Samuel Lee: ik heb échte onvrijheid meegemaakt

Vrijheid is een van de belangrijkste thema’s van Theoloog des vaderlands Samuel Lee. „Ik ken onvrijheid niet alleen uit de boeken, maar ik heb het in mijn jeugd zelf meegemaakt.”

Samuel Lee kwam toen hij veertien jaar oud was met zijn familie naar Nederland.

Samuel Lee kwam toen hij veertien jaar oud was met zijn familie naar Nederland. Foto: Peter Wassing

Samuel Lee (1970) is geboren in een islamitisch land in het Middden-Oosten - welk land wil hij niet bekendmaken, uit voorzichtigheid. Daar groeide hij op in onvrijheid, ook al kwam zijn familie uit de gegoede burgerij. Toen hij veertien jaar oud was kwam hij met zijn familie naar Nederland.

Kijkt u anders naar vrijheid dan iemand die geen onvrijheid heeft gekend?

„Als elfjarige jongen was ik politiek bewust, terwijl je op zo’n leeftijd moet voetballen. Maar dat ligt aan de context. Mijn land was in oorlog. Dan moet je oppassen voor je mening. Ook op school, waar bijvoorbeeld de geheime jeugdpolitie rondliep. Op een dag had ik voor een les een pamflet geschreven, waarin ik mijn mening niet onder stoelen of banken stak. Mijn docent riep mij bij zich, zogenaamd vanwege de grammatica. Maar hij fluisterde: ‘Ik ben het wel met je eens en ik geef je een goed cijfer voor je verhaal. Maar ik wil dat je een rommelverhaal schrijft dat ik kan indienen als bewijs’. Alles was streng en iedereen werd gecontroleerd.”

Ik ben groot geworden met Marx, maar ook Friedrich Engels en met Lenin

Groeide u religieus op?

,,Nee, wij waren seculier. Het was een beetje zoals een gemiddeld Nederlands gezin: religie speelde geen grote rol bij ons thuis. Ik was een linkse jongen, anti-religieus. Ik zie religie als iedere andere ideologie: het kan zowel goed als slecht ingezet worden. Als je het gebruikt voor manipulatie, om angst te zaaien of om de ander het leven zuur te maken, dan is religie heel slecht.”

„Ik vind nog altijd dat religie een opium voor de massa kan zijn. Opium kan goed zijn, bijvoorbeeld voor medische doeleinden. Maar als je te veel gebruikt ga je hallucineren. En als je nog meer gebruikt, dan kom je echt bij het kwaad - vergelijk het met iemand die te veel alcohol drinkt en dan gaat autorijden.”

U noemt uzelf een linkse jongen en u spreekt over religie als opium voor de massa. Las u Karl Marx?

,,Ik ben groot geworden met Marx, maar ook Friedrich Engels en met Lenin. Ik las hun werken, vertaald in mijn moedertaal. Maar of ik ze ook begreep weet ik niet, ik was een tiener. Het ideologische boeide me. Met schoolvrienden hadden we een kleine club, in de hoek van de bibliotheek. Daar lazen we dit soort boeken en spraken we erover. Ik had ook vaak linkse pamfletten bij me, in mijn tas. Mijn ouders weten dit niet eens.”

Wantrouwen en onvrijheid

Lee valt even stil, twijfelt zichtbaar en zegt dan: „Ik vind dit wel spannend om te vertellen. Maar ik ben toen ik een jaar of twaalf was een keer in een boekwinkel opgehouden door de geheime jeugddienst van de school. Ze wilden weten: ‘Ben je links? Ben je communist? Waar sta je?’”

Nogmaals twijfel. „Daarna ben ik een schoolweek vastgehouden op school. Nouja, het was niet helemaal vasthouden: ik moest me om zes uur ’s ochtends melden en moest tot vijf uur blijven staan voor de deur van de directeur, als straf. En om de paar uur werd ik ondervraagd wat ik was. Als ik niet antwoordde zou ik zweepslagen krijgen voor de hele school. Ik was niet de enige, ook een vriend van mij was opgepakt. We stonden samen voor de deur, en werden bespot door andere leerlingen. Dat is een heel rare omgeving om in op te groeien, vol wantrouwen en onvrijheid.”

Kwam uw familie daarom naar Nederland?

„Ja, ze maakten zich zorgen over mij. Ik had een grote mond. Zij liepen risico vanwege mij.”

Hoe was het om naar Nederland te komen?

