Slakkenexplosie in moestuin, maar tuiniers in Heerenveen reageren laconiek

Er lijken dit jaar veel meer slakken rond te kruipen in (moes)tuinen dan in voorgaande jaren. De glibberige weekdieren doen zich tegoed aan groenten en planten, merken ze bij Volkstuinvereniging Heerenveen.

Alje Heinkens van Volkstuinvereniging Heerenveen laat een krop sla met een slak zien.

Alje Heinkens van Volkstuinvereniging Heerenveen laat een krop sla met een slak zien. Simon Bleeker

,,Zie je die hosta? Daar was vorig jaar geen gat in te zien. Nu is er geen blad zónder een gat. Komt door de slakken. Voor die dieren is de hosta een feestmaal.”

Alje Heinkens (70) is voorzitter van Volkstuinvereniging Heerenveen. De vereniging, opgericht in 1941, heeft 138 leden en twaalf aspirantleden. Heinkens wil best even laten zien wat de slakken zoal aanrichten op het tuinderscomplex aan Het Meer. Niet om de slak in een kwaad daglicht te stellen overigens. ,,Dat hoecht no ek wer net. Slakken binne ek fan nut. Sa kinst it ek besjen.”

Maar goed, de hosta dus. Die staat er niet best bij dit jaar. En de tuinboontjes hebben het ook wel eens beter gedaan. Aan sommige staken is het een kale boel. ,,Dat wurdt neat”, constateert Heinkens.

Met de ijsbergsla gaat het ook moeizaam. Heinkens trekt een krop uit de grond, plukt wat bladeren weg, en daar zit er weer een: een huisjesslak dit keer.

Sla en pompoenen

Bij Fatih Kosar (40) is het beeld niet veel anders. Hij huurt een eindje verderop een perceel en staat wat beteuterd naar zijn groenten en fruit te kijken. De sla is aangevreten en met de pompoenen komt het ook niet goed.

Kosar tuiniert al jaren bij de Volkstuinvereniging. Slakken zijn er elk jaar, maar zoveel als dit jaar heeft hij niet eerder meegemaakt. Maatregelen neemt de Heerenvener niet. ,,Wat kun je eraan doen, het zijn er zoveel”, klinkt het gelaten.

Verdrinken in potten bier

Ook Heinkens onderneemt nauwelijks actie. Hij kent de tips om slakken weg te houden bij de kwetsbare groenten en planten: van het ingraven van potten bier waarin slakken verdrinken tot meer diervriendelijke methodes, zoals het planten van sterk geurende soorten, het besproeien van planten met knoflookwater of het strooien van cacaodoppen, koffieprut of fijngemalen eierschalen. ,,Dêr hawwe slakken in hekel oan”, weet Heinkens.

Toch laat de voorzitter het gaan. Hij ziet volgend jaar wel weer.

Ook Klaasje de Wagt (69) staat er ontspannen in. Ze huurt al een jaar of twintig bij de vereniging en is wel wat gewend. De Wagt wijst naar de rode kool: die is sterk aangevreten door de slakken. Maar de dahlia’s staan prachtig in bloei. ,,Net op tijd groot genoeg geweest, denk ik.”

Af en toe raapt ze een slak op, vertelt de Wagt. ,,Die gooi ik dan in de sloot of in het gras. Verder maak ik me niet zo druk.”

Natte weer

De slakkenexplosie is het gevolg van het natte weer van de laatste tijd. Slakken zijn dol op regen. Is het droog en warm, dan kruipen ze in de grond of onder plantenresten en blijven daar zitten. Is het vochtig weer dan komen ze tevoorschijn, altijd bij het vallen van de avond en ’s nachts. Om zich te verplaatsen maken ze gebruik van hun slijm en dat gaat gemakkelijker als het nat is.

De slakken die momenteel in de tuinen opduiken zijn vooral naaktslakken en huisjesslakken. Naaktslakken leggen hun eitjes in het voorjaar. Eén slak kan honderden eitjes leggen. Ongeveer aan het begin van de zomer komen die eitjes uit, en het duurt dan circa twee maanden voordat de weekdieren volwassen zijn. In die periode zitten we nu, en ook dat verklaart de grote aantallen slakken die er nu zijn te zien.

Naaktslakken lusten bijna alles, maar hebben wel zo hun voorkeur. Dat merken ze bij de Volkstuinvereniging Heerenveen ook. In tegenstelling tot de sla en de boontjes blijft de broccoli onaangeroerd. Datzelfde geldt voor ui-achtigen, rucola en aardappel.

Egels

Slakken zijn zelf ook een prooi. Kikkers en padden zijn dol op naaktslakken, vandaar dat wel wordt geadviseerd om een vijver in de tuin aan te leggen. Merels, eksters, spreeuwen en lijsters hebben de slak ook op het menu staan. Ook egels eten slakken. Met een berg bladeren in de tuin kunnen mensen egels verleiden tot het houden van een winterslaap in hun tuin. In de lente kunnen de egels zich dan vol eten aan de slakken.

Alje Heinkes en zijn medetuiniers in Heerenveen kijken het ondertussen rustig aan. ,,Er zijn dit jaar veel slakken, dat klopt”, zegt Klaasje de Wagt. ,,Maar dat is geen ramp hè.”