plaats delict moet ook weer schoongemaakt worden.”

Inmiddels kan hij de opbrengst van de routekaarten gebruiken om poppetjes of scènes te vervangen. ,,Kleine bordjes bij mijn taferelen verwijzen naar mijn websites. Het plezier zit hem voor mij ook in de interactie met mijn publiek. Mensen geven het door als ze zien dat er iets stuk is, en ze bedenken zelf ook geregeld hele verhalen bij mijn werk.” Zo kreeg hij laatst nog klachten over zijn rotsbeklimmers. ,,Ze zouden heel gevaarlijk bezig zijn zonder touw.”

Het project draait niet om mij, maar ik wil mensen wel graag een ander perspectief op mijn stad bieden. Er valt zoveel meer te ontdekken

Door de jaren heen werd Tilma’s Miniature People Leeuwarden-project al groter. Zowel lokaal als landelijk kreeg zijn werk media-aandacht. Zijn poppetjes gingen al een dagje uit naar Sneek en ook op vakanties naar Glasgow en Belfast had hij zijn figuren en camera mee. Soms speelt hij met zijn scènes in op de actualiteit. In het Culturele Hoofdstadjaar 2018 genoten zijn minimensjes bijvoorbeeld van het bezoek van de Franse reuzen van Royal de Luxe aan Leeuwarden, en sinds de coronacrisis scheidt een stukje plexiglas twee minikinderen van hun opa en oma bij de Blokhuispoort.

Tilma deelt graag en veel met zijn publiek, maar vult de verhalen van zijn miniatuurpoppetjes bewust niet te veel in. ,,Het project draait niet om mij, maar ik wil mensen wel graag een ander perspectief op mijn stad bieden. Er valt zoveel meer te ontdekken dan wat je op het eerste oog ziet. Een mooi, oud gebouw waar je doorgaans niet langskomt bijvoorbeeld, maar misschien ook wel een tot de verbeelding sprekend plekje achter een regenpijp.”

Foto: Michel Tilma

Goed ziek

Voor zijn komend tafereel maakt hij een uitzondering. Die gaat wel over hemzelf. Eind vorig jaar werd Tilma vijftig, een week ervoor kreeg hij corona. ,,Ik was goed ziek en kon een hele tijd niets, maar ook dat heb ik weer doorstaan. Toch wel een mijlpaal dus die verjaardag, daar wil ik daarom binnenkort wel een item van maken.”

De tijd dat hij ziek was, was de enige periode waarin hij gefrustreerd raakte als er taferelen op de route kapot gingen of onderdelen verdwenen. ,,Omdat ik er niet naartoe kon voor onderhoud. Tegelijkertijd verbaasde ik me over hoeveel mensen er voor me klaar stonden. Taxi Sjoerd bood zelfs aan om me langs de route te rijden zodra ik weer naar buiten mocht. Miniature People Leeuwarden is een project van de stad geworden. Mensen zien dat ik mijn ziel en zaligheid erin stop, kennelijk krijg je die toewijding dan ook terug.”

Mijn hoop is dat anderen evenveel motivatie en vrolijkheid uit dit project halen als ikzelf, maar voor mij persoonlijk is het al lang en breed geslaagd

In zijn toekomstige creaties wil Tilma nog meer de geschiedenis van Leeuwarden benadrukken. ,,Toen er miniatuurschilders die op een hekje stonden verdwenen, heb ik die op aanraden van de bewoonster van het pand vervangen door monniken, omdat dat past bij het Patershuis waar het tafereel bij stond. Zo wil ik vaker aansluiten bij het verhaal van de stad.” En er valt nog veel meer te dromen op het vlak van miniatuurfotografie, zegt hij. ,,Maar alles wat er tot nu toe is gebeurd vind ik ook al heel wat.”

,,En”, concludeert hij, ,,ik heb mijn ruimtelijk inzicht en creativiteit terug.” Het hele verhaal dat is ontstaan na het verdwijnen van de band in de Haniasteeg, is voor hem daarvan een dierbaar voorbeeld. ,,Positief blijven, omdenken en nooit opgeven: dat zit in mij sinds 2012. In die zin heeft dit tafereel heel veel te maken met mijzelf. Mijn hoop is dat anderen evenveel motivatie en vrolijkheid uit dit project halen als ikzelf, maar voor mij persoonlijk is het al lang en breed geslaagd.”

miniaturepeopleleeuwarden.nl , Instagram: @miniature_people_leeuwarden

Nieuws

menu