Gemeente Brantgum-Waaxens heeft zes leden, maar restaureert kerken

De dorpen Brantgum en Waaxens tellen samen nog geen 250 inwoners, de plaatselijke hervormde gemeente heeft zes leden. Maar de monumentale kerken worden grondig opgeknapt.

Onder de houten vloer in Brantgumwerd tijdens de restauratie een gangpad van grafstenen ontdekt.

Onder de houten vloer in Brantgumwerd tijdens de restauratie een gangpad van grafstenen ontdekt. Foto: Jan Spoelstra

„De mensen hier zijn best kerkelijk, maar ze gaan op zondag allemaal ergens anders heen”, zegt Andries van der Schaaf in de kerk van Brantgum. „Op zondagochtend zie je ze naar verschillende kerken in de omgeving rijden.” Van der Schaaf is penningmeester van stichting Silean, die de monumentale twaalfde-eeuwse kerken van Brantgum en Waaxens in bezit heeft. Daarnaast is hij kerkenraadslid van de Hervormde Gemeente Brantgum-Waaxens. „Die gemeente telt zes lidmaten, vier van hen zitten in de kerkenraad. Wij vinden: ook al brandt er nog maar één vlammetje in het dorp, ook dat vlammetje moet je brandend houden.”

Steen viel naar beneden

,,We zijn onderdeel van de Protestantse Kerk in Nederland, maar we noemen ons nog altijd een hervormde gemeente, omdat er in deze dorpen geen gereformeerde kerk was om mee samen te gaan.” De hervormde gemeente komt nog twee keer per jaar samen: met Kerst en op oudejaarsavond. „Dan is het hier druk, met Kerst zit de kerk vol met zo’n 75 bezoekers, op 31 december komen ook nog zo’n dertig mensen.”

Wie afgelopen december de diensten in Brantgum bezocht, kon zien hoe de kerk het afgelopen jaar is opgeknapt. Voor de opknapbeurt brokkelde het stucwerk van de muren en rotte veel houtwerk.

„Ik zag laatst op RTV Noord dat de kerk in Oostwold, in Oost-Groningen, dicht moest omdat er allemaal puin uit het plafond viel. Dat was hier ook het geval.”

Van der Schaaf wijst naar boven, naar een stenen rand die de overgang tussen de muren en het plafond markeert. „Dat viel gewoon naar beneden. Het kon echt niet meer.”

Alles kost geld

Naast de noodzakelijke restauraties heeft de kerk ook een kleine moderniseringsslag ondergaan: er zijn een keukentje en een wc aanbracht, drempels zijn verwijderd zodat ook mensen in een rolstoel of met een rollator naar binnen kunnen. „En we hebben aan de buitenkant rondom verlichting aangebracht, net als bij de Sint-Vituskerk in Stiens.”

Ook al brandt er nog maar één vlammetje in het dorp, ook dat vlammetje moet je brandend houden

Er waren tegenvallers, zoals altijd bij een verbouwing: „Wij liepen vooral bij het plafond tegen problemen aan. Dat zat los en moest weer goed vastgezet. Dat kostte extra tijd en geld, terwijl alles al zoveel geld kost: als bijvoorbeeld een archeoloog iets komt onderzoeken ben je zo bijna duizend euro verder. Maar we hebben ook leuke ontdekkingen gedaan: toen we de houten vloer verwijderden bleken er onder het gangpad allemaal oude grafstenen te liggen.” In de vernieuwde houten vloer is een luik gemaakt, zodat geïnteresseerden de stenen kunnen bekijken.

Stichting Silean kreeg de kerken van Brantgum en Waaxens eind 2018 in bezit. „De hervormde gemeente deed ze toen aan ons over. De kerken hadden ook naar de Stichting Alde Fryske Tsjerken kunnen gaan, maar die vragen een bruidsschat én inzet van tien vrijwilligers om activiteiten te organiseren. Die vrijwilligers hebben we niet. Wij kregen geld erbij van de gemeente om de kerken te restaureren. Nu de restauratie van deze kerk is afgerond, starten we met het opknappen van de kerk in Waaxens. Gelukkig is die er minder slecht aan toe.”

De stichting werd destijds opgericht om meer zeggenschap te hebben over het eigen geld. „De gemeente moest vroeger altijd heel veel geld afdragen aan de landelijke kerk, voor het werk dat toen nog vanuit Leidschendam werd gedaan. Veel hervormde gemeenten hebben toen een aparte stichting opgezet waarin bijvoorbeeld een deel van het grondbezit en van de financiën werd ondergebracht, om zo zoveel mogelijk geld aan de gemeenschap in de dorpen te kunnen besteden. Wij hebben ook redelijk wat grond. Vanuit de inkomsten die we uit de pacht halen, kunnen we als stichting de kerken bijhouden nu de basis weer goed is.”

* Zondag 9 februari wordt de gerestaureerde kerk van Brantgum geopend met een bijeenkomst tussen 15.00 en 17.00 uur

Nieuws

menu