Commentaar: Kabinet moet niet wachten met aftreden vanwege toeslagenaffaire

De regering heeft geen doorslaggevende argumenten om niet vandaag al op te stappen. De toeslagenaffaire is te ernstig om te blijven zitten.

Premier Mark Rutte noemde het dinsdagavond na een extra ministerraad over de toeslagenaffaire voor het eerst mogelijk als demissionair kabinet verder te gaan.

Premier Mark Rutte noemde het dinsdagavond na een extra ministerraad over de toeslagenaffaire voor het eerst mogelijk als demissionair kabinet verder te gaan. Foto: ANP

Morgen zou het kabinet zijn ontslag kunnen aanbieden – die kans is de afgelopen weken snel groter geworden. Van verschillende kanten is gewaarschuwd dat zulks onverstandig zou zijn. Zo zou het voortijdig de angel halen uit het Kamerdebat dat voor maandag op de agenda staat. Dat verwijt trof het tweede kabinet-Kok, toen het aftrad na publicatie van het vernietigende rapport over hoe Nederland faalde bij het beschermen van moslims in Srebrenica.

Ook zou het loze symboolpolitiek zijn. Immers, wat stelt aftreden van een kabinet nou helemaal voor nu er binnen twee maanden toch al verkiezingen zijn?

Lees ook: Toeslagengedupeerden: ‘Met één klein foutje kreeg je al het stempel fraudeur’

En argument drie: het kabinet moet alle zeilen bijzetten voor het indammen van Covid-19, dat kan er nu geen crisis bij hebben.

Focus op de inhoud

Maar het zijn geen van alle doorslaggevende argumenten om aan te blijven. Het Kamerdebat kan juist focussen op de inhoud als het kabinet zelf al de conclusie heeft getrokken dat het op moet stappen. In de verdediging schieten uit zelfbehoud is dan niet meer nodig. Het biedt de regering ruimte om ruiterlijk en uitgebreid verantwoording af te leggen. En andersom hoeven Kamerleden niet meer krampachtig uit te zijn op het wegsturen van het kabinet.

Voor hen ontstaat ruimte om ook naar de eigen rol te kijken in deze toeslagenaffaire (het waren parlementariërs zelf die ooit strengere fraudebestrijding afdwongen). En om vooruit te kijken: hoe bieden we genoegdoening en hoe verliezen we nooit meer de beginselen van behoorlijk bestuur uit het oog? Hoe blijven we burgers zien als individu met een individueel belang?

Aftreden zou inderdaad symbolisch zijn maar niet in de zin van futiel of overbodig

Ook het argument van symboolpolitiek deugt niet. Aftreden zou inderdaad symbolisch zijn maar niet in de zin van ‘futiel en overbodig’ zoals onder anderen Klaas Dijkhoff (VVD) dat bedoelde. Integendeel: ontslag aanbieden is een waarvan de symbolische waarde juist belangwekkend is.

De regering zou er eigenstandig en krachtig mee uitdrukken dat het oog heeft voor van het lijden van burgers, dat het de ernst van de zaak begrijpt en de eigen verantwoordelijkheid hierin accepteert. Het is een daad die besef symboliseert: het besef dat het vertrouwen ernstig is geschaad en dat herstel van dat vertrouwen vraagt om erkenning van schuld en boetedoening.

Lees ook: Opinie: Politiek steekspel op hoog niveau rond voortbestaan kabinet

De pandemie is voor aftreden evenmin een belemmering. Een afgetreden kabinet kan demissionair verder en de lopende zaken behartigen tot na de verkiezingen een nieuw kabinet geformeerd is. Het hoeft aan slagkracht inzake coronabeleid niets in te boeten.

Recht doen aan gedupeerden

Voor alles is het nu zaak maximaal recht te doen aan de duizenden burgers die vanwege vergissingen in de papierwinkel jarenlang zijn weggezet als fraudeurs en gestraft met terugbetalingsverplichtingen die hun draagkracht ver te boven gingen. Die daar mentaal en financieel aan ten gronde zijn gegaan. Hoe ze ook gecompenseerd worden, die littekens zijn blijvend. Het onderzoeksrapport ‘Ongekend onrecht’ spreekt niet voor niets van ‘gebrandmerkt’.

Lees ook: Commentaar: Toeslagenaffaire komt door fraude-obsessie

Alles wat eraan bijdraagt om het vertrouwen in politiek en bestuur te herstellen, moet worden aangewend. Een kabinet dat tot het uiterste blijft zitten tot het door een Kamermeerderheid wordt weggestuurd, wekt de schijn van onwil en laat een belangrijke kans liggen.

Reageren? Mail dan naar: hoofdredactie@frieschdagblad.nl

Nieuws

Meest gelezen

menu