Crisisberaad na onrust in legkippenbranche over boetes: kippen mogen niet meer aan poten worden vastgepakt voor ze naar slachterij gaan

Belangenorganisaties en bedrijven in de legkippenhouderij, NVWA en ministerie overleggen de komende weken met elkaar nu de NVWA boetes wil opleggen aan pluimveevangbedrijven en legkippenbedrijven. Kippen mogen namelijk niet meer aan de poten worden vastgepakt voor ze in kratten naar de slachterij gaan.

Legkippen in een volièresysteem.

Legkippen in een volièresysteem. Foto: ANP

De maatregel is een gevolg van een uitspraak van het College van Beroep voor het Bedrijfsleven (CBB). Enkele vang- en legkippenbedrijven hebben al een voornemen tot boeteoplegging aan de broek hangen. Het gaat om een boete in de laagste categorie: elk 1500 euro.

Legkippen worden in het overgrote deel van Europa aan het einde van hun legperiode bij hun poten vastgepakt en in groepjes in kratten gedaan in de nabijheid van de vangplek. In de meeste gevallen betekent dit concreet dat ze maximaal vijftien seconden op de kop hangen. Deze situatie en het oplopen van kneuzingen en breuken in een beperkt aantal gevallen is aanleiding geweest voor Wakker Dier om naar de rechter te stappen. De stichting eiste in december al om handhaving door de NVWA tegen de praktijk die gangbaar is in bijna de gehele Europese legkippenhouderij. In april volgde een kort geding omdat minister Carola Schouten eerst aangaf in overleg te willen met de Europese Commissie over de exacte invulling van de Europese transportverordening.

Uitzondering

De rechter heeft afgelopen voorjaar echter aangegeven dat er gehandhaafd moet worden omdat de Europese richtlijnen niet worden nageleefd. Dieren mogen volgens deze regels niet aan de kop, oren, horens, poten, staart of vacht worden opgetild. ‘In de EU-verordening inzake de bescherming van dieren bij het doden staat hetzelfde voorschrift, maar daar worden pluimvee, konijnen en hazen uitgezonderd van het verbod om dieren bij de poten op te tillen’, schrijft de minister.

Volgens Jan Brok van de koepelorganisatie van pluimveevangbedrijven NVPSB is het dan op zijn minst opmerkelijk dat het pluimvee niet gedurende een hele korte periode aan de poten mag worden vastgehouden om in kratten worden gedaan vóórdat ze naar het slachthuis gaan. ,,Het gaat om twee tot maximaal vijftien seconden.”

Kamervragen

Minister Carola Schouten geeft in beantwoording van Kamervragen van Tjeerd de Groot (D66) aan dat ze wil weten hoe de Europese verordeningen moeten worden uitgelegd. Naast de passage in de transportverordening, waarin staat dat dieren niet aan de poten mogen hangen, staat in uitgebrachte aanvullende Europese dierenwelzijnsnormen voor het diertransport ook dat legkippen en vleeskuikens aan de poten mogen worden opgetild. ‘Het lijkt erop dat deze uitzondering mist in de transportverordening’, laat ze weten. ‘Nederland vraagt de Europese Commissie daarom ook, samen met andere lidstaten zoals Denemarken, Duitsland, Zweden en België, om hier duidelijkheid in te scheppen. Uiteraard geldt te allen tijde dat – ook bij toegestane handelingen met dieren – onnodige pijn en onnodig lijden moet worden voorkomen.’

Wakker Dier hekelt echter de vangprocedure omdat het in een deel van de gevallen wel leidt tot kneuzingen en breuken. ,,Eindelijk wordt de wet, die vijftien jaar geleden inging, daadwerkelijk gehandhaafd. Het is belangrijk dat er betere wetgeving voor dieren komt, maar minstens zo belangrijk is dat de wet dan ook wordt gehandhaafd”, zegt woordvoerster Anne Hilhorst.

Kippenvangmachine

Volgens Brok, die spreekt namens 31 erkende pluimveevangbedrijven waaronder vier in Fryslân, zijn de enkele honderden pluimveevangers zodanig opgeleid dat er nog een kleine kans is dat pluimvee kwetsuren oploopt. ,,In de vleeskuikenhouderij zijn er tegenwoordig al machines die door de stal kunnen rijden en voorzichtig de dieren kunnen vangen. Die dieren zitten allemaal op een vlakke ondergrond. Vooral in grotere stallen is dat efficiënt en gebeurt het diervriendelijk. De situatie in de legkippenhouderij is heel anders. Die dieren zitten nu in volièresystemen op verschillende hoogtes. Deze systemen zorgen voor meer welzijn, maar de dieren zijn moeilijker te vangen en dan is het niet reëel om te denken dat je ze allemaal kunt vangen door ze niet meer bij hun poten te pakken. Daarbij, een andere methode inzetten is arbeidsintensiever. Je hebt meer handen nodig, die er ook nog eens niet zijn.”

Intussen wordt bij ontbreken van een nieuwe vangmethode/vangapparatuur gewerkt volgens het traditionele principe om een groepje dieren per hand in een krat te stoppen vlakbij de vanger. Totdat er meer duidelijk is over het vervolgtraject wacht de gehele sector op de uitslag van het beraad tussen alle betrokken partijen als LTO, slachterijen, pluimveevangbedrijven, ministerie en NVWA.

Zienswijze

In de tussentijd kunnen de enkele vangbedrijven en pluimveehouders die nu door de NVWA bij een controle zijn geconfronteerd met een voornemen tot boeteoplegging een zienswijze indienen bij de NVWA. Daarna volgt een herbeoordeling door de NVWA en eventueel vaststelling van de boete. Betrokkenen kunnen daarna nog naar de rechter stappen. ,,Voordat alles duidelijk is, zou het nog wel anderhalf jaar kunnen duren”, zegt Brok.

Volgens de minister wordt er de komende tijd niet gehandhaafd op het gebruik van de vangmethode. Achtergrond daarvan is volgens Schouten tweeledig. Eerste reden is de beperkte capaciteit. Daarnaast zijn er volgens haar andere prioriteiten. Mede omdat bloedingen en kneuzingen moeilijk zichtbaar zijn bij kippen en kuikens, is controle tijdens het vangen minder effectief. Vangletselinspecties kunnen volgens het ministerie daarom beter in slachthuizen plaatsvinden waar op basis van het geslachte dier kan worden bekeken of er letsel is en dieren tijdens het vangen onnodige pijn en ernstig lijden hebben ondervonden. Wanneer dat in meer dan 2 procent van de gevallen aan de hand is (de interventienorm), treedt de NVWA volgens de minister zeker handhavend op.