Trees van Montfoort: de Bijbel roept op tot een andere omgang met de aarde

,,De nieuwe aarde is een belofte, maar tegelijkertijd een appel aan ons om verantwoord met de schepping om te gaan”, zei theoloog Trees van Montfoort gisteren op de Denkdag voor gewas en arbeid in Burgum.

Trees van Montfoort: ,,Je zegt ook niet: ik hoef niet naar mijn naaste om te zien, want god zorgt wel voor hem?” Foto: Marcel van Kammen

Trees van Montfoort: ,,Je zegt ook niet: ik hoef niet naar mijn naaste om te zien, want god zorgt wel voor hem?” Foto: Marcel van Kammen

In kerkgebouw De Ikker ging Van Montfoort in op de vraag welke rol geloof en spiritualiteit spelen in het thema duurzaamheid. Volgens haar is duurzaamheid heel lang geen thema geweest binnen de protestantse kerk, terwijl geloof juist een krachtige motivatie kan bieden om de natuur te beschermen: ,,Als je naar de Bijbel kijkt, zie je het besef dat mensen onderdeel zijn van een groter geheel.”

Groene theologie: leven in verbondenheid met plant en dier

De drammerigheid die mensen uit de groene hoek soms kenmerkt, is hier afwezig Als er iets is dat Van Montfoort duidelijk wil maken, is het wel de totale verbondenheid waarin je als mens leeft: met de natuur en de mensen om je heen.

Het is een inzicht dat langzaam gegroeid is; ook voor haar waren het lang twee gescheiden werelden. ,,Toen ik theologie ging studeren, maakte me ik me al wel zorgen over het milieu. Ik probeerde verantwoord te leven, maar dat stond voor mij los van geloof en theologie. Het kwartje viel tien jaar geleden: toen realiseerde ik me dat ik als theoloog ook iets met het thema moest doen.” Haar eerder dit jaar verschenen boek Groene theologie is het bekendste resultaat daarvan.

Scheppingsverhalen

In de westerse theologie ging het volgens Van Montfoort alleen nog maar om God en de mensenwereld, of om de individuele relatie tussen God en een persoon. Natuur en milieu hadden geen plek in de theologie. Om dat te veranderen heeft ze de Bijbel onderzocht op de verhouding van God tot de wereld en de plaats van de mensen daarin.

De scheppingsverhalen zijn daarin belangrijk, meent Van Montfoort: ,,Er zijn veel scheppingsverhalen in de Bijbel. Die zeggen iets over hoe God met de mensen, de dieren en de aarde omgaat. Het scheppen van God is in samenwerking met de aarde, niet iets van buitenaf. God spreekt en de aarde brengt voort. Dat hoort bij elkaar.”

Commentaar: Duurzaamheid vraagt aandacht voor wat kwetsbaar is

Groen Geloven is vandaag in Zwolle - een uitverkochte bijeenkomst over de vraag: hoe duurzaam te leven? Een lichte vermoeidheid maakt zich bij dat laatste woord van velen meester. De aanhoudende berichtgeving over klimaat en biodiversiteit, de alarmerende rapporten daarover en de drastische consequenties daarvan buitelen over elkaar.

Volgens haar is het misverstand dat de mens de kroon op de schepping is. ,,In Genesis staat dat God alles bekeek dat hij gemaakt had, en dat Hij zag dat het zeer goed was. Álles was goed; het gaat om het grote geheel. God zag de hele biodiversiteit en Hij zag dat het goed was.”

Vee moet ook rusten

Als er al kan worden gesproken over een kroon op de schepping, dan komt dat de sabbat toe, meent Van Montfoort: ,,Sabbatswetten gaan niet alleen over mensen, maar ook over dieren: vee moet bijvoorbeeld ook een dag per week rusten. En land moet eens in de zeven jaar braak liggen, zodat het kan herstellen. Het land heeft ook rust nodig.”

We moeten de aarde goed beheren, het is niet zo dat wij de baas zijn over de aarde

Als verantwoording voor een puur economische omgang met de aarde hebben christenen lang verwezen naar Bijbelverzen waar in staat dat de mens zal heersen over de dieren en de aarde moet onderwerpen. ,,Maar als je in de bronteksten kijkt naar het het woord ‘heersen’, zie je dat er hetzelfde woord wordt gebruikt als waar wordt gesproken over het heersen door koningen. Dat is een vorm van heersen waarbij de koningen er voor moesten zorgen dat het de mensen goed ging in Israël, anders werden de koningen snel weer afgezet. Daar gaat het ook om bij het heersen over de aarde: we moeten de aarde goed beheren, het is niet zo dat wij de baas zijn over de aarde.”

Een ander argument dat wel wordt gebruikt om de aarde volledig te exploiteren is dat God wel weer zorgt voor een nieuwe aarde. ,,Sommige fundamentalistische christenen zeggen dat, vooral in Amerika, maar je hebt ze ook in Nederland. Dat vind ik zo raar. Je zegt ook niet: ik hoef niet naar mijn naaste om te zien, want God zorgt wel voor hem?”

Trees van Montfoort houdt 17 november 2019 een lezing in de Grote of Sint Martinuskerk te Dokkum. Aanvang: 15.00 uur

Nieuws

menu