PKN-secretaris René de Reuver: 'In de kerk wordt straks niet naar vaccinatiebewijs gevraagd'. Maar wat besluit het kabinet?

Dinsdag maakt het kabinet bekend wat het nieuwe coronabeleid voor de komende tijd precies wordt. Voor kerken komen er ook veranderingen, maar veel moet nog duidelijk worden na het CIO-overleg, later deze week.

 Een telefoon met een groen vinkje in de CoronaCheck app.  In de Protestantse Kerk is iedereen welkom, vindt het kerkbestuur.

Een telefoon met een groen vinkje in de CoronaCheck app. In de Protestantse Kerk is iedereen welkom, vindt het kerkbestuur. Foto: ANP

De kerken staan voor de lastige beslissing om in hun beleid zowel mee te bewegen met deze versoepelingen, als ook recht te doen aan de voorzichtigheid die erin doorklinkt. Het loslaten van de anderhalve meter afstand - wat zondag al uitlekte - betekent dat wettelijk de kerk weer vol mag. Een toegangsbewijs kan voor kerken niet verplicht worden.

Daarmee ligt de verantwoordelijkheid geheel bij henzelf. Dat kan een vrijwillig besluit betekenen om alsnog afstandsregels te hanteren, of om bijvoorbeeld voor een tussenvorm te kiezen die meer ruimte geeft aan kerkgang maar tegelijk de zorgplicht richting leden bewaakt.

Overleg met CIO

Dergelijke vragen staan ongetwijfeld centraal in het overleg dat het Interkerkelijk Contact in Overheidszaken (CIO) naar verwachting deze week voert met minister Ferd Grapperhaus, waarna de koepelorganisatie advies zal uitbrengen aan de aangesloten kerken.

Vanaf 25 september is voor iedereen van dertien jaar en ouder wel een coronatoegangsbewijs verplicht bij een bezoek aan bijvoorbeeld een café, een concertzaal of theater. Het demissionaire kabinet had eerder al aangekondigd dat het coronatoegangsbewijs, dat aantoont dat iemand gevaccineerd is of negatief getest op het coronavirus, mogelijk breder zou worden toegepast.

De meeste kerken zullen met belangstelling uitzien naar de nieuwe besluiten, die vanavond door Mark Rutte en Hugo de Jonge worden toegelicht. De afstandsregel is namelijk een maatregel die momenteel de grootste gevolgen heeft voor erediensten. Zeker kerken - die op sommige plekken - voorheen op zondag vol zaten, kunnen nu maar een klein percentage van de leden per dienst welkom heten.

Hoe deze grote versoepeling in de praktijk gaat uitpakken, is voor de kerken nog niet helemaal duidelijk, maar de leiding van de Protestantse Kerk heeft al laten weten dat er niet bij de deur naar een coronapas zal worden gevraagd.

Iedereen welkom

Dit is nu niet aan de orde bij de kerk, tegelijk zou de PKN er ook niet aan mee willen doen, zei scriba René de Reuver vorige week bij Groot Nieuws Radio. ,,Wij zullen als het om testen en vaccineren gaat de verantwoordelijkheid bij mensen zelf leggen.”

,,In principe is iedereen welkom in de kerk”, zei de scriba. ,,Het doet ons al veel pijn dat we nu vanwege de anderhalvemetermaatregel niet iedereen binnen kunnen laten. Sommige mensen kunnen of willen zich vanwege principiële bezwaren niet laten inenten. Maar we gaan niet als kerk zeggen dat je pas naar binnen mag als je gevaccineerd bent of een negatief testbewijs laat zien.”

Tegelijk heeft zo’n besluit weer andere gevolgen: ,,De kans is wel groot dat we dan besluiten dat het placeren een consequentie blijft. Helaas, omdat corona nog onder ons is en als je de berichten hoort, toch echt weer kan opvlammen.”

Geen testbewijzen

Terwijl andere sectoren zoals horeca en sportwedstrijden met het loslaten van de anderhalve meter nu met de coronapas moeten gaan werken, geldt die voorwaarde voor kerken sowieso niet. Dat bevestigde een woordvoerder van minister Ferd Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) afgelopen vrijdag al desgevraagd: „Als de anderhalvemetermaatregel vervalt voor de gehele samenleving, geldt dit ook voor kerken. Er zal niet gewerkt worden met testbewijzen, aangezien religieuze instellingen besloten plaatsen zijn en er geen wettelijke grondslag is voor de inzet daarvan.”

Een toegangsbewijs is juridisch dus niet haalbaar, maar zou bovendien in kerken ook vrijwel geen draagvlak hebben. Om principiële redenen – kerken willen geen tweedeling creëren onder kerkgangers op basis van testen of vaccinaties– of praktisch – en wekelijks testen van de hele gemeente lijkt geen begaanbare weg.

Bijzondere positie

Dat brengt kerken echter – niet voor het eerst in deze crisis – in een bijzondere positie. Waarbij niet de overheid bepaalt, maar de verantwoordelijkheid bij kerken ligt vanwege de vrijheid die zij genieten. Waarschijnlijk komt het CIO ook met een nieuw advies richting de kerken.

Mogelijk zou de overlegkoepel daarin het zwaartepunt kunnen leggen bij de eerder uitgebrachte routekaart voor kerken. Deze voorziet in plaatselijk beleid, afgestemd op het risiconiveau in de regio van een gemeente. Die regionale indicator geeft kerkenraden meer mogelijkheden om mee te bewegen met ontwikkelingen: voorzichtig wanneer de omstandigheden dat vragen, maar ook ruimte bieden wanneer dat kan.

Nu de regering de afstandsregel schrapt, zal die versoepeling van kracht zijn vanaf zaterdag 25 september. Hiervoor is namelijk een wetswijziging nodig en dat kost tijd. Dat betekent dat het CIO en kerken voor de vertaling van nieuwe besluiten naar de praktijk even de tijd hebben. Die kunnen dan vanaf zondag 26 september voor het eerst toegepast worden.