Musea krijgen dit jaar nog geen 10 miljoen bezoeken, opnieuw minder dan vorig jaar: de sector wil langer noodsteun

De Museumvereniging vraagt het kabinet de sector langer van noodsteun te voorzien. Dat is zeker nog nodig, zeggen ook Friese musea. ,,We zitten nu pas op zo’n 25.000 bezoekers, terwijl we op 155.000 hebben begroot.”

Lange rijen zoals hier bij de expositie 'Escher op reis' in het Fries Museum in 2018 zijn er voor de musea in coronatijden niet bij. Ze verwachten dit jaar op minder dan 10 miljoen bezoekers uit te komen.

Lange rijen zoals hier bij de expositie 'Escher op reis' in het Fries Museum in 2018 zijn er voor de musea in coronatijden niet bij. Ze verwachten dit jaar op minder dan 10 miljoen bezoekers uit te komen. Foto: Ruben van Vliet

In 2020 daalde het aantal museumbezoeken al naar 13,2 miljoen, veel minder dan de 33 miljoen in 2019. De schatting van de Museumvereniging, met vierhonderd leden, is dat het aantal dit jaar verder zakt naar 9,7 miljoen.

Als voornaamste oorzaken noemt ze de sluiting van de musea door corona, de beperkingen van de bezoekersaantallen en de sterke terugloop in het aantal buitenlandse bezoekers. Hierdoor halveerden de eigen inkomsten van musea alleen al in 2020 met 250 miljoen euro. De 149 miljoen aan noodsteun kon dat gat niet vullen en het leed is nog niet geleden. De brancheorganisatie roept het demissionaire kabinet, overheden, fondsen en particulieren daarom op de musea te blijven steunen.

Trage start maar goede zomer

Dat kan bij de Friese musea op bijval rekenen. Het Fries Museum in Leeuwarden trok in 2020 74.000 bezoekers. In 2019 waren dat er weliswaar ruim 145.000, maar, zegt directeur Kris Callens: ,,vorig jaar hadden we dankzij de tentoonstelling Wij vikingen in maart, dus voor de lockdown, tenminste al 44.000 bezoekers gehad.”

Dit jaar kon het museum pas in juni open. ,,We hadden wel een goede zomer. Qua toerisme zat Fryslân echt wel vol en het weer was voor museumbezoeken ook gunstig. Desondanks zitten we nu pas op zo’n 25.000 bezoekers, terwijl we op 155.000 hebben begroot.”

Groter tekort

Er hangt dus nog veel af van de net geopende expositie Icons: topstukken uit de National Portrait Gallery. ,,Met de op handen zijnde versoepelingen hopen we op zo’n 6000 à 7000 bezoekers per week. Maar het tekort aan inkomen zal groter zijn dan vorig jaar.”

Dankzij eigen reserves, besparingen en overheidssteun kan het Fries Museum de tegenslagen vooralsnog dragen. ,,Maar ook de komende jaren blijft het een forse uitdaging om weer op te bouwen. Steun blijft dus welkom.”

Kleinere musea

Volgens de Museumvereniging teerden met name kleinere musea in op hun reserves. De meeste coronasteun kwam namelijk van het rijk, terwijl meer dan de helft van de musea de gemeente als hoofdfinancier heeft. ,,Ook in Fryslân zijn de bezoekersaantallen voor musea inderdaad fors lager dan vóór corona”, zegt Mirjam Pragt van de Museumfederatie Fryslân. ,,En dat de financiële situatie zorgelijk blijft, is ook waar.”

Gemeenten denken hier over het algemeen wel goed mee, denkt Pragt. ,,Maar veel musea hebben bijvoorbeeld ook een voorschot gekregen op de Museumkaart, die deels nog moet worden terugbetaald. Ook niet alle vrijwilligers zijn na de lockdowns teruggekeerd. Inzetten op werving en investeren in digitale vernieuwing zijn voorbeelden van kostenposten waar ook de komende jaren steun voor nodig is.”

Matig jaar

,,Het wordt zeker weer een matig jaar”, denkt directeur-conservator Hans Groeneweg van Museum Dokkum en ’t Fiskershúske in Moddergat. ,,Ook wij moeten het doen met minder bezoekers.”

Niet alleen vanwege coronabeperkingen, hij merkt ook dat sommige bezoekers een drempel ervaren om weer binnen te stappen. ,,Het zijn met name onze buitenactiviteiten waar mensen nu voor kiezen.”

Gemeente behulpzaam

Museum Dokkum trok in 2020 zo’n 6700 bezoekers (17,6 procent minder ten opzichte van 2019). ,,Maar de gemeente heeft niet aan de subsidies getornd en is zeer behulpzaam. Hierdoor en door eigen besparingen konden we tot nu toe overeind blijven.”

Voor dit jaar zijn er meer zorgen. ,,Ik kan me zo voorstellen dat we bij beide musea toch wat verlies gaan draaien. Ook nu rekenen we nog op steun van de gemeente, daarmee hopen we dan rond de nul uit te komen.”

Als vanouds

Museum Hindeloopen trekt doorgaans 9000 bezoekers per jaar. ,,Vorig jaar waren dat er 6000, dit jaar komen we denk ik rond hetzelfde uit”, zegt directeur Jelle Brouwer. Rijks- en meer lokale steun was tot nog toe voldoende om het inkomensverschil op te vangen. ,,Vanuit onze reserves had dat niet gekund.”

Van zorgen heeft hij momenteel dan ook geen last. ,,Dat neemt niet weg dat deze situatie niet te lang moet duren en dat we hopen dat we volgend jaar weer als vanouds verder kunnen.”