Directeur Titia Huisman ziet ondanks alles genoeg kansen voor Theater de Koornbeurs in Franeker

In Franeker opent Theater de Koornbeurs vandaag het nieuwe culturele seizoen. Directeur Titia Huisman (1960) heeft er zin in, want er staat veel moois te gebeuren. Zorgen zijn er ook. Weet het publiek het theater nog te vinden na anderhalf jaar corona?

Titia Huisman in de theaterzaal van de Koornbeurs.

Titia Huisman in de theaterzaal van de Koornbeurs. Foto: Catrinus van der Veen

De afgelopen weken werd in de Koornbeurs in Franeker hard gewerkt. Er moest nog het een en ander worden afgemaakt, voordat de deuren zaterdag opengaan voor de seizoenopening. Die opening is namelijk ook het moment waarop het theater zich voor het eerst in zijn geheel toont in een nieuw jasje.

Zo heeft de foyer een nieuwe inrichting gekregen. Het oude meubilair heeft plaatsgemaakt voor nieuwe tafels en stoelen, in frisse vrolijke kleuren. De muren in het gebouw zijn op sommige plaatsen veranderd in kleurrijke wandschilderingen, op verzoek van directeur Titia Huisman gemaakt door Friezin om utens Carlijn Lenten, de kunstenares die onlangs ook meewerkte aan het straatkunstwerk aan de Voorstreek in Leeuwarden.

Vrolijkheid

Huisman is blij met de nieuwe inrichting, vertelt ze op haar werkkamer op de bovenverdieping van het theater. ,,Het was nodig. Vooral de foyer kon wel wat vrolijkheid gebruiken. Het was er te donker. Veel zwart en bruin. Dat moest anders, vonden we. Theater is ook een avondje uit, je moet er blij van worden, het moet gezellig zijn.”

De tafels en stoelen in de foyer hebben niet alleen een andere kleur, ze zijn ook gemakkelijk te verplaatsen. Dat kan van pas komen in een tijd van afstand houden en maximale bezoekersaantallen. ,,We kunnen de tafels en stoelen snel verschuiven, mocht dat nodig zijn voor de veiligheid”, zegt Huisman.

Voor de herinrichting van de foyer kon ze een beroep doen op het Kickstart Cultuurfonds, een tijdelijk noodfonds dat sinds juli 2020 producenten van professionele podiumkunsten, muziekpodia, musea en theaters ondersteunt bij corona-gerelateerde kosten om publiek veilig te kunnen ontvangen. Huisman en haar team gebruikten de bijdrage uit het fonds ook voor het opzetten van een professioneel CRM systeem, om via het verzamelen van data meer zicht te krijgen op het bezoekgedrag en de voorkeuren van haar publiek, met als doel om de bezoekers – individueel of als groep - gerichter te kunnen benaderen. Ook het opzetten van dit systeem is hard nodig, zegt de directeur. ,,Ik ben er erg blij mee.”

Nieuw begin

De start van het culturele seizoen markeert voor Titia Huisman en haar team een nieuw begin. Corona is weliswaar niet verdwenen en er gelden nog allerlei beperkingen, maar er gloort tenminste weer enig perspectief voor de sector. De Koornbeurs heeft een mooi programma samengesteld, met tal van theater- en muziekvoorstellingen. ,,Daar doen we het voor”, zegt Huisman.

Directeur

Titia Huisman is directeur van de Koornbeurs sinds februari 2020. Ze volgde Gerard Wolters op die in november 2018 was aangetreden als tijdelijk opvolger van Lineke Kortekaas. Huisman was hiervoor directeur van de stichting AanZet (tegenwoordig Stjoer) en runt nog steeds een eigen bureau voor organisatie en personeelsontwikkeling, al staat dit werk nu op een aanmerkelijk lager pitje.

