Lees hier ons Privacy Statement en Cookie Statement
maandag 25 juni

Regiowoensdag, 21 oktober 2015

De zichtbaarheid van strafrechtspraak is in het geding
De concentratie van rechtbanken zet de zichtbaarheid van de strafrechtspraak op het spel, waarschuwen rechters. De regionale pers speelt van oudsher een belangrijke rol in het zichtbaar maken van strafrecht, maar die raakt - net als de instanties - het zicht op alle zittingen in de rechtbank kwijt. Verontrustend
Analyse
Goos Bies
Vooral in het strafrecht speelt zichtbaarheid een belangrijke rol. Aan dat aspect gaat de Raad voor de Rechtspraak voorbij in haar meerjarenplan, waarin rechtbanken meer en meer worden geconcentreerd. De samenleving moet zien dat er tot op zekere hoogte sprake is van gerechtigheid, dat je met overtreding van de wet niet straffeloos weg kunt komen en dat er zorgvuldig en afgewogen wordt rechtgesproken. Om deze reden zijn rechtszaken bijna altijd openbaar, de journalististen vormen de onafhankelijke ogen en oren van de samenleving en doen verslag en duiding van de rechtspraak.
'Openbaarheid en zichtbaarheid bevorderen de wisselwerking tussen rechtspraak en samenleving en daarmee de betrokkenheid van burgers bij de rechtspraak. Voorts kunnen openbaarheid en zichtbaarheid bijdragen aan het maatschappelijk vertrouwen in de rechtspraak', is wat toenmalig minister Piet-Hein Donner van Justitie in 2006 schreef aan de Tweede Kamer naar aanleiding van te nemen maatregelen voor een slagvaardiger rechtspraak.
De concentratie van personeel en zittingen moet de kwaliteit van de rechtspraak verhogen. Het uitkleden van zeven van de 32 rechtbanken in Nederland komt de zichtbaarheid echter niet ten goede. Als het meerjarenplan van de Raad voor de Rechtspraak wordt aangenomen, dan worden er geen zware strafzittingen meer gehouden in Alkmaar, Almelo, Assen, Dordrecht, Lelystad, Maastricht en Zutphen. Zonder die zware zaken heb je in de provincies Drenthe en Flevoland geen enkele volwaardige rechtbank meer.
Propaganda-apparaten
Vanuit openbaarheid, zichtbaarheid en toegankelijkheid van de strafrechtspraak is het concentreren van rechtspraak een verontrustende ontwikkeling. Politie, Openbaar Ministerie en - in mindere mate - rechtbank worden al steeds meer propaganda-apparaten, waar beeldvorming belangrijker is dan informatieverstrekking. Op dezelfde manier zijn de hoogste noordelijke bazen van politie (Oscar Dros), Openbaar Ministerie (Jan Eland) en rechtbank (Daan Keur) sinds de reorganisaties onzichtbaar geworden in het publieke debat. Hun Friese voorgangers lieten nog een paar keer per jaar van zich horen. Zo lieten ze blijken met één been in de samenleving te staan, terwijl hun opvolgers alleen nog maar met hun eigen organisatie bezig lijken te zijn en ook fysiek vaak schitteren door afwezigheid in Fryslân.
Voor het aanbrengen van strafzaken is de plaats van het misdrijf leidend. Daar is een reden voor. Het misdrijf heeft impact op de omgeving. Voor slachtoffers, nabestaanden en de geschokte rechtsorde - waarmee samenleving en maatschappij worden bedoeld - moet de rechtspraak zo nabij mogelijk zijn. Voor verdachten is die noodzaak er niet. Dus als een vrouw wordt overvallen in haar huis in Mantgum en er staan verdachten uit Amsterdam terecht, dan is de zitting in Leeuwarden.
Met het vaker publiceren van uitspraken op internet heeft de rechtspraak op gebied van openbaarheid al aardig winst geboekt. Dit zijn echter geanonimiseerde uitspraken, alleen te duiden door juristen en de dichtst betrokkenen. De geschokte rechtsorde wordt er zonder bemoeienis van de journalistiek echter niet mee bereikt.
Aan dit aspect wordt volledig voorbijgegaan in het meerjarenplan, dat is uitgesteld in afwachting van een discussie in de Tweede Kamer (zie kader). Als het plan van de Raad voor de Rechtspraak in zijn huidige vorm wordt uitgevoerd wordt een inwoner van Luttelgeest die dronken op een groep mensen is ingereden in Emmeloord voortaan berecht in Utrecht. Een verdachte van brute verkrachtingen in Meppel wordt dan berecht in Groningen.
