Dit artikel is vandaag gratis

Zonde is volgens sommige theologen niet alleen het geheel van mijn fouten, maar ook een macht die de wereld regeert | Theologenblog

Arjan van den Os. Foto: TUA/Melle Rozema

Er zijn in onze wereld grote processen gaande die zorgen baren. Ons economisch systeem vertoont veel gebreken, waardoor mensen en gezinnen uit de midden- en onderklassen van de samenleving soms diep in de problemen komen.

Overheidsinstanties dreigen op verschillende dossiers de menselijke maat uit het oog te verliezen, waardoor slachtoffers getroffen worden in hun welzijn. Grote techbedrijven beïnvloeden debatten en zelfs verkiezingen door platforms te bieden waarop desinformatie welig kan tieren. De polarisatie in de samenleving is sinds de coronacrisis sterker toegenomen. Pagina’s kunnen gevuld worden met aanvullingen op deze opsomming.

Sommigen vervallen vanwege al deze ontwikkelingen in complotdenken. Het idee dat een wereldregering de touwtjes op allerlei gebieden in handen houdt stuit echter op de warrigheid en weerbarstigheid van de werkelijkheid. Ik denk wel dat al deze processen een gemene deler hebben, namelijk de macht van zonde en kwaad.

Dan is echter wel een goed zondebegrip noodzakelijk. Daar schort het mijns inziens soms aan. Ons concept ‘zonde’ beperkt zich vaak tot de dingen die wij, als mensen, fout doen. Zonde gaat dan alleen over onze schaduwkanten als mens. De remedie voor zonde is dan bijna moralistisch: wij moeten gewoon goede dingen doen en vergeving vragen voor de dingen die wij fout doen.

De val van de mensheid in Adam heeft Bijbels gezien echter meer losgemaakt. De laatste decennia is er een beweging opgekomen in de theologie die aandacht vraagt voor het kosmische karakter van de zonde. Zonde is dan niet alleen het geheel van mijn fouten, maar ook een macht die de wereld regeert. De macht van zonde is in de haarvaten van mijn leven getrokken en niets of niemand kan sinds de zondeval nog eraan ontsnappen. Ik en de wereld zijn onderworpen aan zonde en kwaad en door deze slavernij ontstaan mijn fouten en kwade daden.

Paulus

Paulus spreekt op verschillende plaatsen over zonde als een macht die sinds de zondeval in de wereld gekomen is (Rom. 5:12; Gal. 1:4b). Daarnaast noemt hij ook, als gevolg van de macht van de zonde, de opkomst van allerlei kosmische grootheden die in de ban zijn van de zonde: overheden, krachten en machten (Rom. 8,38; Ef. 1:21).

Vanuit dit perspectief gaan we de werkelijkheid en reikwijdte van zonde en kwaad zien zoals we die niet eerder zagen. De gebrokenheid en duisternis van de zonde en het daaruit voortkomende kwaad is te vinden in allerlei mechanismen, neigingen, verlangens en instituten in de wereld. Niet voor niets noemt deze nieuwe theologische beweging zich apocalyptisch: de Bijbel ziet de wereld niet als neutraal terrein, maar als een strijdveld tussen de macht van de zonde en de almacht van God.

Verzoeningswerk

Laten we het daarom in de kerk hebben over zonde. Het kwaad in onszelf en in onze wereld moet benoemd blijven worden. Enerzijds worden gelovigen alert gemaakt op de aanwezigheid en gangen van de duivel en kwade machten, anderzijds komen zij op het persoonlijk vlak te weten waartegen ze te strijden hebben. Daarbij mag de gelovige in die strijd volledig vertrouwen op de macht van God.

De intensiteit van zonde en kwaad toont ook de diepte en grootte van het werk van Christus. Christus’ verzoeningswerk omvat niet alleen de vergeving van de zonden, maar ook bevrijding uit de slavernij en overwinning op de machten. De roep ‘het is volbracht’ is de overwinningsroep van de triomferende Koning. Hij staat boven alle machten. Niemand kan Hem van zijn troon verdrijven Als Christus wederkomt zal de macht van zonde en dood definitief verbroken worden. Tot die tijd is er strijd (en overwinning) tegen de zonde, de duivel en zijn gehele rijk, zoals het klassieke Doopsformulier zegt. Daar is een geestelijke wapenrusting voor nodig (Efeziërs 6). De angel is echter wel uit de strijd gehaald: een christen leeft in Christus al in vrijheid (Gal. 5:1).

Zonde zal dus niet uit ons vocabulaire en denken mogen verdwijnen, omdat we haar macht dan onderschatten en kwaad in de wereld en in de mensheid onbenoemd blijft. Juist door de duisternis en reikwijdte van zonde en kwaad in het oog te houden wordt de verwondering over Gods genade groter, het verlangen om een heilig leven te leiden intensiever en de hoop op zijn wederkomst sterker.

Arjan van den Os is universitair docent en promovendus Nieuwe Testament aan de Theologische Universiteit Apeldoorn. Hij schrijft deze blog als lid van de gezamenlijke onderzoeksgroep BEST (Biblical Exegesis and Systematic Theology) van de Theologische Universiteiten in Apeldoorn en Kampen.

Nieuws

menu