Dit artikel is vandaag gratis

Je kunt geen ambtsdragers meer vinden voor je kerkenraad? Leer van elkaar - en hoor eens hoe een andere Friese gemeente het doet

Classispredikant Wim Beekman in de kerk van Koudum. ,,,Er gebeurt heel veel, maar vaak weten we het niet van elkaar.”  Foto: Simon Bleeker

Het vinden van ambtsdragers is een groot in probleem in veel Friese kerkelijke gemeenten. Bestuursstructuren moeten lichter, zo is het advies. Goede ideeën daarover kunnen straks gedeeld worden in Workum.

Thea Loonstra (46) is scriba van de Gereformeerde Kerk van Broeksterwâld- De Falom, een reguliere PKN-gemeente in Fryslân. Eind mei 2018 begon ze in die functie en haar vier jaar in de kerkenraad zitten er bijna op. ,,Ik weet dat het destijds wel even zoeken was om deze functie vervuld te krijgen”, vertelt ze. ,,Ze zijn bij meerdere mensen langs geweest.”

Ze zei er zelf heel bewust ‘ja’ op: ,,Mijn motivatie was: als iedereen nu eens één termijn in de kerkenraad voor zijn rekening neemt, dan moet dat toch met elkaar te realiseren zijn?”

Het is volgens haar ook geen goed signaal naar potentiële kerkenraadsleden toe dat áls ze ja op zo’n vacature van ouderling, diaken of kerkrentmeester zeggen ,,bang moeten zijn dat ze er misschien wel tien, twaalf of zestien jaar’’ in zitten.

Andere aanpak

Het niet kunnen vinden van ambtsdragers in de kerk is al decennia een groot probleem. Friese gemeenten moeten van elkaar gaan leren hoe ze het anders kunnen doen. Kerkelijke gemeenten moeten ophouden om koste wat het kost grote kerkenraden in stand te houden en vacatures te vervullen, zei classisdominee Wim Beekman vorig jaar al in het Friesch Dagblad .

Dat de kerkenraden niet meer te bemensen zijn is, na de kerkverlating van de generatie onder de vijftig jaar, volgens Beekman ,,hét grote thema” op dit moment. ,,Grotere gemeenten en kerkenraden redden het steeds minder om de kerkenraad zo groot mogelijk te houden. Veel aandacht en energie besteden ze aan de zoektocht naar nieuwe ambtsdragers. De kerkenraadsagenda’s lopen ermee vól”, zei hij destijds bij een lezing in Dokkum. Daarover schreef hij -als alarmbel - eerder al het rapport Als een kleine gemeente kwetsbaar wordt.

Vorige week nam de Classis Fryslân - de provinciale kerkvergadering van de Friese PKN-gemeenten - de notitie Als ambtsdragers gaan ontbreken aan . ‘In vrijwel alle Friese protestantse gemeenten zetten veel vrijwilligers de schouders onder het kerkenwerk. Het grootste deel van het kerkelijk leven wordt door vrijwilligerswerk gaande en staande gehouden’, schrijft Beekman daarin.

Kerkenraden hebben, groot en klein, ook bijna allemaal dezelfde zorg: ‘Wij kunnen moeilijk ambtsdragers vinden om de zittende kerkenraadsleden op te volgen. Wij hebben vrijwilligers genoeg, maar ambtsdragers te weinig.’ Hierdoor raken op meerdere plaatsen kerkenraden onderbezet.

Ook betrokken gemeenteleden zijn minder in staat en bereid voor vier, acht of zelfs twaalf jaar met z’n allen voor alles in de gemeente verantwoordelijk te zijn. Ambtsdragers vinden voor de zware kerkelijke bestuursstructuur wordt daarom lastig.

Meer en meer ziet de classisdominee dat gemeenten ertoe overgaan ,,de kerkenraad niet meer zo groot mogelijk te houden, maar zo klein mogelijk te laten zijn”. Beekman: ,, Geen groot bestuur dat van bovenaf alles regelt, maar een lichtere bestuursstructuur. Met een kleinere kerkenraad die van onderaf de arbeid van groepen vrijwilligers ondersteunen en faciliteren, die met het talent dat zij hebben, en voor een bepaalde periode, actief zijn.”

Andere structuur

Ook in Broeksterwâld-De Falom gaat het nu die kant op. Daar is een kerkenraad van zeventien personen. Daar wordt nu onderzocht hoe de kerkenraad een andere structuur kan krijgen. ‘Omdat we acht (ja écht) vacatures hebben dit jaar. Omdat de stoelen bij wijze van spreken nog warm zijn, waar we vorig jaar bij u op zaten om jou/u te vragen voor een ambt. Wij kunnen én willen gewoonweg niet nu alweer met deze werkzaamheden aan de slag’, zo werd begin dit jaar gemeld in kerkblad Geandewei .

De gemeente is ‘niet radeloos of moedeloos’, maar erkent wel ‘dat er een uitdaging ligt’. Er werd al veel langer over gesproken in de kerkenraadsvergaderingen en nu wordt geprobeerd dat heel concreet te maken.

