Friese tuinders raken in de knel door hoge gasprijs: ‘Zoals het nu is, gaan er kassen leeg staan’

Glastuinbouwbedrijven maken zich zorgen over de snel stijgende energieprijzen. Die liggen nu boven de euro per kubieke meter. ,,Dat is niet te betalen. Er zijn veel ondernemers die nadenken of ze nog wel gaan zaaien.”

Tomatenteelt in een kas.

Tomatenteelt in een kas. Foto: Sander Koning Sander Koning

Glastuinders in Fryslân hebben behoorlijk last van de hoge aardgasprijzen. Om hun kassen warm te kunnen houden hebben ze gas nodig. Met name in de groente- en fruitteelt worden de stijgende prijzen gevoeld. ,,Friese telers denken erover na om minder te belichten en dus minder lampen te gebruiken. En ik hoor ook geluiden dat telers hun kassen helemaal leeg laten”, zegt André Kaashoek, voorzitter van de afdeling Fryslân, Overijssel en Noordoostpolder van Glastuinbouw Nederland.

Normaal koopt een teler een deel van het gas al enkele jaren van tevoren in. Maar de helft van het benodigde gas wordt variabel ingekocht, en dat is op basis van de dagprijzen. ,,De prijzen liggen nu boven de euro per kubieke meter. Dat is niet te betalen.”

Daarom zullen sommige groente- en fruittelers genoodzaakt zijn om (een deel van) hun kassen leeg te laten, of bijvoorbeeld pas in februari te beginnen met de teelt. ,,Dan komt de productie dus later op gang en is de productie kleiner”, stelt de regiovoorzitter.

Ook Marco van Overbeek, mede-eigenaar van Gardener’s Pride B.V. in Bitgum, moet zijn teelt aanpassen. ,,We hebben al besloten om een deel van de belichting uit te laten. We gaan dus minder produceren dan de bedoeling was.”

Hogere groente- en fruitprijzen

Dat betekent dat de hoge gasprijzen ook impact zullen hebben op de verkoopprijzen van onder meer tomaten, komkommers en paprika’s. ,,Door de kleinere productie zal er minder groente en fruit in de winkels komen. Ik denk dat de prijs wel 20 of 30 procent hoger zal worden. Maar dat is lastig in te schatten; daar weten we aan het eind van het jaar meer over”, denkt Kaashoek.

Door de grillige energiemarkt heerst er momenteel nog veel onzekerheid. ,,Er is geen peil op te trekken. Het is een rollercoaster . Telers doen hun uiterste best. Ik hoop dat we voldoende in de schappen kunnen leggen”, zegt Kaashoek. ,,Zoals het nu is, gaan er kassen leegstaan.”

De prijzen van groente en fruit zullen ook nog wel tot enige kopzorgen leiden. ,,We zijn in overleg met afnemers”, vertelt Van Overbeek, die zelf met zijn bedrijf voornamelijk tomaten, komkommers en aardbeien kweekt. ,,Linksom of rechtsom, het zal toch betaald moeten worden. Het zijn lastige onderhandelingen.”

Personeelsproblemen

De hoge energieprijzen leiden daarnaast tot andere problemen: als telers minder kunnen planten, is er ook minder werk voor personeel – met name voor de flexwerkers. ,,Daar moeten ook oplossingen voor worden gezocht”, zegt Kaashoek.

,,Het personeel invullen wordt lastiger”, vertelt Van Overbeek. Hij legt het moeilijke dilemma van telers uit: ,,Ga je wel een gewas planten, zodat je je personeel aan het werk kunt houden, of zet je de kas leeg en laat je daarmee je personeel thuis?”

De onzekerheid is voor de telers in ieder geval voorlopig niet voorbij. ,,Waar doe je goed aan? Die vraag blijft onbeantwoord.”