Column: Symboolpesterij kan in Israël een brandende lont in een kruitvat worden

Het aftellen is begonnen. Ik ben er nog niet helemaal uit wat ik spannender vind: geduldig afwachten tot de nieuwe Israëlische regering wordt beëdigd, of totdat ik op Schiphol land.

Benjamin Netanyahu, in de volksmond ook wel Bibi genoemd.

Benjamin Netanyahu, in de volksmond ook wel Bibi genoemd. Foto: ABIR SULTAN

Gek genoeg is er - hopelijk slechts in theorie - een mogelijk verband tussen de twee. Extreem-rechtse en ultra-religieuze Israëliërs willen met vlaggen paraderen door de moslimwijk in Oost-Jeruzalem. Ze wilden dat deze week al doen, maar de politie is zo verstandig geweest om zo’n provocatie - want meer is het niet - te verbieden. Momenteel wordt er overlegd om het ‘festijn’ volgende week dinsdag alsnog te laten doorgaan, al dan niet na veranderingen aan de oorspronkelijke route. Commentatoren noemden de vlaggenparade al de lucifer-mars.

Hoe je het ook wendt of keert, dergelijke symboolpesterij kan een brandende lont in een kruitvat worden. Dat is natuurlijk precies de bedoeling van de extremisten. Aan beide kanten. En van Bibi (zoals Netanyahu wordt genoemd) en zijn partijgenoten, die weliswaar ietwat minder fanatiek zijn dan Itamar Ben-Gvir maar die er baat bij hebben om de coalitieleden van de aanstaande ‘regering van verandering’ (enerzijds zeer rechtse, deels religieuze Joodse en anderzijds Arabische en gematigde Joodse politici) uit elkaar te drijven. Hamas zou een handje kunnen helpen door weer raketten onze kant op te schieten.

En als zo’n situatie uit de hand loopt en het wederom volop oorlog wordt (altijd een mogelijk scenario in de Palestijns-Israëlische context), zullen buitenlandse vliegmaatschappijen (zoals die waarmee ik hoop te vliegen) al gauw hun vluchten opschorten. Nog maar even geduld hebben dus, en hopen dat alles met een sisser afloopt - of beter nog, dat het gewoon rustig blijft.

Dat we zo in spanning moeten zitten voordat een nieuwe regering aantreedt geeft alleen maar aan hoe levensbelangrijk het is dat er een einde komt aan het tijdperk-Netanyahu. Nog een paar concrete redenen. Bibi zei deze week dat de nieuwe coalitie de verkiezingen feitelijk gestolen heeft, en claimde dat Naftali Bennett, zijn beoogde opvolger, samenwerkt met ‘deep state’ (zie: Trump, de VS, QAnon).

Een Knessetlid van de Likud noemde twee van de coalitieleiders zelfmoordterroristen, die met hun verbond tegen Bibi hun doodvonnis getekend zouden hebben. Ultra-orthodoxe partijen hebben in een persconferentie gezegd dat Bennett eigenlijk niet echt Joods is en zijn keppeltje zou moeten afdoen, en dat hij het kwaad belichaamt. Zij zijn natuurlijk bang dat ze - na jarenlang sleutelposities onder Netanyahu te hebben gehad - nu geen directe toegang meer hebben tot lucratieve baantjes en volle potten met staatsgeld.

Toevallig - of niet - werd deze week bekend dat twee naaste medewerkers van de voormalige minister van Gezondheid (ultraorthodox, zelf eveneens verdacht van corruptie, en direct (mede)verantwoordelijk voor enkele minder florissante fases van het coronabeleid) verdacht worden van onder meer het aannemen van miljoenen aan steekpenningen van tabak-, medicijn- en voedselproducenten.

Nationaal-religieuze rabbijnen hebben hun volgelingen opgeroepen alles te doen om de nieuwe regering tegen te houden. Wat met ‘alles’ bedoeld wordt moet je maar aan Yigal Amir, de moordenaar van Yitzhak Rabin, vragen. Het hoofd van de binnenlandse veiligheidsdienst riep politieke en religieuze leiders dan ook op om te stoppen met het aanzetten tot geweld. Netanyahu hield het bij een halfhartige afkeuring van het verbale geweld. Zoals zo vaak voorheen heeft hij direct baat bij geweld. Dat kan nog wat worden met hem als oppositieleider.

Het blijft dus nog even nagelbijtend spannend. Wanneer u dit leest is de nieuwe regering er nog niet, maar met een beetje mazzel kan ik volgende week - mijn laatste column voor mijn zomerstop en voor mijn reis naar Nederland - melden dat de nieuwe premier een keppeltje draagt. Tot dan wens ik u een fijn weekeinde, en Shabbat shalom.


Bert de Bruin is historicus en leraar Engels aan het Leo Baeck Education Center in Haifa. Hij woont sinds 1995 in Israël. Reageren? bertsbril@gmail.com