Allemaal familie en vrienden in de Chaldeeuws-Katholieke Kerk

Katholiek, maar wel met eigen, oosterse elementen. Dat is de Chaldeeuws-Katholieke Kerk in Hoogeveen. Gevluchte Irakese migranten kunnen hier maandelijks terecht voor een eigen viering in de rooms-katholieke Onze Lieve Vrouwe Visitatie Kerk.

Katholiek, maar wel met eigen, oosterse elementen. Dat is de Chaldeeuws-Katholieke Kerk in Hoogeveen.

Katholiek, maar wel met eigen, oosterse elementen. Dat is de Chaldeeuws-Katholieke Kerk in Hoogeveen. fd

Pas in 1905 kreeg het overwegend protestantse Hoogeveen zijn eerste rooms-katholieke parochie, in de kapel van de paters Karmelieten die in dat jaar een klooster hadden gesticht in Hoogeveen. In 1957 vertrokken de monniken weer, ze verhuisden naar Emmen. Tegen die tijd was de kloosterkapel ook veel te klein geworden voor het groeiend aantal gelovigen. Redenen voor een nieuw hoofdstuk: er moest een nieuwe kerk gebouwd worden. Dat werd de Onze Lieve Vrouwe Visitatiekerk, en in 1963 stond hij er.

Vanaf het begin van deze eeuw kregen ook gevluchte Irakese christenen een plekje in deze kerk. Zij behoren tot de Chaldeeuws-Katholieke Kerk, een gemeenschap die veel lijkt op de Oosterse kerken maar die zich in de zestiende eeuw aansloot bij de Rooms-Katholieke kerk, met behoud van de eigen rituelen en gewoonten.

Op elke vierde zaterdag van de maand wordt er een Chaldeeuwse eucharistieviering gehouden. Deze is in het Arabisch en deels in het Aramees, de oude taal waarin ook een deel van het Nieuwe Testament origineel is geschreven. De kerk heeft zijn oorspronkelijke liturgie behouden, toen deze aansluiting zocht bij de Rooms-Katholieke kerk, in de zestiende eeuw.

De leer van Nestorius

Aan die aansluiting gaat een lange geschiedenis vooraf. Daarvoor moeten we terug naar de wortels van de Kerk van het Oosten, die de nestoriaanse leer aanhangt. Deze leer is ontwikkeld door Nestorius (381–451), patriarch van Constantinopel. Onderscheidend punt in de nestoriaanse leer is dat Christus uit twee personen bestaat: de man Jezus en de Heilige Zoon van God. De Rooms-Katholieke en Oosters-Orthodoxe Kerken geloven dat Jezus één persoon is, bestaande uit twee naturen, menselijk en goddelijk. Deze naturen zijn ongescheiden en ongemengd. De nestoriaanse leer werd in 431 veroordeeld tijdens het Concilie van Efeze, waarna de kerk van het Oosten zich afscheidde.

In 1552 ontstond er een ruzie in de Kerk van het Oosten, toen patriarch Simon IX Denkha zijn patriarchaat erfelijk wilde maken. Een deel van de gelovigen koos daarop zijn eigen pastor, Johannes Sulluqa. Die zocht en vond aansluiting bij de rooms-katholieke kerk. Hij werd daarmee de eerste erkende patriarch van die kerk. De Chaldeeuws-Katholieke Kerk was geboren. De meeste gelovigen van de Kerk van het Oosten gingen mee over naar de Chaldeeuws-Katholieke Kerk.

Tegenwoordig telt de Chaldeeuws-Katholieke kerk ongeveer een half miljoen gelovigen, van wie de meeste in Irak en in de Verenigde Staten wonen. In Irak woonden enkele decennia geleden nog zo’n anderhalf miljoen christenen. Vooral door het schrikbewind van Islamitische Staat is daar hooguit nog 10 procent van over. De meeste christenen zijn gevlucht; achterblijvers werden vermoord, vernederd en verkracht en hun dorpen zijn verwoest.

Zoenen

Het is nog vakantie als ik aanschuif en daardoor is het wat rustiger dan normaal. Enkele tientallen kerkgangers komen binnen, tot vlak voordat de dienst begint - en ook nog een paar nadat de dienst al begonnen is. De mensen begroeten elkaar bij het binnenkomen van de kerk, met zoenen, ook de mannen onderling.

