‘Pius Almanak’ is eigenlijk een katholieke Facebook op papier

Leken katholieken maar wat meer op protestanten wat betreft zelfstandigheid, was het gevoel bij de presentatie van de Pius Almanak - een soort katholiek Facebook volgens vicaris Arjen Bultsma.

De 55e Heiligdomsvaart in Maastricht, eerder dit jaar op het Vrijthof. De Pius Almanak 2019 laat in cijfers, namen en artikelen zien hoe het religieuze leven in de Rooms-Katholieke Kerk er in ons land voor staat.

De 55e Heiligdomsvaart in Maastricht, eerder dit jaar op het Vrijthof. De Pius Almanak 2019 laat in cijfers, namen en artikelen zien hoe het religieuze leven in de Rooms-Katholieke Kerk er in ons land voor staat. Foto: ANP/Ramon Mangold

Een samenleving met een toenemende afstand tussen overheid en individu. In die lege ruimte bestaat de dialoog niet meer en worden geen gemeenschappelijke waarden met elkaar gedeeld. Zo beschreef de commissaris van de Koning in Noord-Brabant, prof. dr. Wim van den Donk, afgelopen vrijdag onze samenleving. Hij deed dat op de eerste Pius-lezing in de Paaskerk in Baarn, bij gelegenheid van de uitgave 2019 van de Pius Almanak. Hij citeerde het Eerste Kamerlid Hans Engels (D66) die constateert dat de bindende verdraagzaamheid soms plaats heeft moeten maken voor harde hatelijkheid. Het onderlinge vertrouwen tussen mensen is verkorreld en vergruisd.

Wordt de Pius Almanak een kroniek van de terugtocht, vroeg Van den Donk zich af. Hoeveel toekomst is er voor die krimpende, onhoorbaar geworden Rooms-Katholieke Kerk? Maar om geen spijkertjes in de feesttaart te strooien gebruikte hij ook betekenisvolle woorden als aansporing en bemoediging. Hij pleitte voor terugkeer van compassie, mededogen, rede en redelijkheid in het debat. De R.-K. Kerk moet meer aandacht besteden aan het op gang brengen van dat brede gesprek; vormen van gemeenschap aanbieden en die ondersteunen; meer van zich laten horen en zich zichtbaar manifesteren.

,,Laat zien wat je gelooft”, haakte Laetitia van der Lans daarop in. Zij is directielid van de geloofscommunicatie-uitgeverij De Zalige Zalm in Deventer. Die helpt katholieke en protestantse geloofsgemeenschappen bij het maken van hun parochie- en kerkbladen. Zij was enkele jaren woordvoerder van mgr. Gerard de Korte toen die nog bisschop was in het bisdom Groningen-Leeuwarden. ,,Uit die tijd herinner ik me zijn uitspraak: het kwade schreeuwt, het goede fluistert.”

Betrokkenheid

Van der Lans vertelde over haar ontmoetingen met talloze enthousiaste vrijwilligers die tijd en energie steken in het maken van hun parochie- of kerkblad. Volgens haar een duidelijk bewijs dat er nog volop betrokkenheid bij geloof en kerk is. ,,Ik ontmoet zoveel daadkracht, en dan vooral in kleinere protestantse gemeenschappen, dat ik af en toe wel eens denk: soms zouden katholieken meer op protestanten mogen lijken wat betreft zelfstandigheid en het nemen van initiatieven.”

Zij stelde voor een jaarlijkse Pius-dag te organiseren, ,,waarop gelovige mensen elkaar kunnen ontmoeten, inspireren en aanmoedigen.”

Katholieke Gouden Gids

De derde inleider op deze Pius-lezing was de pastoor van Bolsward en vicaris van het noordelijke bisdom, Arjen Bultsma. Hij begon met op te biechten dat hij - ,,vanwege noodzakelijke bezuinigingen en zo” - , een paar jaar geleden het abonnement op de Pius-Almanak had laten opzeggen. Maar dat is inmiddels hersteld.

Noemde Laetitia van der Lans de Pius Almanak een ,,katholieke Gouden Gids ”, pastoor Bultsma sprak van een soort katholiek Facebook, ,,waar we onderling kunnen netwerken en uitwisselen. Waar we inspiratie en bemoediging vinden. En niet te vergeten: aansporing”.

Hij illustreerde dat laatste met een van zijn favoriete Evangelie-passages, over de wonderbaarlijke visvangst. ,,Toen Jezus zijn leerlingen na een lange, vermoeiende nacht tevergeefs vissen, terug het water op stuurde. Een timmermanszoon – wat weet die nou van vissen? – die een paar ervaren vaklieden op een ongunstig tijdstip weer terug stuurt om opnieuw de netten uit te werpen. En die dat toch doen, bereid om zich kwetsbaar te maken voor spot en hoon, maar dan toch een grote vangst!”

We zullen ons moeten richten op de vele mensen met wie we allang samen optrekken en verbanden vormen maar dikwijls nog niet in de kerk

Wat groei betreft hoeft de R.-K. Kerk dat niet meer van de geloofsopvoeding in de gezinnen te verwachten. We zullen ons volgens vicaris Bultsma moeten richten op de vele mensen met wie we allang samen optrekken en verbanden vormen maar dikwijls nog niet in de kerk.

Ook hij sprak van een kerk op z’n retour, als je althans op de cijfers van onder meer het Kaski af gaat, het onderzoekscentrum religie en samenleving verbonden aan de faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen van de Radboud Universiteit Nijmegen. De meetbare betrokkenheid daalt hard.

Het is een opdracht om de aanhoudende krimp te stoppen, althans te beheersen. Daar hoort ook het sluiten van kerken bij. Want terwijl er binnen die kerken steeds minder gelovigen zitten, zijn er buiten die kerkgebouwen veel geëngageerde doeners bezig. ,,We doen iets verkeerd, vooral richting jongeren. We slagen er niet in om het geloof in een hen aansprekende taal door te geven.”

En dan is er de nawerking van het Tweede Vaticaans Concilie (1962-1965). De besluiten – en vooral de geest daarvan - zijn nog lang niet allemaal uitgevoerd en aangevoeld. ,,Te veel katholieken wachten bij alles nog eerst op toestemming van de priester en maken te weinig gebruik van alle ruimte die ze hebben om hun geloof met de mensen om zich heen te delen.”

Waarbij de aantekening gemaakt kan worden dat er een tweespalt in de R.-K. Kerk bestaat omdat de gelovigen die die vrijheid wèl willen benutten vaak tegenwerking ondervinden van bovenaf en / of van conservatieve geloofsgenoten. ,,Verlangen naar menselijkheid” noemde vicaris Bultsma de grote gemene deler als de kerk het gesprek met de brede samenleving aangaat.

Nieuws

menu