Dit artikel is vandaag gratis

Een impuls voor het toerisme via kerken aan de Waddenkust. Friese én Groninger kerken doen mee aan een proefproject

Joute Bouma geeft een rondleiding aan Sjoerd Anjema uit Dokkum, die dinsdag de kerk van Hegebeintum bezocht. Een van de kerken die in het proefproject wordt opgenomen. Foto: Lodewijk Born

Stichting Alde Fryske Tsjerken en Stichting Oude Groninger Kerken willen met een proefprogramma het bezinningstoerisme langs het waddengebied in het Noorden stimuleren.

In 2023 vindt langs de Noord-Hollandse, Friese en Groninger Waddenkust de Landschapstriënnale Dynamische Waddendelta plaats. Gedurende de hele maand september worden activiteiten gehouden op het gebied van landschap, erfgoed, kunst en cultuur, die aandacht schenken aan het verleden, heden en toekomst van dit bijzondere kustlandschap.

Het idee is om nu ook kerkgebouwen daarbij te betrekken. Immers: ‘Kerken maken een belangrijk deel uit van dit kustlandschap. Als baken zijn ze al van grote afstand herkenbaar in het open kustlandschap’, zo is te lezen in het jaarverslag van Stichting Alde Fryske Tsjerken (SAFT).

De kerkgebouwen hebben een belangrijke rol in lokale gemeenschappen, als plekken van bezinning en zingeving. Daarnaast zijn het markante, cultuurhistorische bouwwerken, die hooggewaardeerd worden door recreanten. ,,We zijn al een jaar, samen met studenten van NHL Stenden, bezig om te kijken wat de mogelijkheden zijn”, vertelt directeur Hester Simons van Stichting Alde Fryske Tsjerken.

Uit die analyse blijkt dat er aan de Waddenkust al heel wat activiteiten, bezienswaardigheden, maar ook eet- en overnachtingsgelegenheden zijn die het mogelijk maken om zo’n ‘kerkenroute’ langs de kust te realiseren. ,,Het is vooral dat we wat er al is, meer bekendheid moeten geven.”

‘Walk on the wild side’

Door middel van het opzetten van een route langs acht markante kerkgebouwen moeten verhalen worden ontsloten en de karakteristieken van het ruige landschap naar voren worden gebracht. ,,Zo wordt er een infrastructuur gecreëerd van cultuur, mensen, initiatieven en ondernemerschap.” De naam van het project verwijst naar Walk on the wild side – wat velen wellicht kennen als het nummer van Lou Reed.

Simons: ,,De kerken van onze stichtingen markeren een spannend pad langs de noordelijke waddenkust. Het zijn bakens voor plekken waar veel is gebeurd en waar het goed bezinnen is. Als je dit pad volgt, treed je eigenlijk in de wilde geschiedenis van de noordelijke kust, vandaar de titel Take a Walk on the Wild Side.”

Voor de proef heeft SAFT nu het oog laten vallen op de kerken van Oostrum, Holwerd, Hegebeintum en Sint-Jacobiparochie. Stichting Oude Groninger Kerken wil de kerken van Hornhuizen, Usquert, Bierum en Termunten voor het project gebruiken. ,,We willen het voor de zomer van 2023 klaar hebben, zodat het kan functioneren als een ouverture richting de Landschapstriënnale. Daar zouden we dan met extra activiteiten nog bij kunnen aansluiten in september.”

Tsjemping

Ook op een ander terrein worden kerken van de Friese stichting al gebruikt door toeristen, en met name mensen die op pelgrimage zijn. Er kan inmiddels in negentien kerkgebouwen van Stichting Alde Fryske Tsjerken overnacht worden in het kader van ‘Tsjemping’, in zogenoemde refugio-kerken.

Het is sinds april 2018 mogelijk om te slapen in de Friese kerken. Dit zogenoemde ‘Tsjemping’ – een samenvoeging van het woord ‘tsjerke en camping’ - is bedoeld voor pelgrims - leden van het Genootschap van Sint Jacob - en voor donateurs van de Stichting Alde Fryske Tsjerken. Zij kunnen voor een klein bedrag een nachtje slapen (twintig euro). ,,Het is heel succesvol. We horen zelfs van plaatselijke kerken terug dat ze er best wat werk van hebben.” Pelgrims overnachten op een veldbed en verder is er niet veel luxe - ,,het is wat spartaans” – maar dat schrikt mensen niet af.

Goed financieel jaar

Stichting Alde Fryske Tsjerken sloot het jaar 2021 af met een donateursaantal van 4214. Daarmee bleef dat aantal vrijwel stabiel (-7). Er is een totaal eigen vermogen van 10,3 miljoen euro. Er is zo’n negen ton toegevoegd aan de reserves. Dat kwam mede door ,,legaten en het rendement op ons vermogen”, legt Simons uit. De reserves zijn nodig voor bijvoorbeeld toekomstige restauraties en het onderhoud van de kerken. Er waren in het coronajaar minder inkomsten uit de exploitatie van kerken omdat die veelal dicht moesten blijven.

Naast het bestuur en de eigen ‘kantoororganisatie’ (4,9 fte), zetten ongeveer driehonderd vrijwilligers zich lokaal in voor de kerk in Plaatselijke Commissies. ‘Vrijwilligers vertegenwoordigen een aanzienlijke waarde. De gekapitaliseerde waarde van hun inzet komt overeen met de kosten van een flink aantal arbeidsplaatsen. Het bestuur van de stichting beseft terdege dat zonder de betrokkenheid van deze mensen haar wens om het kerkenbezit als een verzameling ‘levende stenen’ te ‘exploiteren’, praktisch onuitvoerbaar is.’

SAFT heeft op dit moment 55 kerken, twee klokkenstoelen en zeven begraafplaatsen in haar bezit. In 2021 kwamen daar onder meer de Mariakerk in Buitenpost en de PKN-kerk van Harich bij.

In 2021 zijn er ook gesprekken gevoerd met kerkbesturen die informatie wensten over de overnameprocedure van de stichting. In sommige gevallen zijn dit slechts oriënterende gesprekken geweest, in andere gevallen zijn er stappen gezet, inspecties uitgevoerd en heeft er ook al een voorlopige waardering plaats gevonden. In totaal is er met zeven kerkbesturen gesproken. Simons: ,,In ieder geval verwachten we dit jaar nog één kerk over te nemen, maar de bekendmaking van overnames vindt altijd in nauw overleg plaats met het kerkbestuur, als zij er klaar voor zijn.”

Nieuws

menu