Dit artikel is vandaag gratis

Ik schrik me rot als ik mezelf zo zie. Ik kan genieten van de natuur, maar dat is nog iets anders dan samenleven met dieren, vogels en planten

Hans Burger. Foto: Melle Rozema

Zondag was het de eerste adventszondag. Christenen kijken uit naar de komst van Gods koning. Door hem wordt God weer koning op aarde. Hij zal ook de eerste zijn sinds Adam en Eva die als mens weer doet wat God had bedoeld bij de schepping: heerschappij voeren over de vissen, de vogels, het vee, de aarde en alles wat daar rondkruipt.

Heel lang heb ik bij dat menselijke koningschap alleen gedacht aan een koning die over mensen regeert. Als het koningshuis van David wordt hersteld, regeert Gods koning over de mensen van Gods volk. Maar hoe was dat bij Adam? Als God de mens heeft geschapen om koning te zijn in zijn schepping, gaat het dan wel om koningschap over mensen? Gaat het niet eerder om koningschap over dieren, vogels, vissen, planten?

Voor mij was het een eye-opener om mensen te zien als koningen over dieren, vogels, vissen, planten. De Narnia-verhalen van C.S. Lewis helpen om mensen zo te zien. Peter, Susan, Lucy en Edmond regeren in Narnia als zonen en dochters van Adam en Eva ook over dieren zoals Tumnus, de bever. Maar eerlijk gezegd: ik schrik me rot als ik mensen zo ga zien.

Hart voor zijn onderdanen

Een goede koning heeft hart voor zijn onderdanen. Hij kent ze en is gericht op hun recht en hun vrede. Als er vrede is, kun je leven, tot bloei komen en vrucht dragen. Hoe goed kennen wij mensen de dieren, de vogels, de vissen en de planten? In hoeverre zijn wij gericht op hun vrede?

We stevenen af op een ecologische crisis. Met onze techniek zijn we in staat om grootschalig dieren te laten uitsterven, raaigras-woestijnen te creëren, de zee leeg te vissen, planten die in de weg staan dood te spuiten, ecosystemen kapot te maken. Met die techniek houden we onze medeschepselen op afstand en bedreigen we hun bestaan, alsof er een strijd is tussen mensen en de rest van de schepping.

Meer techniek

Als de ecologische crisis ter sprake komt is de reactie vaak dat duurzaamheid belangrijk is en dat we hopelijk met nieuwe technische uitvindingen de problemen op kunnen lossen. Dan bedoelen we duurzaamheid voor mensen en gaat het over nog meer techniek. We zoeken naar oplossingen van losse problemen. We lossen een stikstofprobleem op, en een waterprobleem, en een klimaatprobleem. Stuk voor stuk vliegen we die problemen aan vanuit een wereldbeeld bepaald door maakbaarheid, probleemoplossend vermogen, techniek en menselijke belangen. Dat is de houding van een koning die van zijn onderdanen is vervreemd en wiens onderdanen lijden onder de verkokering van zijn wanbeleid. We blijven de wereld van dieren en planten koloniseren, zodat wij kunnen doorgaan met consumeren.

Ik schrik me rot als ik mezelf zo ga zien. Mijn tuin is niet dicht getegeld en ik heb een regenton, maar heel groene vingers heb ik niet. Ik ben er slecht in om vogels en planten te herkennen. Ik kan genieten van de natuur, maar dat is nog iets anders dan samenleven met dieren, vogels en planten.

Advent

Met advent verwachten we onze koning. Die koning maakt mensen weer tot koningen zoals Adam en Eva waren bedoeld. Ik hoop van harte dat de Geest van die koning ons zal veranderen in mensen die hart hebben voor dieren, vogels, insecten, planten, en die gericht zijn op hun recht en hun vrede.

Dat betekent dat onze houding ten opzichte van de niet-menselijke schepping fundamenteel moet veranderen. We zullen mensen moeten worden die de niet-menselijke schepping niet langer koloniseren, uitbuiten, en als vijand behandelen; maar koningen worden die samenwerken met hun onderdanen om veerkrachtige en regeneratieve ecosystemen te bevorderen. Hoe kunnen we samen met dieren, planten, micro-organismen, het bodemleven in een holistische aanpak een manier van leven ontwikkelen waarin vervuiling wordt afgebroken, biodiversiteit toeneemt, de bodem vocht opneemt en vasthoudt, het bodemleven floreert, planten diep wortelen en vrucht dragen, CO2 uit de lucht wordt omgezet in koolstof in plant en bodem, het leefklimaat aangenamer wordt, enzovoort?

Ik hoop op een groene Advent!

Hans Burger is universitair hoofddocent systematische theologie aan de Theologische Universiteit Kampen. Hij schrijft dit artikel als lid van de gezamenlijke onderzoeksgroep BEST (Biblical Exegesis and Systematic Theology) van de Theologische Universiteiten in Apeldoorn en Kampen.

Nieuws

menu