'Tagelyk' van Friese dichter Nyk de Vries houdt de aandacht vast, maar niet met poëzie

Het is misschien typisch Nederlands dat poëzie op het podium met muziek of met iets anders gecombineerd moet worden om de aandacht van het publiek vast te houden. Zelfs op het Poetry International Festival is dat nodig, zo bleek vrijdagavond bij de opening.

Nyk de Vries met Artvark Saxophone Quartet.

Nyk de Vries met Artvark Saxophone Quartet. Foto: Henk Veenstra

In opdracht van het festival schreef Dichter fan Fryslân Nyk de Vries de voorstelling Tagelyk. Hij voerde het vrijdagavond 11 juni op met het Artvark Saxophone Quartet tijdens de opening van de 51e editie van het festival.

De Vries is een multitalent en is op het podium als een vis in het water. Hij schreef een aantal korte schetsen van mensenlevens, gebaseerd op gesprekken met de vier blazers. Met de spanning van de concentratie op zijn gezicht spreekt hij de regels gedragen uit, met een geduld waar Barack Obama een puntje aan kan zuigen: ‘Ze kennen elkaar … niet heel goed … maar wel al bijna … twintig jaar ....’

Rock-sjamaan

Hij bedankt het publiek na een fragment, zijn ‘dankjewel’ klinkt in de spannende stiltes op als een explosie. Soms zingt hij. De Wâldfries is in zijn element wanneer hij met de muziek mee drijft, de zanger het overneemt, als een rock-sjamaan vlecht hij figuren rond de muzikanten.

Het Quartet speelt samen, in zwart-wit tonen gekleed, en ‘tagelyk’ alle vier in zichzelf gekeerd, met de ogen dicht, vanuit een eigen wereld. Muziek als onder Franse films uit het begin van de jaren zestig. Een klein kwart van de voorstelling gaat in het Fries, over de Westereen, de dichter-verteller rakelt beelden op die mensen buiten de Wâlden misschien wat zeggen: (de moord op) Marianne Vaatstra, de stugge Blokkeerfriezen.

Hij speelt met deze stereotypen, schildert ze karikaturaal af, als personages in liedjes van Tom Waits. ‘Messetrekkers’, ‘obsternaat en grutsk’, ‘eigensinnich folk’, ‘wy sizze gjin bek / as dyn holle ús net oanstiet’. Hij zet het ‘obsternate’ van zijn vader af tegen het diplomatieke van zijn moeder. Tegen het einde raken sommige levens elkaar even. Zo zit er nuance en samenhang in ‘Tagelyk’, maar poëtisch wordt het niet.

De Vries vertelt waar het stuk gaat, hoe het past binnen het thema van het festival (‘Wat you will hear is true’, gebaseerd op een dichtregel van Carolyn Forché) en legt op den duur zelfs uit hoe je de titel kan interpreteren. Jammer. Zo laat je de luisteraar geen enkele ruimte. Hij weet wel de aandacht vast te houden. Het aantal mensen dat de livestream volgde, bleef tot het einde toe tegen de zeventig aanschurken.

Veel drank

‘Tagelyk’ werd voorafgegaan door een speech van de Rotterdamse wethouder Said Kasmi, die het woord ‘poëzie’ steeds uitsprak alsof het moest rijmen op ‘cohesie’. Algemeen directeur Inez Boogaarts verontschuldigde zich na afloop (de livestream liep nog) bij het publiek in de zaal voor het ontbreken van de afterparty.

De bezoekers moesten zich vanwege de pandemie tevreden stellen met een tas vol bundels. Volgend jaar beloofde ze weer ‘veel drank’ (...). Ook jammer. Zo promoot je geen poëziefestival, maar degradeer je ‘tagelyk’ de poëzie zelf tot iets wat zich afspeelt op de achtergrond tijdens het drinken.


‘Tagelyk’, Nyk de Vries met Ardvark Saxophone Quartet, opening Poetry International.