Een levenslange band met de kerk

Bij ieder concert staat Age Bootsma (71) vaste prik bij de ingang van de Goaiïngeaster kerk om de bezoekers met veel plezier te verwelkomen. De kerk ligt de voorzitter van Stichting Kerkgebouw Goënga na aan het hart. ,,Eltsenien is wolkom yn dit gebou.”

AgeBootsma en zijn band met de kerk van Goëga.

AgeBootsma en zijn band met de kerk van Goëga. Foto: Marchje Andringa

Als klein jochie was Age Bootsma al vertrouwd met het godshuis van Goaiïngea. ,,As ik as lyts mantsje fan it hiem ôfkaam, wie de tsjerke it earste hûs dat ik seach.” Hoog torende het gebouw met de spitse toren en de langwerpige klankgaten boven hem uit. Aan de hand van zijn ouders besteeg hij ’s zondags dapper het kerkpad naar de immense voordeur. De kerk is namelijk op een terp gebouwd. En dan de klokken. Drie keer daags beierden ze over het dorp. En zo waaiden de vertrouwde klanken om acht uur ’s ochtends, twaalf uur en vier uur ’s middags het boerderijtje binnen.

,,Us heit en mem wiene altyd begien mei tsjerke en mienskip”, vertelt hij. ,,Heit wie jierren âlderling, wie ien fan de oprjochters fan it doarpsbelang en ús mem hat tritich jier foarsitter fan de frouljusferiening west.” Niet dat de kerkdiensten hem als kind zo konden bekoren. ,,De preken wiene swierder as ik befetsje koe. Letter lieten ús heit en mem ús mear frij. Dan geane se letter mak-liker nei tsjerke, tochten se.”

De boerenzoon woonde niet alleen tegenover de kerk, het boerderijtje bevond zich ook nog eens naast de pastorie. Zijn ouders hadden een intensieve band met de dominees, vertelt hij. Geloof betekende immers ook omkijken naar elkaar. De deur stond bij huize Bootsma altijd open. ,,Dat hie mei de oarloch te krijen, mar ek mei tsjerke. Us heit en mem hiene krekt as dûmny Tasseron ûnderdûkers. Dy minsken kamen gauris as fersetsje by ús oer de flier.” Had een dominee het zelf moeilijk, ,,dan wie ús mem in harkjend ear. Se wisten: by har bleau it ûnder de pet”. Niet gek dus dat bij verjaardagen het domineesgehalte hoog was.

Kultureel hûs

In de eerste jaren van deze eeuw werd er in de Lege Geaën steeds vaker gesproken over een fusie tussen de gereformeerden en de hervormden van de vijf dorpen. Ieder dorp had zijn eigen kerk. Maar vijf kerken onderhouden was geen doen. De PKN-gemeente in wording besloot van vijf naar twee kerken terug te gaan. Goaiïngea hoorde bij de eerste categorie.

,,Musikus Hindrik van der Meer dy’t hjir doe noch wenne kaam doe mei it idee om dizze tsjerke út te wreidzjen ta in kultureel hûs. Hy wie de motor fan de earste kulturele aktiviteiten. Tink oan de fiering fan it 250-jierrich bestean fan de tsjerke en de bylderûte De bylde-slinger mei in bylde-eksposysje yn doarp en tsjerke yn it ramt fan Tsjerkepaad.”

Er werden concerten gehouden en toen het orgel honderd jaar werd, was dat ook een aanleiding voor een mooi cultureel feest. Maar om de kerk van Goaiïngea werkelijk om te toveren tot een gebouw waar vreugde en verdriet werd gevierd in kerkelijke en buitenkerkelijke context was andere koek. Het alternatief, verkopen aan een derde partij, was voor Age Bootsma onbestaanbaar. ,,Doe fielde ik hiel dúdlik: ik woe dy my sa fertroude tsjerke behâlde foar it doarp.”

