Dit artikel is vandaag gratis

Friese pelgrims zijn in Rome voor de heiligverklaring van Titus Brandsma: 'Het Sint-Pietersplein zal zondag vol staan'

In het kader van de Heiligverklaring van Titus Brandsma was er een expositie over zijn werk en leven in de kerk van het Heiligdom van Maria van Traspontina. Patrick Janssen voegt persoonlijk een Friese vlag toe aan de kapel om de afkomst van de pater te benadrukken. Foto: Ramon Mangold

Friese pelgrims zijn vrijdag aangekomen in Rome, de Eeuwige Stad, voor de heiligverklaring van pater Titus Brandsma, die zondag plaatsvindt. Tienduizenden mensen worden zondagmorgen op het Sint-Pietersplein verwacht.

3 november 1985: zalig, 15 mei 2022: heilig. Zo wordt zondag het volgende hoofdstuk toegevoegd aan de levensgeschiedenis van Anno Sjoerd Brandsma, geboren in Oegeklooster op 23 februari 1881. Een Friese heilige. Uniek.

In 1985 waren er 2500 Nederlandse pelgrims bij de zaligverklaring aanwezig. Zoveel zijn het er nu niet. Niet alleen omdat er destijds nog veel meer mensen leefden die dicht bij Titus stonden, maar ook omdat je kunt zeggen dat zijn heiligverklaring voor de reiskalender iets te vroeg komt.

Velen hadden namelijk gehoopt dat paus Franciscus dit najaar de plechtigheid in Rome zou houden. Maar de heiligverklaring van Titus Brandsma werd – met nog twee anderen – toegevoegd aan een lijst van zeven al geplande heiligverklaringen, van wie de bekendste de in Algerije vermoorde Franse kluizenaar Charles de Foucauld (1858-1916) is.

Een andere opmerkelijke naam is die van de Indiase martelaar Devasahayam Pillai (1712-1752), een hooggeplaatste hindoe en gerechtsfunctionaris die werd vervolgd en vermoord omdat hij zich tot het katholicisme had bekeerd.

Bisschop Van den Hout: hopelijk meer betrokkenheid door heiligverklaring

Zal de heiligverklaring van Titus Brandsma voor een kerkelijke opleving zorgen? Bisschop Ron van den Hout heeft die hoop wel. ‘Ik hoop dat deze principiële, veelzijdige, diepgelovige en actieve priester uit Fryslân de belangstelling van velen zal oproepen en dat de gelovigen zich gesterkt weten. Hij leefde ook in een moeilijke tijd, en nu achteraf weten wij des te meer hoezeer hij gelijk had met zijn verzet tegen de nazi’s en hun ideologie’, schreef hij onlangs in een column.

De heiligverklaring van Titus Brandsma en het enthousiasme daarover zal niet meteen tot meer kerkbezoek leiden, denkt de bisschop. ‘Ook de populariteit van paus Franciscus levert niet direct meer kerkgangers op. Het imago van de Kerk wordt door de heiligverklaring wel beter en dat kunnen we goed gebruiken’.

‘Ik ben ervan overtuigd dat als we de boodschap van Titus Brandsma op de juiste diepte verstaan, dit zal leiden tot meer kerkgang en meer kerkbetrokkenheid. Hij wijst ons namelijk op het persoonlijk geloofsleven en op de persoonlijke overtuiging. Zelf heeft hij zich dagelijks aan de eucharistie en aan het gebed en de meditatie gelaafd, en dat naast al zijn drukke werkzaamheden.

De Nederlandse kerkprovincie zal met drie afgevaardigden vertegenwoordigd zijn bij de plechtigheid in Rome, in de personen van kardinaal Wim Eijk, bisschop Gerard de Korte en bisschop Ron van den Hout.

Tien nieuwe heiligen worden dus bijgeschreven in het register van de Rooms-Katholieke Kerk. Dat maakt dat het in Rome op dit moment afgeladen vol is. Er is in het centrum al maanden geen hotel meer te krijgen. Het Vaticaan maakt zich op voor een invasie van pelgrims uit de hele wereld.

Bedevaart

Vanuit Nederland heeft Huis voor de Pelgrim uit Maastricht een reis naar Rome geregeld. In totaal reizen er zo’n 250 mensen mee met de reisorganisatie, zo vertelt woordvoerder Matheu Bemelmans. ,,56 komen uit het bisdom Groningen-Leeuwarden: 45 uit Fryslân, vijf uit Groningen en zes uit Drenthe.”

Had er meer tijd gezeten tussen de bekendmaking van de heiligverklaring – 4 maart – en het daadwerkelijke moment (15 mei) dan waren het er ongetwijfeld meer geweest, ,,maar hier zijn we ook al heel blij mee.”

Pastoor Arjen Bultsma van de Zalige Titus Brandsmaparochie in Bolsward vertelt dat er ongeveer twintig parochianen mee zijn. ,,Alle leeftijden. Jong en oud. En er zijn vast ook nog enkele mensen die op eigen gelegenheid er naar toe gaan.” Rome is voor Bultsma de plek waar hij twintig jaar geleden twee jaar studeerde. ,,Het is nu al weer even geleden dat ik er was.”

