'Fatsoenlik buorkje' is winst voor boer, koe en natuur, vindt veehouder Berend van der Wal uit Kootstertille

Het kan best, ‘fatsoenlik buorkje’, zeggen Berend (58) en Tiny en zoon Auke (30) van der Wal uit Kootstertille. Ze melken 210 koeien met veel respect voor de natuur. ,,As wy ús lân goed brûke en ûnderhâlde, komt dat ûnkrûd net by ús.”

Veehouder Berend van der Wal die tussen Twijzel  en Kootstertille met veel liefde voor de natuur boert.

Veehouder Berend van der Wal die tussen Twijzel en Kootstertille met veel liefde voor de natuur boert. Foto: Marcel van Kammen

Natuurvriendelijk boeren is in Noardeast-Fryslân niet zo moeilijk, vindt Berend van der Wal. Dat heeft alles te maken met de Noardlike Fryske Wâlden , een vereniging van bijna 800 leden van boeren en particulieren die (agrarisch) natuur- en landschapsbeheer hoog in het vaandel heeft. Het behoud van het bijzondere coulissenlandschap en de boerenlandvogels gaat samen op met een gezonde bedrijfsvoering.

Vleermuizen in boomwal

Om de landerijen van de maatschap Van der Wal ligt zo’n 30 kilometer boomwal. Elke winterperiode moeten vader en zoon er even met de kettingzaag bij langs om overhangende takken weg te halen. De uren die ze erin steken worden keurig vergoed dankzij het samenwerkingsverband.

De biodiversiteit in de wallen is enorm, weet Van der Wal. Een boer een paar kilometer verderop bij Quatrebras heeft wel dertien verschillende soorten vleermuizen in zijn stukje boomwal. Dat is ongekend in Nederland. En de ene boomwal is de andere niet. Elzensingels zijn weer anders dan houtwallen. Singels met elzen worden eenmaal in de 21 jaar helemaal gerooid en houtwallen een keer in de 25 jaar.

De houtwallen, vaak vol met bramenstruiken en brandnetels, zijn een eldorado voor vlinders, bijen, vogels en klein wild. De Van der Wals zijn eraan gewend. Boeren die van elders een kijkje komen nemen, staan vaak versteld. ,,Wy hawwe hjir ris in boer út de polder hân en dy seach al dy brânnettels en dat ûnkrûd en dy man waard suver gek. Wy moasten der mei de gifspuit op ôf. Wy seine: ‘As wy ús lân goed brûke en ûnderhâlde, komt dat ûnkrûd net by ús.’ Hy koe it amper leauwe”, vertelt Van der Wal.

Kunstmest

In de afgelopen dertig jaar is er op het bedrijf van Van der Wal veel veranderd ten gunste van natuur en milieu. De stikstofreductie ging van 450 kg per hectare naar 100 kg per hectare. Kunstmest wordt amper nog uitgereden. Zeker niet op maïsland. Alleen in het voorjaar nog een beetje op grasland. ,,De boaiem is no wer yn balâns”, vindt Van der Wal. Daarentegen gebruikt hij nu Micosat dat de schimmelgroei in de bodem stimuleert. Verder doet hij momenteel mee met een proef om de grondwaterstand te verhogen.

Bij zijn bedrijfsvoering probeert Van der Wal zoveel mogelijk rekening te houden met de natuur en dierenwelzijn. Hij peinst er niet over om over te stappen naar de biologische landbouw. ,,Dat is foar in part ek marketing en dy hawwe harren regels ek wer. Ik wol gjin stimpel op ús bedriuw. Wy wolle op ús eigen manier fatsoenlik bourkje en kwaliteit leverje”, verwoordt hij zijn standpunt.

Kalf en koe

Hij vindt het spijtig dat sommige instanties en personen de gangbare landbouw in een bepaald hoekje duwen. Hij schrok een paar jaar geleden toen hij de website van DierenRecht bekeek. ,,Der stie gewoan ûnsin op. Ik ha se doe belle en hiel aardich kontakt mei harren hân en se soene by ús delkomme. De ôfspraak hawwe se hieltyd ôfsein. It wurdt him no net mear, tink ik. Spitich. As se sizze dat it slim is foar in kealtsje dat it net by syn eigen mem drinke kin, dan wol ik se graach sjen litte dat it foar in kealtsje neat útmakket by wa’t er de molke krijt.”

Van der Wal leidt op zijn bedrijf geregeld bezoekers rond om te laten zien dat je best modern kunt boeren met respect voor natuur, milieu en dier. In het verleden is hij wel in discussie gegaan met hoge pieten van de Universiteit van Wageningen.

,,In pear âlde heechleararen dy’t al mei emeritaat wiene, hawwe lang noch in protte ynfloed hân. Lokkich hawwe mannen as Jan Douwe van der Ploeg it oanduoard om ek proefbuurkerijen bûten de universiteit om te begjinnen. Wy litte yn de Noardlike Fryske Wâlden no sjen dat je, wat ik sis, fatsoenlik buorkje kinne.”