Serie: Betekenisvol ondernemen in Fryslân

Betekenisvol of sociaal ondernemen lijkt een vlucht te nemen. Deze ondernemers willen sociaal, ecologisch én financieel impact hebben. Maar hoe kom je daar? Het blijkt een uitdaging om maatschappelijke doelen aan gezonde financiën te koppelen. In een nieuwe serie van het Friesch Dagblad vertellen Friese ondernemers over hun drijfveren. Vandaag deel 1.

Een voorbeeld van een betekenisvolle onderneming: Fairtrade chocolade van Tony's Chocolonely.

Een voorbeeld van een betekenisvolle onderneming: Fairtrade chocolade van Tony's Chocolonely. Foto: ANP

Klimaatverandering, sociale ongelijkheid, plastic soep, uitsluiting van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, het uitsterven van dier- en plantensoorten en de teloorgang van hele ecosystemen. Het zijn volgens betekenisvolle ondernemers de uitwassen van een economisch systeem waarin de markt leidend is en de maatschappij en onze planeet achtergesteld zijn. Daar moet iets aan gedaan worden. Wat enkele succesvolle bedrijven in de betekeniseconomie zijn tegengekomen na oprichting vertellen ze in De Pioniers van de nieuwe welvaart van Kees Klomp en Nadine Maarhuis.

Lees ook: Acht maatregelen die u kunt nemen tegen plastic in de natuur

Volkert Engelsman illustreert bijvoorbeeld de impact van Eosta, handelaar in biologische groente en fruit. ‘Eosta exporteert jaarlijks honderden tonnen druiven. We hebben berekend dat één hectare biologische duiven voor 1500 euro bijdraagt aan bodemvruchtbaarheid. De gangbare niet-biologische evenknie vernietigt bodemvruchtbaarheid voor 1000 euro. Dat is dus 2500 euro ecologische winst. Per hectare! Als wij als bedrijf voor biologische groente en fruit dan een paar euro meer moeten neertellen, dan is dat het dubbel en dwars waard. Bio is immers niet te duur, gangbaar is veel te goedkoop’, aldus Engelsman, die als econoom eerst bij een Amerikaanse landbouwgigant terecht kwam en daar concludeerde dat het huidige voedsel- en agrarisch systeem niet meer werkte.

Sociale ondernemers

Klomp en Maarhuis laten meerdere sociale ondernemers aan het woord om uit te vinden wat hen drijft en te laten zien wat ze op de weg naar maatschappelijk en ecologisch succes zijn tegengekomen. Het gaat onder meer om flessenmaker Dopper, De Vegetarische Slager, The Dutch Weed Burger, Van Hulley en Kromkommer.

De auteurs concluderen onder meer dat het gaat om ‘ondernemers met een open hart’. ‘Betekenisvolle ondernemers zijn eerst en vooral mensen die hun hart wagenwijd open (durven) zetten, mensen die zich een bepaald probleem aantrekken, die bepaalde problemen en pijn durven toe te laten in hun hart. Ze vereenzelvigen zich ermee. Ze eigenen het zich toe.’

Hoe hoog een kwestie soms ook zit, de zittende partijen moet je niet te activistisch benaderen met de boodschap ‘hoe kunnen jullie nou zo werken?!

Soms komen ze uit activistische milieus. Maar veelal beginnen ze in een reguliere baan, voelen ze zich niet senang met de werkwijze van hun bedrijf en besluiten voor zichzelf te beginnen. Dan is het nog een hele kluif om én een maatschappelijke rol te vervullen én een onderneming solvabel te houden. De monetaire winst is altijd dienstbaar aan de sociale en ecologische winst, maar wel van levensbelang. Wie zijn mensen niet kan betalen of geen geld heeft investeringen, redt het ook niet. Die voorbeelden zijn er. En dan kan het goedbedoelde, altruïstische initiatief in de prullenbak.

De economie lijkt een nieuwe omslag te maken. We veranderen van een landbouweconomie in de vorige eeuw, via de industrialisatie en de kenniseconomie naar de betekeniseconomie nu. Dat gaat verder dan maatschappelijk verantwoord ondernemen of een circulaire economie. Dat zijn namelijk aanpassingen aan een bestaand systeem. De Britse hoogleraar Kate Raworth past met haar donuteconomie - waarin ondernemers zich bewegen tussen een sociaal minimum en een maximale belasting van de aarde - bijzonder goed bij de betekeniseconomie.

Systeemverandering

Wat bij de houding van betekenisondernemers opvalt is dat ze een systeemverandering willen. Ze willen dan ook niet de markt domineren, maar de concurrentie juist bewegen hetzelfde te gaan doen als zij. Zo is Kromkommer er niet op uit de grootste duurzame soepfabrikant van Nederland te worden van restjes groenten. ‘Dat is dweilen met de kraan open. Want dan zeg je eigenlijk: supermarkten, telers, consumenten, blijf al die producten maar verspillen, en kom maar met die reststromen, wij maken er wel soep van’, laat eigenaresse Chantal Engelen optekenen.

Engelen zegt blij te zijn met de groei in concurrentie. ‘Hoe meer bedrijven dit enorme probleem tackelen, hoe beter.’ Soms is het doel zelf opheffing van het bedrijf, want dat betekent dat het ecologische of maatschappelijke probleem is opgelost. Het betekent soms samenwerking zoeken met multinationals, om sneller een verandering voor elkaar te krijgen. En hoe hoog een kwestie soms ook zit, de zittende partijen moet je niet te activistisch benaderen met de boodschap ‘hoe kunnen jullie nou zo werken?!’.

De auteurs maken uit de verhalen op dat een succesvol betekenisvol bedrijf tot intens geluk leidt, meer dan geld ooit kan bewerkstelligen. ‘Als het lukt ervaart de ondernemer (en alle andere betrokkenen bij het bedrijf) een gevoel van vervulling en voldoening: ons bedrijfsmatige doen en laten doet ertoe, we zijn van betekenis, we hebben de wereld een klein stukje mooier, beter, eerlijker, veiliger of gelukkiger gemaakt. En het hart, waar het allemaal mee begon, raakt spontaan in vuur en vlam.’

Het Friesch Dagblad start vandaag een serie over betekenisvol ondernemen. Daarin komen Friese ondernemers aan het woord over hun drijfveren. Kent u zo’n bedrijf? Tip de redactie via economie@frieschdagblad.nl

De Pioniers van de nieuwe welvaart , Kees Klomp en Nadine Maarhuis, Uitgeverij Business Contact, 22,50 euro

Vacatures

GOED VOLK! M/V

Tuincentrum Gernell

CNC Verspaner

Metaaldraaierij Dondorff

Proces Operators

EOC Nederland

Nieuws

menu