Rechters in Drenthe, maar ook in Fryslân vrezen dat dit een glijdende schaal is. Een richting die al eerder is ingezet. Zo draagt het Functioneel Parket - onderdeel van het Openbaar Ministerie dat onderzoek doet naar fraude- en milieucriminaliteit en zich bezighoudt met complexe ontnemingszaken - sinds 2012 alle zaken in Noord- en Oost-Nederland aan bij de rechtbank Overijssel. De zittingen van de meervoudige economische kamer zijn normaliter in Almelo, dat wordt Zwolle als het huisvestingsplan niet wordt aangepast. Een dagblad als Tubantia en een regionale zender als RTV Oost berichten echter niet over zaken die zich in Fryslân afspelen. Voor noordelijke media is het bijna geen doen te volgen wat zich in Almelo afspeelt.
Tips
De media zijn afhankelijker geworden van tips over wat zich op een openbare plek afspeelt, en dat is zorgelijk. Pas als een advocaat aan de bel trekt omdat zijn cliënt (betrokken bij het dodelijk mestsilo-ongeval in Makkinga) mogelijk niet Fries kan spreken in de rechtbank van Almelo, krijgen de media lucht van deze gang van zaken.
Deze krant heeft er bijna twee jaar over gedaan om inzicht te krijgen in welke Friese verdachten in Overijssel worden afgestraft. Rechtbank Noord-Nederland beloofde hierover te informeren, maar is daar nooit in geslaagd. Ook het Functioneel Parket van het OM heeft zelf niet het volledige overzicht. ,,Er zijn zoveel zaken, daar hebben we niet allemaal zicht op", zeggen de twee persvoorlichters die vanuit Amsterdam belast zijn met alle communicatie over het landelijk parket.
De krant krijgt nu op heel publieksonvriendelijke wijze de persrol van alle zaken die zich in rechtbank Overijssel afspelen en vlooit die naast de rol van alle bestuurs-, privaat- en strafrechtzaken in heel Noord-Nederland en de zaken aan het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden wekelijks na op voor Fryslân relevante rechtszaken. We weten nu dat afgelopen week verdachten uit Drachten en Haulerwijk zich in Almelo moesten verantwoorden voor illegale asbestverwijdering en bodemverontreiniging, bij werkzaamheden voor een sauna in Peize. Vanuit Fries perspectief te kleinschalig om een verslaggever voor naar Twente te sturen, nog los van alle risico's op uitstel van een rechtszaak op het laatste moment.
Opvallend genoeg benaderde het Functioneel Parket onlangs zelf deze krant naar aanleiding van een rechtszaak in Almelo tegen twee veehandelaren uit Wijnjewoude. Zij hadden hoge boetes gekregen voor het niet aanmelden van runderen en kalveren bij het verplichte registratiesysteem. 'Afgelopen maand hebben wij een interessante zaak op zitting gehad met betrekking tot een veehandelaar. De zaak speelde in Friesland en is bij de rechtbank in Almelo behandeld. Vorige week is de uitspraak door de rechtbank gedaan. Een uitspraak waar wij als OM zeer tevreden mee zijn. Helaas is de zitting niet door journalisten bijgewoond en is de uitspraak vorige week ook niet opgepikt', zo mailde de persvoorlichter.
Belangen
Dit is precies de reden waarom media niet afhankelijk zouden moeten zijn van tips, maar in staat moeten zijn zelf de afweging te kunnen maken. Bij tips is er sprake van belangen. De kans dat het Openbaar Ministerie eigen miskleunen tipt is erg klein, bovenstaande motivatie dat het OM zeer tevreden was met de uitspraak is een bevestiging van die veronderstelling.
Toevallig berichtten Drentse media vorige week wel over de milieuzaak rond de sauna in het Drentse dorp Peize. Ze waren bij de rechtszaak. Hoe ze daarvan wisten? Ze waren getipt door het Functioneel Parket

Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

regio
Familieberichten
Advertenties