Dit artikel is vandaag gratis

Creativiteit in de Stille Week voor Pasen: van kruisweg langs tuinen in Camminghaburen in Leeuwarden tot de oliewijding in de Chrismamis. Dit gebeurt er allemaal in Fryslân

Naut, Emma, Senn, Jelka en Jeen van IKC Bonifatius in Sneek laten hun zelfversierde Palmpasenstok zien. Foto: Niels de Vries

Zondag begint de Stille Week voor Pasen. Voor kerkgemeenschappen de eerste keer dat er, na twee jaar pandemie, weer volop activiteiten en vieringen zijn. Een rondgang langs wat er gebeurt in Fryslân.

Predikanten en priesters die in een lege kerk het avondmaal en de eucharistie vierden. Plaatselijke Passion-wandelingen waar op het allerlaatste moment een streep door ging. En dan naar beeldschermen kijken op Eerste Paasdag, in plaats van met elkaar het U zij de Glorie, opgestane Heer zingen.

De afgelopen twee coronajaren voelde het rond Pasen unheimisch . Want het belangrijkste feest van de christelijke kerk – het toeleven naar en vieren van de opstanding van Jezus – is iets wat veel gelovigen toch het liefst samen willen beleven.

Kruisweg in tuinen

Misschien is het juist wel daarom dat er komende week heel veel gebeurt in Fryslân. Aan creativiteit geen gebrek. De bijzondere wandeling met Palmpasen, bijvoorbeeld, in de Leeuwarder wijk Camminghaburen. Op initiatief van de protestantse wijkgemeente De Schakel is daar de kunstwandeling ‘De Kruisweg’. In de tuinen van vijftien wijkbewoners zijn kunstwerken te zien. Het is een (beeld)vertelling over de laatste uren van het leven van Jezus.

,,Ze zijn gemaakt door kunstenaars en ‘creatievelingen’. Ook bijvoorbeeld twee groepen kinderen van IKC Alexia en de kindernevendienst hebben een statie gemaakt”, vertelt Judith Wietsma. ,,Het zijn panelen van zestig bij zestig centimeter, waarbij op een bordje staat wat het tafereel inhoudt. Ook kun je via een audiotour de kruisweg volgen.”

De wandeling begint om 9.45 uur bij het kerkgebouw aan de Havingastate 7. Maar het meedoen is niet aan deze tijd of datum gebonden, want de kruisweg kan nog tot en met maandag 18 april (tweede paasdag) op eigen gelegenheid afgelegd worden. In de Leeuwarder wijkgemeente is een paascyclus (Witte Donderdag, Goede Vrijdag, Stille Zaterdag). Op Stille Zaterdag is er een paaswake-tienerdienst. ,,Je merkt dat er echt het gevoel is: ‘hé, we kunnen dit weer doen”, zegt ambulant predikante Marije Hage.

Palmpasenstok

Kinderen van de IKC Bonifatius in Sneek maakten vrijdag hun Palmpasenstok af. Voor de groepen 1 en 2, waar Paula Overwijk de leerkracht is, een bijzonder moment. ,,Daarna zijn we naar het Bonifatiushuis gegaan en hebben daar met de kinderen gezongen voor de ouderen. Twee jaar lang kon dat niet door de coronabeperkingen.”

De zondag van Palmpasen, waarbij de intocht van Jezus op een ezel in Jeruzalem wordt herdacht, is het begin van de Goede Week, zoals de paascyclus ook wel wordt genoemd (zie kader).

City Life Church Leeuwarden gaat op Witte Donderdag naar buiten. ,,In samenwerking met onze eigen mannenbeweging Salvation4Men komen we samen in recreatiegebied De Groene Ster om te zingen en te luisteren naar een overdenking. In een bijzondere setting met vuurkorven”, aldus voorganger Nicolas van Amerom. ,,En we vieren de laatste maaltijd die Jezus met zijn leerlingen had.”

Afgesloten wordt met een stiltewandeling langs fakkels, via een korte route over de Groene Ster.

Vespervieringen

In de Nicolaaskerk in Stavoren zijn er de hele week vespers, vier korte vieringen. Die beginnen op maandag en duren tot en met Goede Vrijdag. In het bezinningsmoment (19.30 tot 20.00 uur) wordt er gebeden, worden er liederen gezongen en is er een meditatief moment. ,,Het mooie vind ik dat het helemaal gedaan wordt door gemeenteleden”, vertelt ds. Aafke Nicolai. Vorig jaar werd de cyclus gestreamd. ,,Maar nu kunnen er gelukkig weer mensen bij zijn. Degenen die kunnen, gaan er elke avond naartoe.“

Zelf gaat ze voor in de viering op Witte Donderdag. ,,Dan vieren we het avondmaal en kunnen we gelukkig ook weer zingen, want dat mocht vorig jaar niet.” Met Pasen wordt het ,,jubelen” in de kerk, vertelt Nicolai.

Marcuspassie

Dat gebeurt in Koudum zaterdagavond (Martinkerk, 20.00 uur) al met de Marcuspassie Een gat in het dak , waarvoor predikant Michiel de Zeeuw de teksten schreef en Mar van der Veen de muziek. De passie is gebaseerd op teksten van de Nieuwe Bijbelvertaling uit 2004.