De kerkbanken staan in een halve cirkel rond het priesterkoor. Het koor stelt zich apart op, haaks op pastor Firas, die voorgaat. Het is bloedheet in de kerk. De kerkgangers proberen zich met waaiers en boekjes koelte toe te waaien, maar veel helpt het niet, aan de gezichten te zien.

De kerkgangers zijn van Iraakse afkomst. Ze zijn gevlucht voor het bewind van Saddam Hoessein, of later, voor de oorlog of voor Islamitische Staat. Hier hebben ze hun plek gevonden, met elkaar, onder de vleugels van de rooms-katholieke moederkerk.

Katholieke dienst

,,Het lijkt wel veel op de katholieke dienst”, vertelt Ria Meinders-Klaver. Zij is als vicevoorzitter van het parochiebestuur verantwoordelijk voor organisatorische zaken in de parochie, zowel voor het rooms-katholieke als voor het Chaldeeuws-katholieke deel. ,,Wel zit er veel meer vuur in de dienst, vooral tijdens de preek.”

Het lijkt wel veel op de katholieke dienst. Maar er zit veel meer vuur in, vooral tijdens de preek

De Chaldeeuwse viering wordt ondersteund met veel rituelen, en de sfeer is er er vooral en van eerbied, voor het heilig evangelie, voor de rituele attributen zoals het wierrookvat, en voor de priester. Voor de eucharistie, het avondmaal in protestantse termen, begroeten de kerkleden elkaar, met beide handen kort om elkaar geklemd, een gebruik dat je ook terugziet bij andere Oosterse kerken, zoals de Koptisch-Orthodoxe kerk.

Ze kennen elkaar zo’n beetje allemaal, vertelt Eva. ,,We zijn allemaal familie en vrienden hier” en ze zwaait haar armen breeduit, boven de tafel waaraan we koffiedrinken.

Langzaamaan slechter

Bernadette kwam achttien jaar geleden naar Nederland, op de vlucht voor de dictatuur. In Irak is de situatie langzaamaan slechter geworden voor christenen, vertelt ze. ,,Moslims praatten slecht over ons, ook onze eigen collega’s. Ze hebben geen respect voor ons geloof. Nu is het allemaal nog veel slechter geworden.”

Het bevalt Bernadette goed in Nederland. ,,We zijn heel tevreden hier. Hier is vrijheid en veiligheid, je kunt hier alles zeggen”, zegt Bernadette. Wel is er soms onbegrip. ,,Ze denken vaak dat ik moslim ben. Dan vragen ze: doe jij ook mee met de ramadan?” Ze pakt het kruisje vast dat om haar nek hangt. ,,Dan zeg ik: Hallo, ik ben christen hoor, ik heb een heiligennaam!”

Dan denken ze dat ik moslim ben. Dan zeg ik: Hallo, ik ben christen hoor, ik heb een heiligennaam!

Eva’s zoon René (18) is in Nederland geboren. Zijn ouders vluchtten 21 jaar geleden naar Nederland. Hij woont en studeert in Zwolle, ,,Ik ga hier heen voor mijn ouders, ik versta er niets van”, zegt hij lachend. ,,In Zwolle ga ik af en toe naar de kerk. Ik voel me meer verbonden met de Nederlandse kerk.”

Hala vluchtte dertien jaar geleden naar Nederland, toen de situatie in het Iraakse dorp waar zij woonde flink verslechterde. Dat was nog voordat Islamitische Staat het dorp veroverde. ,,Het is altijd een christelijk dorp geweest, maar moslims begonnen ons te vertellen dat we een sluier en lange mouwen moesten dragen. De situatie werd steeds slechter. Later heeft DAESH (Islamitische Staat) alles kapot gemaakt.”

Veilig en moeilijk

Het leger heeft het dorp daarna bevrijd, vervolgt Hala. ,,Maar er is nu geen eten, niks. Ze zijn bijna allemaal gevlucht daar, ook mijn familie. Hier hebben we een prachtig leven, het voelt echt veilig. Alleen is het met werk wel moeilijk. Ik werkte met elektriciteit in Irak. Maar hier moet je diploma’s hebben en veel werkervaring. En we spreken de taal niet zo goed als jullie. Het kost tijd.”

Lees ook: Molukse Kerk van Hoogkerk is de spil van de gemeenschap

Vacatures

GOED VOLK! M/V

Tuincentrum Gernell

CNC Verspaner

Metaaldraaierij Dondorff

Proces Operators

EOC Nederland

Nieuws

menu