Vijf kanshebbers Theologie Publicatie Prijs, maar een is dé favoriet

Wie wordt de winnaar van de Theologie Publicatie Prijs 2019? Zaterdagavond zal het antwoord klinken, tijdens de Nacht van de Theologie. De vijf genomineerde boeken laten zien waar de kernpunten liggen, in de theologie van vandaag.

Groene theologie van Trees van Montfoort.

Groene theologie van Trees van Montfoort. Foto: FD

Wie vraagt wat theologen bezighoudt, hoeft niet te rekenen op een eenduidig antwoord. Het geloof heeft nu eenmaal veel kanten, het spreekt mensen op verschillende manieren aan, maakt uiteenlopende reacties los.

Deze veelkleurigheid is ook goed zichtbaar in de shortlist van de Theologie Publicatie Prijs 2019 die zaterdagavond wordt uitgereikt. Kort gezegd gaat het, in de vijf genomineerde boeken, om groene theologie, transgenderpastoraat, de religieuze dialoog, de aard van Bijbellezen en het grensvlak van geloof en twijfel. Alle vijf de boeken gaan, linksom of rechtsom, over de vraag hoe het geloof in de ene God ons leven vormt, kneedt, uitdaagt, doorkruist, oordeelt en vrijspreekt. Dan kan het niet anders of de volle werkelijkheid komt in beeld, van biologisch voedsel tot het gesprek met je moslim-buurvrouw.

Twijfelboek

Het is verrassend dat de meest directe koppeling met het geloof in God is te vinden in het ‘twijfelboek’ uit het rijtje van vijf: Ongeneeslijk religieus , van Gerko Tempelman. Die kwalificatie ‘twijfelboek’ is niet neerbuigend bedoeld. Op een eerlijke, en zeker ook interessante manier geeft Tempelman woorden aan zijn ervaringen met het geloof.

Dit doet hij ook met het oog op zijn eigen levensgeschiedenis: opgegroeid met vele geloofszekerheden realiseerde hij zich als jongvolwassene dat er toch ook veel onbeantwoordbare vragen waren. In zijn boek legt hij uit wat dat met hem deed. Hij zoekt nu zijn antwoorden in de sfeer van de ‘radicale theologie’. De ‘dood van God’ is in deze visie een fase waar je doorheen moet, zonder reserve. Daarna blijkt er toch nog iets van geloof mogelijk, maar het blijft moeilijk om precies te zeggen hoe en wat.

Arnold Huijgen zit met zijn Lezen en laten lezen dicht bij Tempelman in de buurt, als het gaat om de directe verhouding tot God. Maar we bevinden ons in ander vaarwater, als Huijgen alle nadruk legt op ontvankelijkheid voor de Bijbel. Van al die verhalen en verslagen, brieven en evangeliën moeten we het hebben, gelooft Huijgen. Luisteren dus! Hij waarschuwt ervoor, om in de Bijbel de bewijzen terug te vinden voor je eigen standpunten. Hij draait de zaak om: niet wíj lezen de Bijbel, maar de Bijbel leest óns.

Van Montfoort legt de vinger bij tendensen in de theologie die mede geleid hebben tot verwaarlozing van het milieu

Trees van Montfoort bewandelt met haar Groene theologie in feite het spoor van Huijgen. We moeten onszelf kritisch laten bevragen door het Oude en Nieuwe Testament, gelooft ook zij. Vooral waar het gaat om milieu, klimaat en duurzaamheid. Een groot hoofdstuk in haar boek laat Bijbelse stemmen klinken ten gunste van boom en dier, akker en bloesem. Verrassend!

Zonder in negativisme te belanden legt Van Montfoort de vinger bij tendensen in de theologie die mede geleid hebben tot verwaarlozing van het milieu. Ook wijst ze op de veerkracht van geloof en geloofstraditie, als het gaat om een nieuw ecologisch bewustzijn, bijvoorbeeld geïnspireerd door de oosterse orthodoxie.

Handreiking

Gerelateerd aan de actualiteit zijn ook Wondermooi, zoals u mij gemaakt hebt en Over muren heen, een hoopvolle briefwisseling . Het eerste boek, geschreven door Heleen Zorgdrager en anderen, wil een handreiking zijn voor ‘gelovige transgender personen en werkers in de kerk’, zoals de ondertitel aangeeft. Het gaat hier dus van zorg en pastoraat tot Bijbelse theologie, naast adviezen voor gesprekken in de kerk. De grote gedachte die dit boek draagt, is dat elk mens, hóe ook geschapen, bij God welkom is.

Dit zullen rabbijn Lody van de Kamp en Oumaima Al Abdellaoui beiden willen onderschrijven, vanuit hun verschillende geloofstradities. In hun brievenboek Over muren heen ontvouwt zich een boeiend gesprek tussen jodendom en islam, met de nodige verrassingen. Nuttig, als veel mensen deze dialoog op zich willen laten inwerken. Ook dat is een vorm van ‘je laten lezen’.

Wie er vanavond met de Theologie Publicatie Prijs vandoor gaat, is afwachten. Het boek van Huijgen is een uitstekende kandidaat, omdat het op een frisse en grondige manier een oeroud gesprek nieuw leven inblaast: hoe lezen we de Bijbel en wat doet dat met ons? Toch lijkt het waarschijnlijk dat Trees van Montfoort de publicatieprijs in de wacht zal slepen. Haar boek is het meest grensverleggend van de vijf. Het heldere en besliste karakter van haar boek, en invoelende sfeer van haar schrijfstijl, dragen sterk bij aan de oecumenische uitstraling ervan. Van Montfoort schreef een boek dat een standaardboek is over ‘groene theologie’ en tegelijk een doordacht pamflet dat oproept om de theologie te vervlechten met een groen levensbesef. Je kunt je bijna niet voorstellen, dat de jury aan haar boek voorbij kan.

Nieuws

menu