„Ik werd opeens serieus genomen: ik kreeg leuke docenten waar ik in pauzes en na schooltijd urenlang mee sprak. Dat je als tiener serieus wordt genomen was ik niet gewend.”

Was u toen nog steeds een seculiere linkse jongen?

„Het ideologische bleef me trekken. Maar op een gegeven moment word je ouder, en dan zie je dat het communisme ook het kwaad kan zijn. Zie bijvoorbeeld Stalin, met al zijn miljoenen doden. Maar dat bewustzijn was een heel geleidelijk proces, dat duurde tot nadat ik christen werd.”

Bekering tot het christendom

Lee studeerde ontwikkelingssociologie in Leiden, een studie waar veel linkse jongeren zich toe aangetrokken voelden. Hij kreeg een relatie met een christelijke vrouw, van oorsprong afkomstig uit Zuid-Korea. Hij trouwde met haar en op hun huwelijksreis had hij een openbaring: hij ervoer dat Jezus hem riep. Daarna bekeerde hij zich tot het christendom. Hij nam de Bijbelse naam Samuel aan, aangevuld met de Koreaanse Lee. Hij startte Bijbelstudies en richtte in de Amsterdamse Bijlmer een eigen pinksterkerk op, voor migranten.

Wat betekent vrijheid voor u?

„Alles draait om vrijheid. Ik zie het als een soort van wifi: zonder vrijheid werkt niks, zijn we niet verbonden. Misschien is vrijheid wel even belangrijk als de lucht die we inademen.”

Is vrijheid uw belangrijkste thema als Theoloog des vaderlands?

,,Ik denk het wel, ik heb me er altijd al mee bezig gehouden. Andere belangrijke thema’s voor mij zijn migratie en de gelijkheid tussen man en vrouw. Maar dat kan niet bestaan zonder vrijheid.”

Alles draait om vrijheid. Ik zie het als een soort van wifi: zonder vrijheid werkt niks

„Voor mij is de theologie van de liefde heel belangrijk. In de Bijbel staan verhalen over vrijheid en verhalen over onvrijheid, maar die gebruik ik niet zo heel veel in mijn werk als theoloog. Ik put vooral uit mijn eigen ervaringen. Ik ben geen Bijbelwetenschapper die teksten verklaart, ik ben heel praktisch: ik vertel over wat ik heb meegemaakt. Want als je gebrek aan vrijheid hebt gekend dan weet je écht wat dat betekent; dat is heel wat anders dan wanneer je onvrijheid alleen uit boeken kent.”

We herdenken nu 75 jaar bevrijding. Voelt dit ook als uw herdenking?

,,Absoluut. Ik voel me helemaal verbonden met de vrijheid van Nederland. Dit is ook míjn herdenking. Mijn boodschap aan Nederlandse jongeren is: neem de vrijheid niet voor vanzelfsprekend. Ik ben 35 jaar geleden voor die vrijheid naar Nederland gekomen. En voor die vrijheid komen nog steeds mensen naar Nederland. Gun elkaar die vrijheid.”

Bedoelt u dat Nederland meer vluchtelingen moet toelaten?

,Ik begrijp ook wel dat Nederland niet alle vluchtelingen van de wereld hier naartoe kan halen. Maar we kunnen wel helpen ze eerlijk te verdelen over het rijke deel van de wereld, ook Europa en Nederland. Er zijn bijna tweehonderd landen in de wereld. Volgens de Verenigde Naties zijn er 62 landen hoog welvarend, waarbij Nederland op nummer tien staat. Die rijke landen kunnen toch wel de mensen die op de vlucht zijn verdelen?”

„Vrijheid kan nooit voor één groep absoluut zijn; het is altijd gedeeld. De vluchtelingen die hun eigen leven riskeren, en door de zeeën en bergen gaan om simpelweg om een betere toekomst te geven aan hun kinderen, betalen ook een zware prijs, alleen al voor vrijheid.”

„En de mensen van verzet, soldaten die Nederland bevrijdden, hebben de prijs voor u betaald. Vergeet niet dat iedereen op de wereld heeft meegevochten voor deze vrijheid. We zijn niet alleen bevrijd door de Amerikanen en Canadezen, maar ook de mensen uit koloniën hebben meegevochten. Daar moeten we wel bij stil staan.”

U kunt ons helpen de journalistieke onafhankelijkheid in Fryslân te waarborgen. Klik hier om een bijdrage te leveren.

Op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen over het coronavirus? Meld u aan voor onze dagelijkse nieuwsbrief

Nieuws

menu