Dit artikel is vandaag gratis

Unieke gezamenlijke verklaring: paus Franciscus, patriarch Bartholomeüs I en aartsbisschop Justin Welby roepen wereldleiders en gelovigen op om de aarde te redden

De oosters-orthodoxe patriarch Bartholomeüs I, de rooms-katholieke paus Franciscus en de anglicaanse aartsbisschop Justin Welby in 2016. Foto: TIZIANA FABI

De drie belangrijkste christelijke leiders roepen iedereen - gelovigen en ongelovigen, politici en beleggers - op om anders te leven, met meer oog voor milieu, klimaat en elkaar. ‘Luister naar de roep van de aarde en van de mensen die arm zijn.’

De rooms-katholieke paus Franciscus, de oosters-orthodoxe patriarch Bartholomeüs I en de anglicaanse aartsbisschop Justin Welby hebben daarover voor het eerst een gezamenlijke verklaring gepubliceerd.

‘Luister naar de roep van de aarde en van de mensen die arm zijn’, stellen de drie kerkleiders. Ze vragen iedereen na te denken over wat voor wereld we willen nalaten aan toekomstige generaties. Voor henzelf is het antwoord duidelijk. ‘Kies voor het leven, voor uw eigen toekomst en die van uw nakomelingen’, citeren ze Deuteronomium 30 vers 19.

Het gaat niet goed met de wereld, schetsen de drie. Hebberigheid, egoïsme en consumentisme leiden tot verlies van biodiversiteit, aantasting van het milieu en klimaatverandering. ‘We hebben gretig meer van de hulpbronnen van de aarde verbruikt dan de planeet kan verdragen’, schrijven ze. De armsten ondervinden daar de grootste problemen van; zij moeten vluchten vanwege zeespiegelstijgingen, lijden honger door droogte of worden uitgebuit door naar winstmaximalisatie strevende bedrijven.

1,5 miljard gedoopte christenen

Dat deze kerkleiders zich zorgen maken over klimaatproblemen en de gevolgen daarvan is niet nieuw. Zo schonk de voormalige Amerikaanse vicepresident en milieuactivist Al Gore aan Bartholomeus I al de bijnaam ‘de groene patriarch’, vanwege diens inzet voor het milieu.

Ook paus Franciscus is een bekende op dit terrein: sinds zijn verkiezing in 2013 laat hij zich consequent bezorgd uit over de schepping, met zijn encycliek Laudato Si’ (2015) als bekendste oproep aan gelovigen om zich in te zetten voor het milieu. Justin Welby zei en schreef eerder al herhaaldelijk dat klimaatverandering de grootste uitdaging is waar wij en toekomstige generaties voor staan.

Dat zij nu gezamenlijk met deze verklaring komen, is wel nieuw. Dat onderstrepen ze zelf ook in hun schrijven, waarmee ze de noodzaak en de urgentie van actie benadrukken. ‘Samen doen we namens onze gemeenschappen een beroep op het hart en de geest van elke christen, elke gelovige en elke persoon van goede wil’, schrijven ze. Met zijn drieën vertegenwoordigen ze ruim 1,5 miljard gedoopte christenen.

Vooral voor de jonge generaties moet het roer nu om. ‘We hebben berouw over de zonden van onze generatie’, schrijven Franciscus (84), Bartholomeus (81) en ‘jonkie’ Justin Welby (65). ‘We staan naast onze jongere zusters en broeders over de hele wereld in toegewijd gebed en toegewijde actie voor een toekomst die steeds meer overeenkomt met de beloften van God.’

Bidden voor politici

De verklaring verschijnt in de aanloop naar de klimaattop in Glasgow, waar wereldleiders in november zullen proberen tot nieuwe klimaatdoelen en -maatregelen te komen. ‘We bidden voor hen’, schrijft het driemanschap. Dat het roer om moet en dat dat verregaande beslissingen vraagt is voor de kerkleiders duidelijk: ‘Kiezen voor het leven betekent offers brengen en zelfbeheersing oefenen.’

Maar de oplossing voor het probleem ligt niet alleen in handen van politici. Iedereen kan en moet - waar mogelijk - een bijdrage leveren ‘We roepen iedereen op, ongeacht hun geloof of wereldbeeld, om te luisteren naar de roep van de aarde en van mensen die arm zijn, om hun gedrag te onderzoeken en om zinvolle offers te brengen ter wille van de aarde die God ons heeft gegeven.’

Dat betekent ‘anders te eten, reizen, uitgeven, investeren en leven, waarbij we niet alleen denken aan korte termijn pleziertjes en winst, maar ook aan toekomstige voordelen.’

De verklaring verschijnt aan het begin van de Periode van de Schepping (1 september tot 4 oktober), waarin oosterse en westerse kerken aan lokale kerken wereldwijd vragen om extra stil te staan bij natuur en milieu. Deze zesweekse bezinningsperiode is ontstaan na de eerste Oecumenische Europese Kerkenconferentie in Bazel, in 1989.