Dit artikel is vandaag gratis

Henk Kuindersma (1946-2021), godsdienstpedagoog in hart en nieren

Henk Kuindersma, hier in juli 2021, rond de verschijning van het boek 'Nooit meer een kleurplaat'. Foto: Marcel van Kammen

Op woensdag 6 oktober is Henk Kuindersma (75), godsdienstpedagoog en oud-docent, uit Dokkum overleden. Hij is van grote betekenis geweest voor een nieuwe visie op geloofsoverdracht aan jonge generaties.

Met het overlijden van dr. Henk Kuindersma is ons een godsdienstpedagoog in hart en nieren ontvallen. Zijn hele werkzame leven heeft hij zich ingezet voor godsdienstonderwijs aan kinderen en jongeren.

Henk Kuindersma (Joure, 7 juli 1946) begon zijn werkzaamheden in het basisonderwijs. Ondertussen, gesteund en gestimuleerd door zijn vrouw Jannie, bekwaamde hij zich verder in de onderwijskunde, de algemene pedagogiek en de godsdienstpedagogiek aan de Rijksuniversiteit Groningen.


Promotie

Dat leidde tot veel publicaties in de vorm van artikelen en uiteindelijk in juni 1998 tot een promotie bij prof. Gijs Dingemans en prof. Albert Ploeger op een proefschrift, getiteld Godsdienstige communicatie met kinderen door symbooltaal . Hij pleitte in dit proefschrift voor vernieuwing in het Nederlandse godsdienstonderwijs en liet zich daarbij inspireren door de Duitse godsdienstpedagogen Halbfas, Baudler en Biehl, die aandacht vroegen voor godsdienstige taal als symbooltaal.

Met dit als achtergrond ging Kuindersma op zoek naar een aanpak van het godsdienstonderwijs, waarin kinderen zelf een actief aandeel hebben in het vertrouwd raken met de dingen van geloof. Anders dan de praktijk tot dan toe, die meer verkondigend van karakter was en gepaard ging met een meer passieve houding van de kinderen.

Henk Kuindersma werd directeur van, wat toen heette, het Katechetisch Centrum van GCO Fryslân, indertijd gevestigd aan de Sixmastraat in Leeuwarden. Daar was alle materiaal op het gebied van godsdienstonderwijs voorhanden en vonden niet alleen docenten, maar ook veel predikanten en catecheten materiaal voor hun lessen en hun catechese. Later verhuisde dit centrum naar de NHL Hogeschool en Kuindersma verhuisde mee: hij werd docent godsdienstpedagogiek en opleidingscoördinator van de HBO-theologie-opleiding aan de NHL. Hij heeft daar veel studenten begeleid bij hun studie, zeker als het ging om een bijzonder studietraject of als de studie eens een keer niet zo wilde vlotten.


Aanspreekpunt voor studenten

Tijdens de pauzes tussen de colleges in was hij altijd te vinden in het restaurant, waar de studenten hun broodje aten, rondlopend en deze en gene aansprekend en zelf ook aanspreekpunt voor menigeen. ,,Management by walking around” noemde hij dat. Bij zijn afscheid in 2006 zongen de studenten hem toe: “Uw lessen waren leerzaam en ook wijs, van ons krijgt u de allerhoogste prijs.”

Na zijn afscheid van de NHL bleef Kuindersma actief op godsdienstpedagogisch gebied. Hij werd docent aan de Protestantse Theologische Universiteit en bleef regelmatig publiceren over zijn geliefde onderwerp: Kindertheologie: theologie met en van kinderen. Hij schreef een verhalenbundel met kerstverhalen en maakte, veelal in samenwerking met anderen, materiaal voor het godsdienstonderwijs. Ook na zijn pensionering ging hij door: nu als ,,freelance godsdienstpedagoog”.

Op het Fries Godgeleerd Gezelschap, waarvan hij lid was, kon hij haast niet ophouden te vertellen over nieuwe ontwikkelingen en publicaties op het gebied van godsdienstonderwijs en kindertheologie. Over hoe hij met zijn eigen kleinkinderen op ontdekkingstocht ging in de Grote Kerk van Dokkum en hen allerlei dingen liet ontdekken.

Deze zomer nog verscheen een publicatie van hem en Maartien Hutter: Nooit meer een kleurplaat , een boek om kinderen te helpen, zelf de Bijbel en het geloof te ontdekken. En zelfs de laatste weken, toen hij al ernstig ziek was, bleef hij belangstellend voor de nieuwste ontwikkelingen op zijn vakgebied en dat van de theologie.


Moslim-versie van Jona

Naast zijn enthousiasme sprak Henk Kuindersma ook wel eens zijn zorgen uit over de ontwikkelingen in kerk en samenleving. Kinderen en jongeren weten weinig meer over Bijbel en geloof en er is niet altijd een open houding tegenover anders gelovigen. Met zijn verhaal over Jona en Joenoes (de moslim-versie van Jona) paste Kuindersma zijn inzichten ook interreligieus toe. Hij hoopte dat dat brede navolging zou vinden. Idealistisch? Misschien wel. Maar idealisten zijn hard nodig, anders treedt er geen vernieuwing op.

Met zijn enthousiasme en dat vleugje idealisme heeft Kuindersma velen in de wereld van het onderwijs aangesproken en een weg geopend naar nieuwe manieren van geloofsoverdracht. Velen zullen aan Henk Kuindersma terugdenken met sympathie en dankbaarheid.

* Dr. Bertus Nijendijk is emeritus-predikant en oud-docent en opleidingscoördinator van de voormalige theologie-opleidingen van de NHL Hogeschool

* De uitvaartdienst is op woensdag 13 oktober in de Grote of Sint Martinuskerk in Dokkum. Aanvang is 11.00 uur