En niet alleen hij. ,,Hiel opfallend. Der kamen foaral net-tsjerkliken oan ’e doar om te sizzen dat se de tsjerke net kwyt woene. Dit gebou stiet midden yn it doarp. In bedriuw deryn sette mei dat tsjerkhôf deromhinne, woe der net yn. En ek in oar ‘geloofsgenootschap’ paste net yn ús idee fan doarp wêzen.” Toen de kerkrentmeesters bij de kleine culturele commissie langskwam om te praten of zij het gebouw over wilde nemen, stelden ze twee voorwaarden. ,,It doarp moast efter ús stean, en wy woene dat der neist trou- en routsjinsten noch seis tsjinsten yn it jier yn dizze tsjerke hâlden waarden. Sa soe de oarspronklike funk-sje fan it gebou oerein bleauwe.”

Slechts twee vergaderingen waren er nodig om groen licht van het dorp te krijgen. Er kwam een financieel plan, de mogelijkheid tot donateurschap en er werden fondsen aangeschreven. In december 2014 werd de kerk overgedragen aan de Stichting.

Musici staan in de rij

De culturele commissie van de Stichting draagt zorg voor de maandelijkse concerten in de kerk. Het op zoek gaan naar mooie voorstellingen verandert steeds vaker in aanvragen van buiten. ,,De musisi steane yn ’e rige. En dat binne echt net de minsten. Meie wy hjir spylje, freegje se dan. Bêst. Ien tredde fan it ponkje is foar tsjerke, de rest foar de optredende groep. Yn desimber hiene we sa it Charenton Ensemble yn hûs, musisi dy’t ynternasjonaal oan ’e dyk timmerje. Wêrom se hjir sa graach spylje? Omdat it hjir noflik giet sûnder allegearre gedoch. Omdat wy der wille yn hawwe. It wolkomspraatsje giet ek altyd yn it Frysk. Om de minsken in húskeamergefoel te jaan. Wy ferkeapje ek gjin kaartsjes. Nei ôfrin geane we mei it ponkje del.”

De Stichting is ook de vraagbaak bij rouw- en trouwdiensten. ,,Koene der yndertiid allinnich minsken út Goaiïngea begroeven wurde, no is der ek romte foar minsken dy’t in bân hawwe mei dit doarp.” Zelfs voor bijzondere gevallen staat de Stichting open. ,,As it even kin, geane wy mei de minsken mei.” Bootsma weet inmiddels hoe heilzaam dat kan zijn. ,,Famyljes fan fier komme soms tichter byelkoar troch hjir op fertroude grûn harren deaden te betinken.”

De uitluiddienst van vorig jaar zit nog vers in het geheugen. ,,Troch de reparaasje fan de klok hiene der yn 2019 fyftjin begraffenissen west sûnder dat de klok let hie. Doe’t de klok wer werom wie, kaam doarpsgenoat Sjoukje Ytsma mei it idee om dizze minsken út te lieden yn in spesjale tsjinst.” Zo gezegd, zo gedaan.

Conservatoriumstudent Arne Jansen Rensburg, die in de oude pastorie tegenover de kerk woont, werd gevraagd om orgel te spelen. ,,Der wiene sa’n sechtich famyljeleden. Sjoukje lies de nammen fan de ferstoarnen foar en Arne spile prachtige stikken fan Bach. Bea Algra spile dwersfluit. De klok waard let doe’t we bûten wiene en ik hie kreakelingen helle foar nei ôfrin by de kofje yn de Kosterij. ‘No lizze se fijn’, seine de minsken tsjin ús. Is dat net moai?”

De kerk maakt creatief, erkent Bootsma. In november kleurde de kerk oranje in het kader van de internationale actie Orange the World om aandacht te vragen voor geweld tegen vrouwen. Een organist die tijdens het bezichtigen van de kerk even op het orgel wil spelen? ,,Dat moat altyd wêze, de tsjerke stiet foar eltsenien iepen.”

,,Ik reitsje wier noait útpraat oer dizze tsjerke”, gaat Bootsma enthousiast verder, ,,En wat hiel bysûnder is: wy witte sa stadichoan ek net mear wa’t wol of net tsjerklik is.”