Eerste Werelddag voor ouderen is vooral een oproep aan henzelf: deel je kennis en wijsheid | Commentaar

Morgen is de eerste ‘Werelddag van grootouders en ouderen’ die paus Franciscus in februari aankondigde. Bedoeld als teken van solidariteit van de kerk met de oudste generaties. Maar meer dan dat is het bedoeld als een opdracht aan ouderen zelf: kom in actie.

Beeld:

Beeld: FD

Morgen is een gelegenheid om extra stil te staan en tijd te maken voor je opa en oma, je oude vader en moeder, en andere ouderen in ieders eigen omgeving. Zo’n Werelddag die de paus bedacht is zo op het eerste gezicht een aardige geste, zeker na anderhalf jaar worstelen met een pandemie waar juist ook ouderen onder geleden hebben.

Ze ondervonden de grootste risico’s om ernstig ziek te worden en leefden vaak in lange en strenge isolatie. Ze verloren contact met familie en vrienden, ze zagen mensen om zich heen sterven. En dat raakt diep, getuige bijvoorbeeld het verslag deze week in de krant over ‘t Suyderhuys in Surhuisterveen, waar bewoners wekenlang in isolatie zaten en hoe confronterend het was toen ze hun kamers uit mochten en de rij rouwkaarten zagen van medebewoners die waren overleden.

Een nuttige ‘werelddag’ dus. Aandacht voor de grotere kwetsbaarheid en afhankelijkheid van de oudsten in de samenleving is onontbeerlijk, daarin schiet ook de Nederlandse samenleving vaak te kort. Niet voor niets formuleerden ChristenUnie, Omroep Max en KBO-PCOB in december een Manifest waardig ouder worden met een lijst verbeterpunten.

Bij dat soort initiatieven gaat het vaak om wat de werkzame generatie zou moeten doen: een aparte minister voor ouderen, betere mantelzorg, meer vrijwilligers, meer zorgpersoneel, meer waardering, meer passende woonvormen, levensloopbegeleiders, palliatieve zorg, meer contact tussen generaties enzovoorts.

Niet het enige perspectief

Maar al is meer hulp inderdaad nodig, en al is de hulpbehoevendheid de zichtbaarste kant van ouderdom, het is niet het enige perspectief. Het interessante van Franciscus’ uitleg is dat hij zich niet richt op de jongere generaties en hun plichten jegens ouderen, maar dat hij rechtstreeks de ouderen zelf aanspreekt. Deze ouderendag gaat niet óver hen; het is een oproep gericht áán hen. Zet je kwetsbaarheid om in broeder- en zusterschap, help de samenleving steunen en vernieuwen.

Wie anders dan ouderen hebben een leven lang ervaring met breuken, nederlagen, gemiste kansen, mislukte carrières, verdriet en ziekte? Wie anders heeft lessen getrokken in de vorm van doorzettingsvermogen, dankbaarheid, berouw, wijsheid, vernieuwd uit een crisis komen, onderscheidingsvermogen, de waarde van vrede? Wie heeft beter oog voor langetermijnbelangen, wie anders kan tradities doorgeven en praten over wat geloof, hoop en liefde vermogen?

Kennis doorgeven

Impliciet is deze vruchtbare oproep aan ouderen om hun kennis en ervaring actief door te geven ook een oproep aan kinderen en kleinkinderen, aan samenleving en kerk: heb oog voor die schat, vraag ernaar, profiteer ervan.