Ze solliciteerde bij de Koornbeurs omdat voor haar in Franeker alles samenkomt. Huisman volgde ooit een theateropleiding, trok in binnen- en buitenland rond met een (Evangelische) theatergroep, stond en staat zelf op de planken, regisseert toneelstukken, heeft bestuurlijke ervaring en een groot netwerk, ook in het culturele leven.

Ze is bovendien geraakt door de opdracht die het Koornbeursbestuur aan de nieuwe directeur heeft meegegeven: knoop professionele en amateurkunsten aan elkaar en zoek samenwerking met culturele instellingen in de regio. ,,Dat spreekt mij aan. Ik denk dat de verbinding tussen professionals en amateurs voor beide partijen meerwaarde heeft. Dwarsverbanden zijn goed voor het culturele klimaat.”

En toen kwam corona, nog geen zes weken nadat ze in Franeker aan het werk was gegaan. ,,Ik herinner me de dag nog goed dat we dicht moesten. Ik volgde het nieuws op mijn werkkamer, in de zaal waren de technici bezig met het voorbereiden van een voorstelling. Ik naar beneden: ‘hou maar op, we gaan op slot’. Dat was alles, we hadden geen idee hoe het verder zou gaan.”

Crisisstand

Huisman schoot in de crisisstand. Voorstellingen konden niet doorgaan, mensen die een kaartje hadden gekocht moesten worden afgebeld. ,,Dat klinkt eenvoudig, maar is een enorm karwei.” Al snel moest ze zich ook buigen over de financiële consequenties van de crisis. Die waren groot, en al helemaal omdat de Koornbeurs geen enkele reserve bleek te hebben.

Er bleek juist sprake te zijn van een stevig tekort. ,,Daar was ik ook pas achter gekomen toen ik hier al aan het werk was”, zegt Huisman. ,,Ik opereerde tot dan op basis van de stukken in de veronderstelling dat de cijfers van het theater bij mijn aantreden licht positief waren. Dat bleek toch anders te zijn.”

Huisman werd geconfronteerd met een tegenvaller van circa 86.000 euro, een tekort over de periode juni 2019 – maart 2020. Ook het gemeentebestuur van Waadhoeke werd door die tegenvaller ‘onaangenaam verrast’. Het college van B en W meldde het slechte nieuws in juni 2020 aan de gemeenteraad. Wethouder Jan Dijkstra oordeelde dat de tegenvaller was veroorzaakt door geannuleerde theateruitvoeringen, tegenvallende huurinkomsten, extra kosten in de personeelsformatie door ziekte en het mislopen van subsidies die wel waren begroot.

Schade beperken

Terwijl er een oplossing voor de onverwachte tegenvaller moest worden gevonden, liep de schade door corona op. Het gemis aan inkomsten uit kaartverkoop, horeca en zaalverhuur deed zich voelen. Huisman zette de schouders eronder, al kon ze niet al haar mensen aan het werk houden.

Er kwamen filmvoorstellingen voor dertig bezoekers, die de rolprenten vanuit een fauteuil of leunstoel – gedoneerd door betrokken cultuurliefhebbers – in de theaterzaal konden bekijken. Ze liet kunstzinnige videobeelden projecteren op de gevel van de Koornbeurs. Ze regisseerde de voorstelling Dûzelich van Geartsje de Vries, die uiteindelijk bij particulieren in de tuin was (en is) te zien. Ze bedacht samen met haar team het project Verlangen, waarbij iedereen werd uitgenodigd om een gedicht over dat thema op te sturen. Vijf kunstenaars maakten daar vervolgens een voorstelling van, uitgezonden via een livestream.

De initiatieven zorgden ervoor dat de band met het Koornbeurspubliek bleef bestaan en kunstenaars af en toe konden werken. ,,Zelf kregen we er ook energie van”, vertelt Huisman. ,,Het gaf ons wat grond onder de voeten. Dit kan tenminste nog, dachten we.” Ondertussen lag ze ’s nachts wel vaak wakker. ,,Waar ben ik aan begonnen, vroeg ik me af.”