Hij merkt hoe de heiligverklaring leeft. ,,Zeker als je kijkt naar de media-aandacht die er nu is. Of dat breder in Nederland onder de bevolking zo is? Dat weet ik eigenlijk niet.”

Vieringen

Een deel van de 250 mensen volgt een programma waarbij de heiligverklaring van zondag het hoogtepunt is. Er zijn ook vieringen in de Friezenkerk, de basiliek van Sint-Paulus-buiten-de-Muren en een internationale dankviering op maandagochtend in de Sint-Pieter. ,,En we laten de pelgrims natuurlijk iets van Rome zien, zoals het Colosseum, Pantheon en Forum Romanum”, aldus Bemelmans.

Daarmee lopen de Nederlanders op plekken die Titus Brandsma zelf ook aanschouwde. In 1906 werd hij door zijn leermeester Hubertus Driessen naar Rome gehaald. Die was toen procurator-generaal van de karmelietenorde.

Titus Brandsma studeerde filosofie aan de pauselijke universiteit Gregoriana. Hij woonde in het Collegio San Alberto, pal achter de Engelenburcht en vlakbij de Sint-Pieter. Dit is nog altijd het studiehuis van de karmelorde. ,,Titus had wel een heel ander zicht op de Sint Pieter dan hoe wij dat nu hebben en kennen van televisie. De Via della Conciliazione, de brede straat richting het Sint-Pietersplein, was er in zijn tijd nog niet. Toen had je daar de volkswijk Borgo met allemaal kleine steegjes en straatjes.” In opdracht van Mussolini ging dat allemaal plat en ontstond zo de brede ‘Weg van verbondenheid’.

Bijna vier jaar in Rome

Brandsma verbleef bijna vier jaar in Rome. Twee keer ging hij zelf op audiëntie bij de toenmalige paus, Pius X. Op 27 januari 1907 en op 2 februari 1908. Bijna was de Eeuwige stad de plek geworden waar Titus het leven liet. In december 1908 had hij in Rome last van maagbloedingen en zweefde hij wekenlang tussen leven en dood. Hij herstelde en vanuit Nederland voltooide hij zijn studie in 1909.

In de Santa Maria in Transpontinakerk is vrijdag een expositie bezocht die de Karmelorde over het leven van de Bolswarder pater en karmeliet heeft samengesteld met aansluitend een heilige mis en eucharistieviering in de Friezenkerk. De kerk die genoemd is naar de kustbewoners die eertijds leefden van Duinkerken tot Dantzig – en is gelegen aan de voet van de Sint-Pieter in Rome. Bijzonder feit: op 12 november 1995 werd door paus Johannes Paulus II (1920-2005) het altaar van de Friezenkerk gewijd. En juist hij was het die destijds, in 1985, Titus zalig verklaarde.

Kaart

Op 27 april 2014 is de kerkvorst uit Polen door paus Franciscus heilig verklaard. In dat rijtje komt Titus nu ook. ,,Het Sint-Pietersplein zal zondag vol staan’’, aldus Bemelmans. Daar kun je niet meer op de bonnefooi naar toe gaan. ,,Iedereen die er bij wil zijn, moet van te voren een kaart hebben. We staan als Nederlandse groep in een vak bij elkaar.”

Aan de gevels van de Sint-Pieter zullen de afbeeldingen hangen van tien religieuzen die heilig worden verklaard. ,,Van ieder van hen zal de naam worden genoemd en dan een korte levensbeschrijving worden gegeven. Dat kan niet heel uitgebreid, want anders duurt het allemaal te lang.” Een gebed van paus Franciscus bekrachtigt de heiligverklaringen.

Live op televisie

KRO-NCRV zendt de hele plechtigheid zondagmorgen live uit (vanaf 9.30 uur, NPO2). In sommige katholieke parochies in ons land wordt tijdens de eigen mis live overgeschakeld naar Rome.

In Bolsward kiezen ze voor een andere oplossing, vertelt Arjen Bultsma: ,,Wij hebben zondagochtend om 9.00 uur een korte viering, zodat mensen om 10.00 uur voor de televisie kunnen zitten.” Niet alle Friese parochies doen dat overigens. Zondagavond is in Dokkum een oecumenische viering (19.00 uur) waarbij de liturgische kapel van het Bonifatiuspark een nieuwe naam krijgt: ‘Titus Brandsma Pelgrimskapel’.

Het is de opmaat naar diverse Nederlandse activiteiten die nog zullen volgen. Zondagmiddag 22 mei is er een dankviering van de Nederlandse Kerkprovincie in de St. Janskathedraal in Den Bosch. Op 31 mei is er op de Radboud Universiteit - waar Titus ooit rector en hoogleraar was - de onthulling van een plaquette bij het beeld van Titus Brandsma, aan het Erasmusplein.

In Bolsward wordt op dinsdag 26 juli de jaarlijkse Basilica-avond gehouden, waarbij Titus wordt herdacht, vertelt Bultsma. ,,We zijn nu bezig om daar ook een middagprogramma bij samen te stellen.” In Bolsward komt ook een nieuwe expositie over hem.

Op woensdag 27 juli wordt in ’s-Hertogenbosch een beeld van Brandsma ingezegend door prior-provinciaal Huub Welzen van de Nederlandse Karmelorde.

Nieuws

menu