Scriba Thea Loonstra vertelt dat de nieuwe werkwijze wordt aangepakt om uit de kramp te komen van het voortdurend moeten zoeken naar ambtsdragers. ,,Ik stop zelf omdat ik een andere bestuurlijke functie in een commissie buiten de kerk heb aangenomen en ik kan die twee dingen niet combineren. Ik heb een drukke baan en wil ook nog tijd overhouden voor het gezin.”

Creatief

Marco Roepers is in december begonnen als predikant in Achlum-Hitzum. Daar zijn ze op dit moment ook op zoek naar ambtsdragers. ,,We hebben drie vacatures”, zegt hij. Het krijgen ouderlingen is lastiger dan diakenen. ,,Daar zeggen mensen minder snel ja tegen dan het ambt van diaken. Terwijl het ouderlingschap op de keper beschouwd niet moeilijker of verantwoordelijker is dan het diakenschap.”

Het mooie van zijn nieuwe gemeente vindt Roepers dat ,,ze er altijd weer een mouw aan passen”. Ze zijn in Achlum-Hitzum ,,heel goed in creatieve oplossingen” bedenken. ,,Ik denk dat we daar ook naartoe moeten. We moeten accepteren dat we afscheid nemen van de traditionele vormen van kerk-zijn en ook hoe het ambt altijd is ingevuld.”

Zwaarte van het ambt

Dominee Jurrien Mol, predikant in Opeinde-Nijega-De Tike, zegt dat hij hoort dat mensen vooral aanhikken tegen een kerkenraadsfunctie ,,vanwege de zwaarte van het ambt”. Incidenteel bezoekwerk willen ze bijvoorbeeld wel doen, maar niet zich vastleggen voor een bestuursfunctie van minimaal vier jaar - of langer.

Mol is voorzitter van de landelijke Confessionele Beweging en zegt dat dit overal speelt, ,,uitgezonderd misschien in de kringen van de Gereformeerde Bond”. ,,Van confessionele gemeenten tot evangelisch getinte en vrijzinnige gemeenten. Ik hoor het ook veel van collega’s.”

Zelf is hij ook lid van de Classis Fryslân en Mol meent dat het goed is dat Beekman dit onderwerp in meerdere notities aan de orde heeft gesteld. ,,De nood is hoog.”

In zijn eigen Hervormde Gemeente (binnen de Protestantse Kerk) waren vier vacatures voor ouderling en diaken, maar degenen die op die post zaten waren herkiesbaar. ,,En die hebben allemaal weer ja gezegd. We hebben niet te klagen.”

Maar daarmee is het niet gezegd dat zoiets tot in lengte van jaren zo blijft. ,,Vaak is het een momentopname. Dat je nu geen vacatures hebt, betekent niet dat dit over een paar jaar anders kan zijn.”

In de kerkelijke gemeente van Mol geldt nog de regel dat alleen belijdende leden in de kerkenraad kunnen worden verkozen. ,,Maar ik weet ook dat er gemeenten zijn die dat loslaten - waarvoor de kerkorde ruimte biedt. Maar zo ver zijn wij nog niet.”

Provinciale conferentie

Op zaterdag 21 mei wordt er een provinciale conferentie gehouden in Workum, zo maakte de Classis Fryslân woensdag bekend. Daar zal Wim Beekman de rapporten toelichten en zal de Protestantse Gemeente Workum vertellen hoe er een samenwerking is ontstaan met de PKN-gemeenten van Gaast-Ferwoude en It Heidenskip. ,,Het gaat over twee aspecten: over hoe je kunt samenwerken en toch ook zelfstandig kan blijven. En ook over de problematiek van de ambtsdragers die in Fryslân speelt”, zo licht Beekman toe.

Gemeenten kunnen met elkaar in gesprek en van elkaar horen hoe dat op verschillende manieren wordt aangepakt. ,,Er gebeurt heel veel, maar vaak weten we het niet van elkaar.” Die goede voorbeelden delen moet nu zorgen dat gemeenten ook perspectief zien.

Omvang van kerkenraad en landelijke discussie

De kerkorde van de Protestantse Kerk in Nederland schrijft voor dat een kerkenraad in de regel uit minimaal zeven leden bestaat: een predikant, twee ouderlingen, twee diakenen en twee ouderlingen-kerkrentmeester. De synode van de PKN maakt het nu al mogelijk dat het bestuur van een classis in bepaalde gevallen kan toestaan dat een kerkenraad uit vier leden bestaat: een predikant, een ouderling, een diaken en een ouderling-kerkrentmeester.

Het thema van het symposium op 21 mei in Workum is ‘Friese kerken hebben toekomst’. Op de website van de Classis Fryslân (www.classisfryslan.nl) zijn onder meer de notities van ds. Wim Beekman te vinden. Het moet volgens de organisatoren ‘een dag zijn die moedgevend en positief’ is voor de deelnemers, zodat zij ‘geïnspireerd het kerkenwerk ter plaatse kunnen vorm geven’.

Op landelijk niveau vindt er meer dan tien jaar een theologische discussie plaats over de invulling van de ambten in de kerk (ouderling, diaken, ouderling-kerkrentmeester en predikant). De landelijke kerk neemt tot april 2023 de tijd voor de bezinning op de ombouw van de ambten, waar nu verschillende werkgroepen zich over buigen.

Nieuws

menu