Herontdekte Friese kloostergeschiedenis in nieuwe wandelgids

Naast het Claerkamppad, het Jabikspaad en het Sint Odulphuspad is er sinds kort het Bonifatius Kloosterpad. Fervent wandelaar en auteur Fokko Bosker schreef twee boeken over zijn ontdekte route, die vandaag worden gepresenteerd.

Fokko Bosker: ,,Monniken hebben in de middeleeuwen veel invloed gehad op het landschap.”

Fokko Bosker: ,,Monniken hebben in de middeleeuwen veel invloed gehad op het landschap.” Foto: Jilmer Postma

Het Karmelklooster in Drachten is een van de weinige authentieke kloostergebouwen die Fryslân nog kent. En daarbij een klein knooppunt in het Bonifatius Kloosterpad. Fokko Bosker trekt daar zijn vertrouwde wandelschoenen aan, zet zijn hoed op en loopt een stukje van zijn route. Ondertussen vertelt hij over zijn nieuwe boeken.

De wandelgids Bonifatius Kloosterpad van Boskers hand bevat twaalf aaneengesloten etappes en dertien lokale rondwandelingen langs (voormalige) kloosterplekken. In totaal is het wandelnetwerk – gelegen in oostelijk Fryslân – zo’n 450 kilometer lang. De eerste wandeling begint op Schiermonnikoog, de laatste eindigt in Wolvega.

Maar een wandelgids alleen was niet voldoende, vertelt de publicist, die eerder werkzaam was als journalist bij de Leeuwarder Courant „Het Friese landschap is door de eeuwen heen gelaagd geworden en bevat meerdere facetten: het is een natuur- en cultuurlandschap”, zegt hij. „Monniken hebben in de middeleeuwen veel invloed gehad op het landschap. Denk aan dijkenbouw en het aanleggen van sluizen. Veel mensen zien die gelaagdheid van Fryslân niet of niet meer, en vinden hun omgeving dus niet heel erg bijzonder.”

Het landschap heeft zich door de jaren heen ontwikkeld en dat wil Bosker graag laten zien. „Je hoeft niet ver weg te gaan om mooi landschap te zien. Ook in je eigen omgeving kan je veel geluk vinden in kleine aspecten van het landschap. Je moet het verhaal van de betreffende omgeving wel kennen om ervan te kunnen genieten. In de buurt van Anjum stond in de middeleeuwen bijvoorbeeld een klooster. Dit staat er nu niet meer, maar in het landschap kan je dankzij de hoogte in de weiden nog precies zien waar het vroeger heeft gestaan.”

Met zijn twee nieuwe boeken doet hij ook een oproep tot het beschermen van het Friese landschap. „Er komt steeds meer bebouwing en er blijft industrie bij komen. We lopen tegen de grenzen van de groei aan. Door mensen te laten zien hoe bijzonder dat landschap is, hoop ik ook dat ze er (nog) beter voor gaan zorgen.”

Hokjesdenken

Langs vele oude kloosterplekken lopen, lijkt een nogal religieuze onderneming. Bosker vindt dat wel wat meevallen. „Toch kun je niet 450 kilometer langs dit soort plekken lopen, zonder je enigszins te bezinnen”, zegt hij lachend. „Ik zie tegenwoordig veel mensen wandelen. Pelgrimeren staat vandaag de dag veel meer in het teken van ‘de zinnen verzetten’. Wandelaars zetten een stapje opzij in een maatschappij die alsmaar doorgaat. Door te wandelen kom je uit de maalstroom en letterlijk weer bij je zinnen.”

Bosker is met het geloof opgevoed, maar gelooft nu vooral in algemene waarden, zoals aandacht en zorg voor mens en natuur en gemeenschapszin, die voor een deel ook in het geloof terug te vinden zijn. „Waar ik in ieder geval niet in geloof zijn dogma’s. Bijvoorbeeld: ‘Ik geloof wel, jij niet. Dus ik ga naar de hemel en jij dus niet. Ik houd niet van dat hokjesdenken.”

Wandelaars zetten een stapje opzij in een maatschappij die alsmaar doorgaat

Zijn inclusieve benadering in het leven, is ook terug te vinden in zijn twee nieuwe publicaties. „In mijn boeken laat ik de geschiedenis door de eeuwen heen zien. Op het gebied van het landschap, maar ook de ontwikkeling van het religieuze leven op de plekken waar je langskomt. De ene eeuw is niet belangrijker dan de andere. Niet alleen eeuwenoude natuur heeft zijn charme. Jongere, aangelegde natuur kan dat ook hebben.”

Een plek die Bosker vooral bij is gebleven is Schiermonnikoog. ‘Schiermonnikoog was in de middeleeuwen een uithof van het klooster Claerkamp bij Rinsumageast. [...] Met de reformatie in 1580 en het afzweren van het katholieke geloof door de Friese Staten was het gedaan met de monniken op het eiland’, valt er te lezen in zijn verhalenboek. Toch kwamen er, eeuwen later, weer monniken. Begin 2015 streek er een aantal geestelijken neer vanuit Abdij Sion in Diepeveen. Begin dit jaar doopten ze de Herberg Rijsbergen om tot Klooster Schiermonnikoog, waar ze nu wonen.

„Ik was daar natuurlijk voor een wandeling langs het klooster, maar heb ook een van de diensten in het kapelletje meegemaakt. Daar hoorde ik vier monniken prachtig zingen. Dat raakte me wel. Het zijn kleine momenten, maar die kunnen tegelijkertijd groots zijn.”

Bosker stipt bijzondere plekken als deze dan ook aan. „Mensen moeten natuurlijk helemaal zelf weten of het hen net zo aanspreekt, maar ik vind dit soort bijzondere plekken en situaties, die aansluiten bij het gedachtegoed van het Bonifatius Kloosterpad, wel de moeite waard om te noemen.”

Commissaris van de Koning

Bosker heeft inmiddels al meer dan een dozijn wandelboeken op zijn naam staan. „Er zijn altijd zaken waarmee je rekening moet houden. Bijvoorbeeld dat het beginpunt goed toegankelijk moet zijn met het openbaar vervoer. Daarnaast is het leuk dat de routes ook langs zogenoemde refugio’s gaan. Dit zijn kerken of slaapplekken bij particulieren waar mensen kunnen overnachten. Het kan dan maar zo zijn dat je op een veldbed onder een orgel ligt te slapen. Ik heb het zelf tijdens het lopen van de route in het kerkje van Terband gedaan. Een bijzondere ervaring.”

De presentatie is vandaag (15.30 uur) in de Bonifatiuskapel in Dokkum. Commissaris van de Koning Arno Brok neemt de eerste boeken in ontvangst. „Lammert de Hoop, woordvoerder van het Bisdom Groningen-Leeuwarden, heeft meegewerkt aan het boek en had contact met Brok. Lammert vertelde Brok over ons project waar hij zeer in was geïnteresseerd. Vandaar dat hij ook bij de presentatie is. Ik zorg er altijd wel voor dat mijn boeken feestelijk worden onthaald, maar dit is natuurlijk wel erg bijzonder. Het is dan ook een wat groter project dan normaal. Informatie over het Bonifatius Kloosterpad is nu bijvoorbeeld ook in het Duits beschikbaar. Zo kunnen Duitse toeristen ook al het moois van Fryslân ontdekken.”

Bonifatius Kloosterpad Routegids. Fokko Bosker. Bornmeer Noordboek, 17,90 euro. Bonifatius Kloosterpad Wandelverhalen. Fokko Bosker. Bornmeer Noordboek, 19,90 euro

Nieuws

menu