De resultaten van een noordelijk kringlooplandbouwproject vielen wat tegen, maar toch wil iedereen ermee door. Waarom?

Na zes jaar moet onderzoeker Gerjan Hilhorst (Wageningen University) concluderen dat het project Vruchtbare Kringloop Noord-Nederland voor duurzamere landbouw niet heeft gebracht waarop was gehoopt. Niettemin willen de deelnemers graag door. Maar of dat in Fryslân lukt, is nog onduidelijk.

Koeien grazen in de wei.

Koeien grazen in de wei. Foto: ANP

Het project begon in 2016. Er werd bij zo’n 250 boeren gekeken hoe de bedrijfsvoering invloed heeft op bijvoorbeeld de ammoniakuitstoot en eiwit van eigen land. Bijvoorbeeld door water toe te voegen aan mest, om dat beter te benutten. Dat moet verduurzaming van de landbouwsector versnellen.

Na zes jaar kan geconcludeerd worden dat de duurzaamheid op veel vlakken is verbeterd. Zo groeide het aantal boeren dat koeien liet weiden, en ging het weiden ook langer door. De ammoniakemissie daalde met 4 procent, mede omdat er minder jongvee was.

Muizen en droogte

Hilhorst had op meer gehoopt, geeft hij toe. ,,We hadden iets meer vooruitgang verwacht.” De tegenvallende resultaten komen volgens hem vooral door moeilijke omstandigheden. Zo was 2018 uitzonderlijk droog, en was er in 2019 een muizenplaag. ,,Dat heeft bijvoorbeeld effect op hoe je meststoffen kan benutten, en op hoeveel gewas je geoogst hebt.” Uit de cijfers blijkt bijvoorbeeld dat de stikstofbenutting van voer door het vee met 4 procent is gestegen, maar dat de bodembenutting met 10 procent is gedaald. Door de droogte en de muizen, viel de oogst van eigen veevoer tegen, en moesten boeren voer inkopen.

Niettemin willen volgens Hilhorst deelnemers, onder wie de boeren, graag door met het project. ,,Je ziet bijvoorbeeld dat de bewustwording is gegroeid. En de boeren vinden het zeer nuttig om bij elkaar op het erf te kijken, om van elkaar te leren.”

Fries geld is op

Of dat kan, is nog de vraag. In Groningen en Drenthe kan het project nog even door, maar in Fryslân is het geld op. ,,Er wordt wel gewerkt aan een vervolg, maar het hangt van de financiering af.” Financiers zijn onder meer Wetterskip Fryslân en de provincie Fryslân.

En is het, afgaande op de tegenvallende resultaten, niet aannemelijk dat een financier ermee stopt? ,,Dan moet de financier zich breder gaan verdiepen, en naar de boer toe gaan. Want die zal ook zeggen dat hij door muizenschade en droogte niet kon doen wat hij had geleerd. Het kan best zijn dat dit jaar zijn maatregelen wel in cijfers tot uiting komen. Boeren moeten een tandje bijschakelen, bijvoorbeeld voor de stikstofproblematiek en de uitstoot van ammoniak. Dit project kan daaraan bijdragen.”