Offers gebracht

In oktober 2020 schoot de gemeenteraad van Waadhoeke het theater te hulp. Huisman was er inmiddels door strak te begroten in geslaagd de onverwachte tegenvaller terug te brengen tot 54.300 euro, een bedrag dat een raadsmeerderheid als extra financiële injectie aan het theater besloot toe te kennen. Daarnaast trok de gemeenteraad ruim 95.000 euro uit ter compensatie van de verliezen door corona bij de Koornbeurs.

Huisman deed, net als andere theaters, ook een beroep op de coronacompensatie van het rijk. ,,Daardoor is onze financiële positie in elk geval niet slechter geworden. Maar er is ook niets binnengekomen. En we hebben wel offers gebracht.”

Promotiespot

Nu staat het nieuwe theaterseizoen voor de deur. Huisman wil vooruitkijken, verder gaan met waar het om draait in een theater: kunst en cultuur. De afgelopen weken werd op Omrop Fryslân een promotiespot getoond om mensen ervan te overtuigen dat de Koornbeurs (425 plaatsen) weer veilig kan worden bezocht.

De directeur worstelt wel met het toegangsbeleid. Ze mag volgens de huidige coronaregels twee derde van de zaal vullen als ze aan de deur om een vaccinatie- of negatief testbewijs vraagt. Het alternatief is het handhaven van de anderhalve meter maatregel in het theater. ,,Dan hoef ik aan de deur geen vaccinatie- of testbewijzen te vragen, maar kan ik maximaal 86 bezoekers binnenlaten. Dat kan nooit uit. Dus in feite heb ik geen keus: ik moet aan de deur controleren. Dat stoort me. Ik wil hierin eigenlijk geen partij zijn, ik ga liever uit van vertrouwen. Maar goed, we moeten roeien met de riemen die we hebben.”

Huisman is ondertussen aan het nadenken over de tweede helft van het culturele seizoen, vanaf januari volgend jaar. Ze heeft enige ruimte in de programmering gelaten, deels omdat ze ,,kort op de bal wil zitten”, financieel wil kunnen bijsturen als dat nodig is. Maar ook om programmatisch de handen enigszins vrij te hebben. ,,Ik wil de ruimte houden om snel kleine voorstellingen te kunnen plaatsen. Ik wil ook ruimte hebben voor voorstellingen die inhaken op de actualiteit. Er zijn thema’s genoeg. De leegloop van het platteland, de omgang met het landschap, de toekomst van de landbouw, die dingen spelen overal maar zeker in deze regio.”

Artistiek onderkomen

Naast het programmeren van mooie professionele voorstellingen ziet Huisman voor de Koornbeurs een rol weggelegd als oefenlocatie of repeteerruimte, bijvoorbeeld voor muzikanten en acteurs. ,,Dit gebouw staat overdag vaak leeg, waarom zou je er geen artistiek onderkomen van maken?”

In dit licht heeft Mads Wittermans met zijn productiebedrijf Wittermans Theaterproducties artistiek onderdak gevonden bij de Koornbeurs. ,,Mads kan hier met zijn mensen rustig aan zijn voorstellingen werken, monteren en uitproberen. In ruil zijn de premières van deze voorstellingen bij ons.”

Zo kunnen er weer nieuwe initiatieven tot bloei komen, ook in tijden van corona. Huisman wijst in dat verband op een schilderij dat op haar werkkamer aan de muur hangt. Het is een schilderij van een klassiek Italiaans theater, met balkons en chique loges. Het afgebeelde theater heeft betere tijden gekend: stoelen zijn stuk, de gordijnen hangen half voor het podium, er is lang niet gespeeld. ,,Ik vind dit een prachtig doek. Ik hou van de schoonheid van verval. Maar verval nodigt ook uit om het anders te doen, iets nieuws te creëren. Ik hou van de energie die daarbij vrijkomt. Daar herinnert dit schilderij mij aan.”