Zaterdagmiddag (14.30 uur) is er een Sing-in waarbij iedereen welkom is bij de repetitie. ‘Een buitenkansje. We oefenen samen verschillende liederen voorzien van kleine toelichtingen, waardoor het geheel nog meer gaat leven. Alleen luisteren kan uiteraard ook’, schrijft De Zeeuw in het kerkblad. Op Palmzondag is er een uitvoering in de Grote Kerk van Hindeloopen.

Doop en belijdenis

In de Doopsgezinde Gemeente in Leeuwarden wordt op Palmpasen jongerenwerker Petra Prins gedoopt. ,,Ondanks de lange coronatijd is zij zich bij onze gemeente thuis gaan voelen. Ze zal haar geloof in God onder woorden brengen in een persoonlijke belijdenis en daarop gedoopt worden”, aldus predikante Tjitske Hiemstra, die samen met collega Roelof Akse de dienst zal leiden. ,,Op Witte Donderdag vieren we avondmaal en met Goede Vrijdag zitten we rondom het kruis. Het grote feest van Pasen op 17 april beginnen we met een gezamenlijk paasontbijt.”

Chrismamis

Bisschop Ron van den Hout gaat woensdagavond in de Kathedrale Kerk in Groningen voor in de Chrismamis, waarbij de sacramentele oliën voor het komende jaar voor alle noordelijke parochies gewijd zullen worden. Vertegenwoordigers van de Friese parochies zullen erbij zijn. Dit jaar zijn ook jongeren in het bisdom extra uitgenodigd om dat plechtige moment mee te maken.

In heilige Clara van Asssi-parochie (Drachten, Gorredijk, Oosterwolde, Zorgvlied) is dinsdag een toerustingsavond in de parochiezaal in Gorredijk, waarbij stilgestaan wordt bij de betekenis van Jezus’ kruisweg. In Oosterwolde wordt vrijdag die kruisweg afgelegd in de kerk ‘De Heer die Wederkomt’. In de andere kerken is er ’s avonds om 19.30 uur een zogenoemde kruisverering.

In de Protestantse Gemeente Mariëngaarde in Hallum begint zondag een cyclus van vier diensten in de Stille Week. Ds. Jeannette van den Boogaard-Bongers gaat in alle vieringen voor, beginnend op Palmzondag ,,Ik houd van de vieringen in de Stille Week. Of eigenlijk moet ik zeggen: viering , enkelvoud. Het is één doorlopende viering die op donderdag begint en op zaterdag eindigt. Midden wat er in de wereld woedt, bepalen we ons bij de weg die Jezus ging in zijn laatste dagen.”

Ze besteedt ook extra veel tijd aan de liturgie, vertelt ze desgevraagd. ,,De sfeer is anders dan in ‘gewone’ kerkdiensten. Verstild en met veel symboliek.”

Roep om Gods redding

Ze raadt mensen aan dit jaar een lied 463 uit het Liedboe k (2013) te lezen, Licht in onze ogen van dichter Sytze de Vries. ,,Het is een roep om Gods redding. Om zijn erbarmen, om zijn vrede en gerechtigheid. Het raakt voor mij ook aan het geheim van de Stille Week. Enerzijds zien dat er geleden wordt. ,,In Oost-Afrika waar mensen naamloos sterven van honger, of in heropvoedingskampen in China”, geeft ze als voorbeelden. ,,Of in de oorlog in Oekraïne.’’

Maar we mogen ook geloven dat dit lijden niet het laatste is. ,,Dat het kwaad niet het laatste woord heeft. Dat Jezus in leven, sterven en opstaan heeft laten zien dat God iets anders met ons voor heeft. God geeft Zijn zoon niet gewonnen aan de dood. God geeft ons niet gewonnen aan het kwaad.’’

Op Stille Zaterdag wordt vanuit het stilte en het donker de nieuwe paaskaars de Sint Maartenkerk binnengedragen. ,,Als teken van een nieuw begin. Het mooie vind ik ook dat we dan het licht van de paaskaars aan elkáár doorgeven. Dat kleine gebaar heb ik zó gemist in de afgelopen twee jaar.”

De Stille Week of Goede Week

De Stille Week duurt van Palmpasen tot en met Stille Zaterdag. Op Palmpasen wordt de intocht van Jezus in Jeruzalem herdacht.

Op Witte Donderdag herdenken christenen het laatste avondmaal van Jezus en zijn leerlingen. De liturgische kleur op Witte Donderdag is wit en niet paars, zoals in de rest van de veertigdagentijd. Op Goede Vrijdag wordt de kruisiging van Jezus herdacht en wordt het lijdensevangelie in de vaak sobere diensten gelezen.

De dag erna is het Stille Zaterdag . Op die dag werden in vroeger tijden geen kerkklokken geluid. Kerken herdenken op deze dag dat Jezus in het graf lag. De nacht die voorafgaat aan de viering van de opstanding van Christus krijgt vanuit Romeinen 6 een verbinding met de doop. Daarom wordt in kerken op deze avond dikwijls een doopgedachtenis gehouden of worden nieuwe leden gedoopt. Ook zijn er paaswakes die tot de ochtend van Pasen duren.

De oorsprong van het christelijke paasfeest ligt in de Joodse traditie: het Pesach. Dit herinnert aan de uittocht uit Egypte. Joden vieren dit jaar Pesach tot en met zaterdag 23 april en het begint met de Seider-avond (vrijdag 15 april).

Nieuws

menu