Koster Jan Spoelstra kan vanuit de nok van de Augustinitsjerke veilig genieten van groen uitzicht | Serie: De Tsjerketoer

Toen hij ongeveer dertig jaar geleden begon als koster, balanceerde hij op twee plankjes in de nok van de Augustinitsjerke om de vlag uit te steken. Inmiddels is voor Jan Spoelstra (55) de situatie in de kerk van Augustinusga een stuk veiliger en kan hij ook eens rustig van het uitzicht genieten.

Uitzicht vanaf de toren van de Augustinitsjerke in Augustinusga.

Uitzicht vanaf de toren van de Augustinitsjerke in Augustinusga. Foto: Marchje Andringa

Spoelstra vormde met zijn vrouw Detsje ruim 25 jaar het vaste kostersechtpaar van de Protestantse Gemeente Augustinusga. De laatste jaren doen ze het binnen een pool van in totaal zeven vrijwilligers, want vele handen maken licht werk ,,en dan kinst ek ris in kear fuort, as fêste koster moatst der altyd stean.”

Een van de kosterstaken is het uitsteken van de vlag en ook voor schoonmaak of onderhoud aan de luidklokken - ,,as it fuortheljen fan krienêsten út de galmgatten” – moet Spoelstra af en toe de toren in. Het gaat via ladders naar de klokkenzolder en vandaar nog een stukje verder naar het vlaggenstokgat. Maar die ladders zijn goed verankerd en vlak onder de spits is een bordesje gemaakt waar je goed op kunt staan. ,,Ik mei dan wol graach dêr even hingjen bliuwe, even de wrâld oersjen, foaral as it sa moai grien is lykas no.”

Touw

Hoe hoog hij dan precies staat? ,,Ik haw it noch noait earne fine kinnen, faaks moat ik ris in tou sakje litte.” Wat hij wel weet, is dat de zogenoemde ingesnoerde spits van 1895 is, tot die tijd had de dertiende-eeuwse toren een zadeldak. Het kerkgebouw zelf is vroeg-veertiende-eeuws.

Spoelstra kan zich nog altijd verwonderen over hoe men destijds zonder moderne (meet)technieken zo’n machtig gebouw kon optrekken, ,,mei fan dy hege ferwulven en sa, dat it allegear kloppet. En ek dat it noch yn hast orizjinele steat is, kinst de skiednis fiele.”

Nou ja, er zullen oorspronkelijk meer fresco’s in gezeten hebben dan degene die bij de restauratie van 1954 -1957 weer aan het licht zijn gebracht, nadat ze eerder weggepleisterd waren. En in de Roomse tijd waren er allicht ook heiligenbeelden en dergelijke. ,,It is no in sober, miskien ek wat tsjuster gebou, mar wol echt it ikoan fan it doarp. Sjochst ek wol dat minsken dy’t neat mei it leauwen hawwe, wol jild jouwe of meihelpe as der wat foar tsjerke barre moat.”

Kerkhof maaien

Het kerkhof onder in beeld bijvoorbeeld ligt er zo keurig strak bij dankzij meerdere ploegjes van drie vrijwilligers, die steeds één maand het maaien voor hun rekening nemen. ,,Oan de ein fan augustus is it noch ien kear mei-elkoar in pear oerkes de hage snoeie en dêrnei in oerke noflik sitte mei in hapke en in drankje, as in soarte fan seizoensôfsluting.”

Op de foto, genomen in noordelijke richting, is ongeveer een derde van het dorp Augustinusga te zien. De weg heet de Geawei en wordt geflankeerd door een mix van nieuwe en oude gebouwen. De hoge schuur vlak voor de bocht is bijvoorbeeld een van de zes rijksmonumenten in het dorp. ,,In weinmakkerij, fan 1771”, weet Spoelstra. ,,De man dy’t der no wennet, brûkt it noch altyd as wurkpleats.”

Rechts voorbij de bocht, onder de bomen, staat een wit gebouw met een plat dak en twee dakkapelletjes. ,,Dat is it âlde doarpskafee, dêr sit no al jierren in fersekeringsbedriuw yn.”

Protestantse Gemeente Augustinusga

De Augustinitsjerke is de thuishaven van de Protestantse Gemeente Augustinusga, in 2010 ontstaan uit de plaatselijke Hervormde Gemeente en Gereformeerde Kerk. Ds. Inge Landman uit Aldeboarn heeft er een 20-procentsaanstelling als predikant, Erwin Kooistra uit Surhuisterveen is kerkelijk werker. De gemeente telt ongeveer vierhonderd leden, van wie volgens Spoelstra ,,in hurde kearn” van twintig tot dertig mensen naar de zondagse diensten komt. De Augustinitsjerke doet mee aan Tsjerkepaad, maar wel om de week. Hij is op de zaterdagen 17 en 31 juli, 14 en 28 augustus en 11 september te bezoeken van 13.30 tot 17.00 uur.