Het is een heel rare tijd op de woningmarkt in Fryslân, en dat blijft het ook nog wel even

Hoe komt een Fries anno 2021 nog aan een ander dak boven zijn hoofd? Er is van alles aan de hand op de verhitte woningmarkt. Aankoopmakelaar en Friesch Dagblad-columnist Arno ter Hart legt uit.

Wie een woning wil kopen in Fryslân, moet er snel bij zijn.

Wie een woning wil kopen in Fryslân, moet er snel bij zijn. Foto: Jan-Peter Soenveld

,,Het is een heel rare tijd”, begint Ter Hart. Statistieken uit de woningmarkt geven hem gelijk. Bij elk nieuw bericht van instanties als de NVM, het CBS of het Kadaster lijkt de markt naar nieuwe hoogtes te groeien. Afgelopen week concludeerde ABN AMRO nog dat de huizenprijzen blijven stijgen (dit jaar 12,5 procent), wat kopers noopt meer risico te nemen om een huis te bemachtigen. ‘De woningmarkt raakt verder verhit’, aldus de bank.

Ter Hart ziet het ook in de praktijk. ,,Een paar jaar geleden vroegen klanten nog of er nog wat van de vraagprijs afkon. Dat kan je nu wel vergeten. De klant springt nu al een gat in de lucht als hij überhaupt koper is geworden.”

Eerst op Facebook

Sterker nog: een ‘bezichtiger’ worden, is tegenwoordig al een uitdaging. ,,Als een pand op Funda komt, staat de telefoon van de makelaar roodgloeiend. En het vervelende is dat veel makelaars hun aanbod eerst op Facebook zetten, en dan pas op Funda. Dat maakt het ondoorzichtelijker voor zoekers.”

Deze gekte komt volgens de aankoopmakelaar voornamelijk door twee oorzaken: een tekort aan aanbod en de lage rente. ,,Mensen kijken niet naar wat het huis waard is, maar wat de maandlasten zijn. Ze rekenen uit, wat betaal ik nu aan huur en wat kan ik voor een hypotheek krijgen? Dan kunnen ze 20.000 euro meer bieden, want per maand is dat tientjeswerk.”

In heel Fryslân

,,Als je kijkt naar hoe de prijzen zijn gestegen, dat is bijna niet te bevatten”, vervolgt hij. ,,Op sommige plekken in deze provincie was dat 20 of 25 procent in één jaar. Dat is redelijk absurd.” De prijsstijgingen gelden eigenlijk voor heel Fryslân. ,,Tot een paar jaar geleden kon je in de strook aan de Waddenkust nog redelijk makkelijk en goedkoop een huis kopen. Maar daar zijn de prijzen misschien wel het sterkst gestegen.”

Zitten we met zijn allen in een grote bubbel, die straks gaat knappen? ,,Experts verschillen daarover van mening”, aldus Ter Hart. ,,Vorig voorjaar hielden mensen hun hart vast vanwege de coronacrisis, maar de woningmarkt groeide door. Veel Nederlanders voelen geen economische pijn, en het aanbod blijft beperkt. Omdat de rentes laag blijven, verwacht ik dat dit nog wel even duurt.” Voor de Friese markt geldt bovendien dat meer mensen vanuit de Randstad hierheen komen, mede omdat thuiswerken door corona gewoner is geworden. ,,Je kan prima voor twee dagen per week naar Utrecht rijden, en verder thuis werken.”

Maatregelen om de woningmarkt uit het slop te trekken (zoals het schenken van een ton aan kinderen en het afschaffen van de overdrachtsbelasting voor starters) werkten volgens de Akkrumer averechts. ,,Het uiteindelijke effect is dat de prijs alleen maar harder stijgt, omdat mensen meer kunnen bieden. Het zijn symbolische maatregelen, waarmee je politiek makkelijk kan scoren.”

Snel schakelen

Wie een huis wil bemachtigen, moet volgens Ter Hart vooral snel schakelen. ,,Het is het mooist als je via-via hoort dat er iets te koop komt, maar die kans is vrij klein. Als het wel bij de makelaar ligt, dan moet je snel doorpakken. Als je twijfelt, weet je dat je te laat bent. En zorg ervoor dat je je financiële situatie inzichtelijk hebt. Je krijgt één kans om te kijken, en een paar dagen later moet er al een bod liggen.”

Het gebeurt steeds vaker dat mensen zonder voorwaarden bieden, bijvoorbeeld zonder voorbehoud van financiering. Ter Hart staat hier ambivalent tegenover. ,,Dat brengt een risico met zich mee. Mijn advies is in de regel om het niet te doen, maar je staat dan wel 1-0 achter. Dus zorg van tevoren dat je zeker weet dat je de hypotheek kan krijgen.”

Hypotheekrenteaftrek

Om de krapte op te lossen, wordt vaak het bouwen van meer huizen genoemd. ,,Dat klinkt mooi en bouwen zelf is niet zo moeilijk. Maar een plek vinden om te bouwen wel. En de rentes lijken laag te blijven, dus ik vrees dat de markt nog wel even overspannen blijft.”

Misschien is het daarom wel tijd voor een onorthodoxe oplossing. ,,Dit is misschien wel hét moment om de hypotheekrenteaftrek af te schaffen. Dat is niet een populaire maatregel, maar het zorgt er wel voor dat de maandlasten stijgen. Dan wordt er misschien minder overboden.”

Het Friesch Dagblad duikt deze zomer in de verhitte woningmarkt. De problemen, oplossingen en de ontwikkelingen komen in een serie artikelen aan de orde.